Kiedy m\u00f3wimy o obronie w Unii Europejskiej, o czym tak naprawd\u0119 m\u00f3wimy?<\/p>\n
Z prawnego punktu widzenia Unia Europejska posiada Wsp\u00f3ln\u0105 Polityk\u0119 Zagraniczn\u0105 i Bezpiecze\u0144stwa (lepiej znan\u0105 jako WPZiB). WPZiB jest jednym z tak zwanych trzech filar\u00f3w UE. Zosta\u0142 ustanowiony w 1993 roku i ma na celu w szczeg\u00f3lno\u015bci utrzymanie pokoju, wzmocnienie bezpiecze\u0144stwa mi\u0119dzynarodowego, promowanie wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej oraz rozw\u00f3j i konsolidacj\u0119 demokracji, praworz\u0105dno\u015bci oraz poszanowania praw cz\u0142owieka i podstawowych wolno\u015bci.<\/p>\n
Chocia\u017c dzi\u0119ki WPZiB sektor obronny poczyni\u0142 z czasem post\u0119py. Jednak do dzi\u015b Unia Europejska nie ma wsp\u00f3lnej europejskiej armii, wi\u0119c polityka obronna jest w wi\u0119kszo\u015bci zarz\u0105dzana przez ka\u017cde pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie na poziomie krajowym, nawet je\u015bli wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 one ze sob\u0105.<\/p>\n
I by\u0107 mo\u017ce w tym kontek\u015bcie, wraz z donios\u0142\u0105 zmian\u0105 geopolityczn\u0105, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a po agresji wojskowej Rosji na Ukrain\u0119, Unia Europejska w pewnych historycznych momentach zmaga\u0142a si\u0119 z niesieniem potrzebnej pomocy narodowi ukrai\u0144skiemu.<\/p>\n
Z biegiem czasu nie tylko obywatele, ale przede wszystkim instytucje europejskie i przyw\u00f3dcy polityczni u\u015bwiadomili sobie, \u017ce kwestia obrony i bezpiecze\u0144stwa nie mo\u017ce by\u0107 rozpatrywana wy\u0142\u0105cznie na poziomie krajowym i oddzielnie, ale \u017ce potrzebne jest wsp\u00f3lne i wsp\u00f3lne podej\u015bcie.<\/p>\n
Dla instytucji europejskich, g\u0142\u00f3wnie Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej, poprawa wsp\u00f3\u0142pracy obronnej jest priorytetem, do kt\u00f3rego nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n
Priorytetem, do kt\u00f3rego nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107, jest przestrzeganie tego, co zapisano w traktacie lizbo\u0144skim w art. 42, w tym uczestnictwo w NATO i zasada neutralno\u015bci.<\/p>\n
W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b Parlament Europejski zawsze wspiera\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119, zwi\u0119kszone inwestycje i dzielenie si\u0119 zasobami w celu promowania synergii na poziomie UE, aby zapewni\u0107 lepsz\u0105 ochron\u0119 obywateli europejskich.<\/p>\n
W ci\u0105gu ostatnich siedmiu lat (od 2016 r.) wdro\u017cono wiele konkretnych inicjatyw maj\u0105cych na celu wspieranie \u015bci\u015blejszej wsp\u00f3\u0142pracy i wzmocnienie zdolno\u015bci obronnych Europy.<\/p>\n
Inicjatywy, kt\u00f3re mi\u0119dzy innymi zosta\u0142y dobrze przyj\u0119te przez spo\u0142ecze\u0144stwo. W rzeczywisto\u015bci, zgodnie z najnowszymi dost\u0119pnymi danymi z 2022 r., opublikowanymi przez Eurobarometr, odsetek obywateli europejskich, kt\u00f3rzy opowiedzieli si\u0119 za wsp\u00f3ln\u0105 polityk\u0105 obrony i bezpiecze\u0144stwa, wyni\u00f3s\u0142 a\u017c 81% populacji w Europie. Ponadto 93% respondent\u00f3w zgodzi\u0142o si\u0119, \u017ce wa\u017cne jest wsp\u00f3lne dzia\u0142anie w celu obrony terytorium UE. Wreszcie, 85 procent Europejczyk\u00f3w odpowiedzia\u0142o pozytywnie na potrzeb\u0119 wzmocnienia wsp\u00f3\u0142pracy w dziedzinie obronno\u015bci na szczeblu UE.<\/p>\n
Inicjatywy te zosta\u0142y wprowadzone w \u017cycie w celu nie tylko zapewnienia wi\u0119kszych zasob\u00f3w, ale tak\u017ce stymulowania wi\u0119kszej wydajno\u015bci i u\u0142atwiania wsp\u00f3\u0142pracy poprzez anga\u017cowanie si\u0119 w rozw\u00f3j nowych mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
Jedn\u0105 z najbardziej ustrukturyzowanych i skutecznych inicjatyw jest Sta\u0142a Wsp\u00f3\u0142praca Strukturalna (tzw. PESCO), uruchomiona w grudniu 2017 roku. Obecnie w jego ramach realizowanych jest wiele wsp\u00f3lnych projekt\u00f3w, w tym na przyk\u0142ad wi\u0105\u017c\u0105ce zobowi\u0105zania obejmuj\u0105ce europejskie dow\u00f3dztwo medyczne, system nadzoru morskiego, wzajemn\u0105 pomoc w zakresie bezpiecze\u0144stwa cybernetycznego, zespo\u0142y szybkiego reagowania i wsp\u00f3ln\u0105 szko\u0142\u0119 wywiadu UE.<\/p>\n
Interesuj\u0105ce s\u0105 r\u00f3wnie\u017c znane ramy FED, czyli Europejskiego Funduszu Obronnego, kt\u00f3ry zosta\u0142 otwarty w czerwcu 2017 roku i by\u0142 pierwszym europejskim funduszem wykorzystywanym do wsp\u00f3\u0142finansowania wsp\u00f3\u0142pracy obronnej. Fundusz ten 29 kwietnia 2021 r. zosta\u0142 sfinansowany na wniosek pos\u0142\u00f3w do Parlamentu Europejskiego kwot\u0105 7,9 mld euro z d\u0142ugoterminowego bud\u017cetu Unii (2021-2027).<\/p>\n
Ponadto, aby realizowa\u0107 swoj\u0105 obron\u0119, UE zacie\u015bni\u0142a r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z NATO. Projekty w tym obszarze dotycz\u0105 na przyk\u0142ad cyberbezpiecze\u0144stwa, wsp\u00f3lnych \u0107wicze\u0144 i walki z terroryzmem. Ponadto istnieje r\u00f3wnie\u017c plan u\u0142atwienia mobilno\u015bci wojskowej w Europie, aby \u0142atwiej by\u0142o reagowa\u0107 i interweniowa\u0107 w obszarach kryzysowych szybciej i \u0142atwiej, zar\u00f3wno z punktu widzenia personelu, jak i sprz\u0119tu.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o misje, one r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y usprawnione. Od czerwca 2017 r., wraz z now\u0105 struktur\u0105 dowodzenia i kontroli, zarz\u0105dzanie kryzysowe uleg\u0142o poprawie.<\/p>\n
Aby dzia\u0142ania obronne przynios\u0142y konkretne i namacalne rezultaty, nale\u017cy oczywi\u015bcie zainwestowa\u0107 zasoby. A zasoby, zw\u0142aszcza po stronie obronnej, musz\u0105 by\u0107 znaczne, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem ekonomicznym, jak i pod wzgl\u0119dem ludzi i strategii. Wed\u0142ug danych Europejskiej Agencji Obrony z 8 grudnia 2022 r., maksymalne wydatki przeznaczone na obronno\u015b\u0107 przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 to 2021 r., z \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0105 214 mld euro. Liczba ta jest o 6 procent wy\u017csza ni\u017c liczba na rok 2020. Ponadto, zgodnie z najnowszymi opublikowanymi danymi, wydatki na obronno\u015b\u0107 wzros\u0142y o oko\u0142o 16 procent, z inwestycjami zwi\u0105zanymi ze sprz\u0119tem obronnym oraz badaniami i rozwojem.<\/p>\n
W 2023 roku europejska polityka obronna gwa\u0142townie przyspieszy\u0142a i do\u015bwiadczy\u0142a nowego podej\u015bcia w zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem wojny mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Ukrain\u0105 w lutym 2022 roku. Wojna sprawi\u0142a, \u017ce Unia Europejska zda\u0142a sobie spraw\u0119 z potrzeby wzmocnienia swojej obecno\u015bci na arenie mi\u0119dzynarodowej, w tym zw\u0142aszcza w zakresie obrony. Ale nie tylko. Poniewa\u017c kolejn\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a odkryta wraz z rozpocz\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 wojennych na terytorium Ukrainy, by\u0142a potrzeba przyspieszenia i usprawnienia produkcji broni.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z tym 13 lipca ubieg\u0142ego roku cz\u0142onkowie Parlamentu Europejskiego zatwierdzili finansowanie w wysoko\u015bci 500 milion\u00f3w euro przeznaczone na zwi\u0119kszenie produkcji amunicji i pocisk\u00f3w, w\u0142a\u015bnie w celu pomocy Ukrainie poprzez zwi\u0119kszenie dostaw do tego kraju, a jednocze\u015bnie wspieranie poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich w uzupe\u0142nianiu zapas\u00f3w (jest to tzw. ASAP, czyli ustawa o wsparciu produkcji amunicji).<\/p>\n
Instytucje europejskie pracuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nad wzmocnieniem tzw. EDIRPA, czyli Europejskiego Przemys\u0142u Obronnego poprzez Wsp\u00f3ln\u0105 Ustaw\u0119 o Zam\u00f3wieniach, aby m\u00f3g\u0142 on pom\u00f3c w wype\u0142nieniu najpilniejszych i najbardziej krytycznych luk. U\u0142atwi to krajom europejskim p\u00f3j\u015bcie naprz\u00f3d i wsp\u00f3lny zakup produkt\u00f3w obronnych, takich jak systemy uzbrojenia, amunicja i sprz\u0119t medyczny. Ponadto EDIRPA ma na celu wzmocnienie europejskiej bazy przemys\u0142owej i technologicznej oraz promowanie wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie zam\u00f3wie\u0144 obronnych.<\/p>\n
Wreszcie, zaledwie kilka miesi\u0119cy temu, w czerwcu 2023 r., Parlament Europejski i Rada zatwierdzi\u0142y porozumienie w sprawie nowych \u015brodk\u00f3w zach\u0119caj\u0105cych pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie do wsp\u00f3lnego zakupu produkt\u00f3w obronnych i wspierania przemys\u0142u obronnego UE. Dzi\u0119ki temu nowemu instrumentowi do 2025 r. dost\u0119pny b\u0119dzie bud\u017cet w wysoko\u015bci 300 mln euro.<\/p>\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017cszy og\u00f3lny obraz polityki obronnej w Unii Europejskiej, wydaje si\u0119 ca\u0142kiem jasne, jak du\u017cy post\u0119p dokona\u0142 si\u0119 od czasu ustanowienia tej polityki, jak okre\u015blono w traktatach. Wida\u0107 jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce do czasu dramatycznego wybuchu wojny na Ukrainie, Unia Europejska utrzymywa\u0142a inwestycje w tym obszarze na drugim planie.<\/p>\n
Nawet dzi\u015b brak wsp\u00f3lnej armii na niekt\u00f3rych frontach mo\u017cna uzna\u0107 za wad\u0119, poniewa\u017c pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie cz\u0119sto nie s\u0105 w stanie samodzielnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 i tworzy\u0107 polityki zagranicznej, kt\u00f3ra by\u0142aby naprawd\u0119 zgodna i odpowiednia do wsp\u00f3\u0142pracy z innymi stronami.<\/p>\n
Pomimo r\u00f3\u017cnych wizji, jakie mo\u017cna mie\u0107 w tej kontrowersyjnej kwestii, jak\u0105 jest utworzenie wsp\u00f3lnej europejskiej armii, nadal nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce inwestowanie we wsp\u00f3ln\u0105 europejsk\u0105 polityk\u0119 obronn\u0105, mocno podzielan\u0105 i wspieran\u0105 przez ka\u017cde pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie, ma kluczowe znaczenie dla radzenia sobie nawet z najbardziej dotkliwymi kryzysami i zapewnienia samej Unii Europejskiej bezpiecze\u0144stwa zar\u00f3wno wewn\u0119trznego, jak i zewn\u0119trznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kiedy m\u00f3wimy o obronie w Unii Europejskiej, o czym tak naprawd\u0119 m\u00f3wimy? Z prawnego punktu widzenia Unia Europejska posiada Wsp\u00f3ln\u0105 Polityk\u0119 Zagraniczn\u0105 i Bezpiecze\u0144stwa (lepiej znan\u0105 jako WPZiB). WPZiB jest jednym z tak zwanych trzech filar\u00f3w UE. Zosta\u0142 ustanowiony w 1993 roku i ma na celu w szczeg\u00f3lno\u015bci utrzymanie pokoju, wzmocnienie bezpiecze\u0144stwa mi\u0119dzynarodowego, promowanie wsp\u00f3\u0142pracy […]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":10527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[325,333,345,353,361],"types":[419],"class_list":["post-12709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","regions-central-europe-pl","regions-eastern-europe-pl","regions-northern-europe-pl","regions-southern-europe-pl","regions-western-europe-pl","types-news-pl"],"yoast_head":"\n