Austrian Economics Center<\/a> i Nederlands Instituut voor Praxeologie<\/a> zorganizowa\u0142y we wtorek 12 marca 2024 r. spotkanie w Bibliotece Publicznej w Amsterdamie, na kt\u00f3rym by\u0142em prelegentem. Przydzielony mi temat dotyczy\u0142 tego, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a Unia Europejska w 2030 roku. By\u0142a to dobra okazja do zastanowienia si\u0119 nad rozwojem Unii Europejskiej od czasu jej powstania jako Europejskiej Wsp\u00f3lnoty Gospodarczej w 1957 roku. W swoim wyst\u0105pieniu zasugerowa\u0142em, \u017ce histori\u0119 Unii Europejskiej mo\u017cna podzieli\u0107 na dwa etapy. Od pocz\u0105tku koncentrowa\u0142a si\u0119 na integracji gospodarczej, a\u017c do 1992 r., kiedy to przyj\u0119to traktat z Maastricht. Istnia\u0142y silne argumenty przemawiaj\u0105ce za integracj\u0105 gospodarcz\u0105 lub wolnym handlem w Europie, przedstawione ju\u017c w 1776 roku przez Adama Smitha<\/a> w dziele Jednak po 1992 roku uwaga Unii Europejskiej przenios\u0142a si\u0119 na integracj\u0119 polityczn\u0105, pr\u00f3b\u0119 zbudowania europejskiego superpa\u0144stwa, Stan\u00f3w Zjednoczonych Europy, z jedn\u0105 walut\u0105, jedn\u0105 flag\u0105, jednym hymnem narodowym i, co najwa\u017cniejsze, jednym rz\u0105dem. Ale pa\u0144stwo zwykle opiera si\u0119 na wsp\u00f3lnej to\u017csamo\u015bci: Jest wyrazem woli narodu, by dzieli\u0107 te same ustalenia polityczne. Czy istnieje wsp\u00f3lna europejska to\u017csamo\u015b\u0107? Odpowiedzia\u0142em, \u017ce rzeczywi\u015bcie istnieje taka to\u017csamo\u015b\u0107, do pewnego stopnia. Zosta\u0142 on ukszta\u0142towany przez dwa historyczne wydarzenia: Pod Poitiers w 732 r. Karol Martel poprowadzi\u0142 si\u0142y frankijskie i akwita\u0144skie do zwyci\u0119stwa nad muzu\u0142ma\u0144skimi naje\u017ad\u017acami z po\u0142udnia. Europejska cywilizacja judeochrze\u015bcija\u0144ska zosta\u0142a ocalona. Pod Wiedniem w 1683 r. si\u0142y \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego i Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w pod wodz\u0105 Jana Sobieskiego odpar\u0142y muzu\u0142ma\u0144skich naje\u017ad\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rzy dwa wieki wcze\u015bniej podbili pozosta\u0142o\u015bci Cesarstwa Bizantyjskiego. Europejska cywilizacja judeochrze\u015bcija\u0144ska zosta\u0142a ponownie ocalona.<\/p> Ta wsp\u00f3lna europejska to\u017csamo\u015b\u0107 zosta\u0142a wymownie opisana przez Edwarda Gibbona w jego monumentalnej historii<\/a> o schy\u0142ku i upadku Cesarstwa Rzymskiego: „Obowi\u0105zkiem patrioty jest preferowanie i promowanie wy\u0142\u0105cznego interesu i chwa\u0142y jego ojczystego kraju; ale filozofowi wolno rozszerzy\u0107 swoje pogl\u0105dy i uzna\u0107 Europ\u0119 za jedn\u0105 wielk\u0105 republik\u0119, kt\u00f3rej r\u00f3\u017cni mieszka\u0144cy osi\u0105gn\u0119li prawie ten sam poziom uprzejmo\u015bci i kultury. R\u00f3wnowaga si\u0142 b\u0119dzie si\u0119 nadal waha\u0107, a dobrobyt naszego w\u0142asnego lub s\u0105siednich kr\u00f3lestw mo\u017ce by\u0107 na przemian wywy\u017cszany lub obni\u017cany; ale te cz\u0119\u015bciowe wydarzenia nie mog\u0105 zasadniczo zaszkodzi\u0107 naszemu og\u00f3lnemu stanowi szcz\u0119\u015bcia, systemowi sztuk, praw i obyczaj\u00f3w, kt\u00f3re tak korzystnie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 Europejczyk\u00f3w i ich kolonie ponad reszt\u0119 ludzko\u015bci „.<\/p>\n Pytanie brzmi, czy ta wsp\u00f3lna to\u017csamo\u015b\u0107 jest na tyle silna, \u017ce mo\u017cna na niej zbudowa\u0107 europejskie superpa\u0144stwo (a nie federacj\u0119 pa\u0144stw). Odpowied\u017a brzmi „nie”. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi silnie identyfikuje si\u0119 ze swoimi rodzinami i przyjaci\u00f3\u0142mi, mniej silnie, ale jednak silnie, ze swoim narodem, jak Du\u0144czycy, W\u0142osi i Polacy, ale raczej s\u0142abo z Europ\u0105. Niemniej jednak niewielka grupa euromantyk\u00f3w pr\u00f3buje narzuci\u0107 t\u0119 ide\u0119 niech\u0119tnym, a nawet wrogim narodom. Ci ludzie pr\u00f3buj\u0105 zmieni\u0107 Europ\u0119 w fortec\u0119 (oczywi\u015bcie z wi\u0119zieniem w podziemiach). Pr\u00f3buj\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 otwarty rynek, z powodzeniem rozwijany przez integracj\u0119 gospodarcz\u0105 w latach 1957-1992, w zamkni\u0119te pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym integracja polityczna jest tylko eufemizmem dla centralizacji. Chc\u0105 pa\u0144stwa federalnego zamiast federacji stan\u00f3w. Ich projekt ma kilka farsowych element\u00f3w. Na przyk\u0142ad przeniesienie Parlamentu Europejskiego z Brukseli do Strasburga raz w miesi\u0105cu w celu udobruchania elit rz\u0105dz\u0105cych Francj\u0105 przynios\u0142o mu przydomek „objazdowego cyrku”.<\/p>\n Zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119, \u017ce dwie europejskie instytucje maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o nie we wznios\u0142ych idea\u0142ach, ale w bezwstydnym handlu ko\u0144mi. Jedn\u0105 z tych instytucji jest Wsp\u00f3lna Polityka Rybo\u0142\u00f3wstwa. W 1971 r., w tym samym dniu, w kt\u00f3rym cztery kraje z\u0142o\u017cy\u0142y wniosek o cz\u0142onkostwo w UE, Wielka Brytania, Irlandia, Dania i Norwegia, ministrowie rybo\u0142\u00f3wstwa sze\u015bciu obecnych cz\u0142onk\u00f3w og\u0142osili, \u017ce \u0142owiska wszystkich pa\u0144stw cz\u0142onkowskich s\u0105 dobrem wsp\u00f3lnym. Potencjalni cz\u0142onkowie musieliby otworzy\u0107 swoje \u0142owiska dla statk\u00f3w rybackich z innych kraj\u00f3w UE, a ca\u0142e europejskie rybo\u0142\u00f3wstwo musia\u0142oby by\u0107 zarz\u0105dzane z Brukseli. Trzech z czterech potencjalnych cz\u0142onk\u00f3w zaakceptowa\u0142o t\u0119 deklaracj\u0119 w ostatniej chwili, podczas gdy Norwegia odm\u00f3wi\u0142a przyst\u0105pienia. WPRyb okaza\u0142a si\u0119 katastrof\u0105, ze stale rosn\u0105cymi flotami rybackimi goni\u0105cymi za stale malej\u0105cymi zasobami ryb. Z kolei Islandia, szcz\u0119\u015bliwie pozostaj\u0105ca poza UE, opracowa\u0142a zr\u00f3wnowa\u017cony i rentowny system<\/a> rybo\u0142\u00f3wstwa, oparty na indywidualnych zbywalnych kwotach, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnoznaczne z zamkni\u0119ciem dost\u0119pu do d\u00f3br wsp\u00f3lnych. W ten spos\u00f3b Islandia unikn\u0119\u0142a os\u0142awionej „tragedii d\u00f3br wsp\u00f3lnych” –<\/a>nieuniknionego nadmiernego wykorzystania og\u00f3lnodost\u0119pnych zasob\u00f3w naturalnych – podczas gdy WPRyb oznacza\u0142a ponowne wprowadzenie tego problemu.<\/p>\n Drug\u0105 instytucj\u0105 jest euro. Pod koniec 1989 roku, ku zaskoczeniu wszystkich, Niemcy Wschodnie upad\u0142y nie z hukiem, ale ze skomleniem, a przyw\u00f3dcy Niemiec Zachodnich desperacko chcieli zjednoczy\u0107 oba pa\u0144stwa niemieckie. Niekt\u00f3rzy inni europejscy przyw\u00f3dcy, w szczeg\u00f3lno\u015bci prezydent Francji Fran\u00e7ois Mitterand, nie byli entuzjastycznie nastawieni do tego pomys\u0142u. Spryciarze zauwa\u017cyli, \u017ce kochaj\u0105 Niemcy tak bardzo, \u017ce chc\u0105 mie\u0107 ich dw\u00f3ch. Cen\u0105 zap\u0142acon\u0105 za ich zgod\u0119 na zjednoczenie Niemiec i przyst\u0105pienie tego nowego pa\u0144stwa do UE i NATO (jak ujawniono we wspomnieniach francuskiej elity) by\u0142o porzucenie przez Niemcy Zachodnie silnej i stabilnej marki niemieckiej i przyj\u0119cie wsp\u00f3lnej waluty. Niemcy nalegali jednak na surowe zasady, aby zapewni\u0107 stabilno\u015b\u0107 nowej waluty, euro. Na przyk\u0142ad Europejski Bank Centralny nie m\u00f3g\u0142 po\u017cycza\u0107 pieni\u0119dzy poszczeg\u00f3lnym pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim. Jednak w ci\u0105gu ostatnich dwudziestu lat prawie wszystkie te zasady zosta\u0142y z\u0142amane. Na spotkaniu w Amsterdamie powiedzia\u0142em, \u017ce istniej\u0105 dwa strukturalne powody, dla kt\u00f3rych trudniej jest utrzyma\u0107 stabiln\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119 w Unii Europejskiej ni\u017c w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Po pierwsze, europejski rynek pracy nie jest tak elastyczny jak ameryka\u0144ski. Dlatego w trudnych czasach istnieje zach\u0119ta do unikania nieuniknionych ci\u0119\u0107 p\u0142ac poprzez obni\u017canie warto\u015bci waluty. Innym powodem jest znacznie mniejsza mobilno\u015b\u0107 w Europie ponad trzydziestu j\u0119zyk\u00f3w ni\u017c w angloj\u0119zycznej Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Ludzie znacznie \u0142atwiej przenosz\u0105 si\u0119 z pogr\u0105\u017conego w depresji Arkansas do kwitn\u0105cego Massachusetts ni\u017c z Grecji do Irlandii. W zwi\u0105zku z tym, gdy gospodarki niekt\u00f3rych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich znajduj\u0105 si\u0119 w depresji, istnieje zach\u0119ta do udzielenia im pomocy poprzez ponowne obni\u017cenie warto\u015bci waluty.<\/p>\n
\n Bogactwo narod\u00f3w<\/em>
\n<\/a> (a przed nim przez fen\u0144sko-szwedzkiego pastora Andersa Chydeniusa<\/a>). Wolny handel nie tylko przynosi dobrobyt, ale tak\u017ce sprzyja pokojowi. Gdy towary nie mog\u0105 przekracza\u0107 granic, robi\u0105 to \u017co\u0142nierze. Twoja sk\u0142onno\u015b\u0107 do strzelania do s\u0105siada maleje, je\u015bli widzisz w nim potencjalnego klienta.<\/p>\nWsp\u00f3lna to\u017csamo\u015b\u0107 europejska<\/h3>\n
Otwarty rynek czy zamkni\u0119te pa\u0144stwo?<\/h3>\n
Handel ko\u0144mi w Europie<\/h3>\n
Zasada pomocniczo\u015bci<\/h3>\n