<\/p>\n
Islandczycy maj\u0105 szczeg\u00f3lny pow\u00f3d, by lubi\u0107 Wilno. Jest to jedno z niewielu miast na \u015bwiecie, kt\u00f3rego ulica nosi nazw\u0119 odleg\u0142ej, smaganej wiatrem wyspy. W centrum Wilna znajduje si\u0119 „Islandijos gatv\u00e9”, ulica Islandzka. Wynika to z faktu, \u017ce Islandia by\u0142a w sierpniu 1991 r. pierwszym pa\u0144stwem na \u015bwiecie, kt\u00f3re wznowi\u0142o stosunki dyplomatyczne z Litw\u0105 i dwoma innymi krajami ba\u0142tyckimi po ich d\u0142ugiej okupacji przez Zwi\u0105zek Radziecki. Premierem by\u0142 w\u00f3wczas m\u00f3j przyjaciel David Oddsson, zagorza\u0142y antykomunista i lider centroprawicowej Partii Niepodleg\u0142o\u015bci. Jako student prawa przet\u0142umaczy\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o sowieckim ucisku kraj\u00f3w ba\u0142tyckich. (W podj\u0119ciu decyzji w sprawie kraj\u00f3w ba\u0142tyckich mocno wspiera\u0142 go minister spraw zagranicznych Jon B. Hannibalsson, r\u00f3wnie\u017c antykomunista). Z pewno\u015bci\u0105 podziela\u0142em antypati\u0119 Oddssona do komunizmu. W latach siedemdziesi\u0105tych Archipelag Gu\u0142ag<\/em> So\u0142\u017cenicyna wywar\u0142 na mnie wielki wp\u0142yw, a w 2009 roku przet\u0142umaczy\u0142em na j\u0119zyk islandzki obszern\u0105 15 maja 2024 r. znalaz\u0142em si\u0119 w Wilnie, uczestnicz\u0105c w dorocznym spotkaniu Platformy Europejskiej Pami\u0119ci i Sumienia<\/a>. Jest to mi\u0119dzynarodowa organizacja za\u0142o\u017cona w pa\u017adzierniku 2011 r. w Liechtenstein Palace on Kampa w Pradze przez 20 stowarzysze\u0144 z 12 pa\u0144stw Unii Europejskiej. Jego za\u0142o\u017cenie by\u0142o odpowiedzi\u0105 na rezolucj\u0119<\/a> przez Parlament Europejski w dniu 2 kwietnia 2009 r., wzywaj\u0105c do „ustanowienia Platformy Europejskiej Pami\u0119ci i Sumienia w celu zapewnienia wsparcia dla tworzenia sieci i wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy krajowymi instytutami badawczymi specjalizuj\u0105cymi si\u0119 w tematyce historii totalitarnej oraz do utworzenia og\u00f3lnoeuropejskiego centrum dokumentacji\/pomnika ofiar wszystkich re\u017cim\u00f3w totalitarnych”. Rezolucja z kolei zosta\u0142a zainspirowana przez Courtois Czarna ksi\u0119ga komunizmu. <\/em>Nic dziwnego, \u017ce najbardziej aktywne stowarzyszenia cz\u0142onkowskie znajduj\u0105 si\u0119 w by\u0142ych krajach komunistycznych, takich jak kraje ba\u0142tyckie, Polska, W\u0119gry i Czechy.<\/em> W 2012 r. wzi\u0105\u0142em udzia\u0142 w moim pierwszym spotkaniu Platformy, a w 2014 r. ma\u0142y instytut, kt\u00f3ry prowadz\u0119 w Islandii, sta\u0142 si\u0119 jej cz\u0142onkiem. Dla Platformy, sponsorowanej przez brukselski think tank New Direction<\/a>, napisa\u0142em w 2017 r. raport, Platforma Europejskiej Pami\u0119ci i Sumienia zorganizowa\u0142a kilka konferencji na temat zbrodni totalitaryzmu, zw\u0142aszcza komunizmu, kt\u00f3ry r\u00f3\u017cni si\u0119 od nazizmu tym, \u017ce nigdy nie zosta\u0142 poddany \u015bledztwu ani os\u0105dzony w spos\u00f3b podobny do proces\u00f3w norymberskich w sprawie nazist\u00f3w. Platforma opublikowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cki<\/a> z osobistymi relacjami z \u017cycia w komunizmie. Od 2014 r. przyznaje r\u00f3wnie\u017c nagrod\u0119 specjaln\u0105 dla osoby, kt\u00f3ra wyr\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 w walce z totalitaryzmem. W tym roku postanowiono przyzna\u0107 nagrod\u0119 rosyjsko-brytyjskiemu dziennikarzowi, autorowi i filmowcowi Vladimirowi Kara-Murza<\/a>. Urodzony w Moskwie w 1981 roku i wykszta\u0142cony w Anglii, w 2005 roku wyprodukowa\u0142 film dokumentalny o radzieckich dysydentach, They Chose Freedom<\/em>. By\u0142 g\u0142o\u015bnym przeciwnikiem stopniowej transformacji Putina w orientalnego despot\u0119, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z ameryka\u0144skim pisarzem Billem Browderem<\/a> i rosyjskim liderem opozycji Borysem Niemcowem, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamordowany w Moskwie w 2015 roku. Sam Kara-Murza zosta\u0142 dwukrotnie otruty, a w 2022 r. aresztowany za „niewykonywanie polece\u0144 policji”. Nast\u0119pnie zosta\u0142 oskar\u017cony o „rozpowszechnianie fa\u0142szywych informacji o rosyjskim wojsku” i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z „niepo\u017c\u0105danymi organizacjami zagranicznymi”. W 2023 r. zosta\u0142 skazany na 25 lat wi\u0119zienia. Najwyra\u017aniej os\u0142abiony po dw\u00f3ch zatruciach, odsiaduje wyrok w ci\u0119\u017ckich warunkach w syberyjskim obozie jenieckim.<\/p>\n \u017bycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 by\u0142ych laureat\u00f3w Nagrody s\u0105 r\u00f3wnie\u017c pouczaj\u0105ce. Uczenie si\u0119 o nich nagle zmienia suche liczby w osoby z krwi i ko\u015bci. Nagrod\u0119 za rok 2014 odebra\u0142 Mustafa D\u017cemilew<\/a>, przyw\u00f3dca Tatar\u00f3w krymskich. Urodzony w 1943 r. w ma\u0142ej wiosce na Krymie, w\u00f3wczas pod okupacj\u0105 nazistowsk\u0105, mia\u0142 zaledwie sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, gdy si\u0142y radzieckie odbi\u0142y Krym i w ci\u0105gu dw\u00f3ch dni deportowa\u0142y ca\u0142\u0105 tatarsk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 narodow\u0105, prawie 200 000 os\u00f3b. Stalin uzna\u0142, \u017ce Tatarzy nie stawili nazistom wystarczaj\u0105cego oporu. Ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 tatarska musia\u0142a w kr\u00f3tkim czasie opu\u015bci\u0107 swoje domy i dobytek, aby zosta\u0107 zamkni\u0119t\u0105 w bydl\u0119cych poci\u0105gach i wywiezion\u0105 do Uzbekistanu. Dzhemilev dorasta\u0142 w Uzbekistanie, ale jako m\u0142ody cz\u0142owiek zaj\u0105\u0142 si\u0119 spraw\u0105 tatarsk\u0105, a w 1989 r. zosta\u0142 wybrany na przyw\u00f3dc\u0119 Krymskotatarskiego Ruchu Narodowego. W tym samym roku on i oko\u0142o 250 000 innych Tatar\u00f3w powr\u00f3ci\u0142o na Krym, ale nie otrzyma\u0142o \u017cadnej rekompensaty ani pomocy od rz\u0105du. Tatarzy musieli budowa\u0107 swoje \u017cycie od nowa. Po upadku imperium radzieckiego D\u017cemilew zosta\u0142 pos\u0142em do ukrai\u0144skiego parlamentu, ale od czasu aneksji Krymu przez Putina w 2014 r. nie by\u0142 w stanie wr\u00f3ci\u0107 do ojczyzny, gdzie wydano na niego nakaz aresztowania. Spotka\u0142em go, gdy odbiera\u0142 nagrod\u0119: niskiego wzrostu, przyjazny, ale skromny i wygl\u0105daj\u0105cy na nieco smutnego, wydawa\u0142 si\u0119 nie\u015b\u0107 na swoich barkach ci\u0119\u017ckie brzemi\u0119 swojej nieszcz\u0119\u015bliwej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n Nagroda za rok 2015 zosta\u0142a przyznana braciom Aleksiejowi<\/a> i Olegowi Nawalnym. Urodzony w 1976 r. Aleksiej by\u0142 z wykszta\u0142cenia prawnikiem, liderem rosyjskiej demokratycznej opozycji wobec Putina oraz niestrudzonym i nieustraszonym krytykiem<\/a> powszechnej korupcji Putina i jego kolesi\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu wywodzi\u0142o si\u0119 ze z\u0142owrogich s\u0142u\u017cb specjalnych. Putin porusza\u0142 si\u0119 powoli i ostro\u017cnie w stosunku do swojego krytyka. Nawalny otrzyma\u0142 dwa wyroki w zawieszeniu za „defraudacj\u0119”, w 2013 i 2014 roku, oba oczywi\u015bcie na podstawie sfingowanych zarzut\u00f3w, jak stwierdzi\u0142<\/a> Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka. Otrzyma\u0142 zakaz startu w wyborach prezydenckich w 2018 roku. W 2020 roku zosta\u0142 otruty, po czym ewakuowano go do Berlina. Zwolniony miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej, zosta\u0142 aresztowany po powrocie do Rosji za naruszenie warunk\u00f3w zwolnienia warunkowego, w wyniku czego w 2021 r. jego wyrok w zawieszeniu zosta\u0142 zast\u0105piony stosunkowo kr\u00f3tkim wyrokiem wi\u0119zienia. W 2022 r. zosta\u0142 skazany na kolejne dziewi\u0119\u0107 lat za kolejne zarzuty, a w 2023 r. na kolejne dziewi\u0119tna\u015bcie lat za „ekstremizm”. Rosyjskie w\u0142adze wi\u0119zienne poinformowa\u0142y w lutym 2024 r., \u017ce zmar\u0142 w obozie jenieckim. W o\u015bwiadczeniu po jego \u015bmierci Platforma z\u0142o\u017cy\u0142a kondolencje rodzinie Aleksieja i doda\u0142a: „\u015amier\u0107 Aleksieja Nawalnego podkre\u015bla ponur\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 re\u017cimu Putina, kt\u00f3ry stosuje brutalne taktyki przypominaj\u0105ce sowieck\u0105 er\u0119 totalitaryzmu. Re\u017cim Putina bezwzgl\u0119dnie t\u0142umi opozycj\u0119, uciszaj\u0105c sprzeciw wszelkimi niezb\u0119dnymi \u015brodkami, uciekaj\u0105c si\u0119 nawet do \u015bmierciono\u015bnych \u015brodk\u00f3w pod pozorem rosyjskiego prawa”. Brat Aleksieja Oleg<\/a> sp\u0119dzi\u0142 trzy lata w wi\u0119zieniu pod zarzutami, kt\u00f3re zosta\u0142y wyra\u017anie sfabrykowane, a nast\u0119pnie uciek\u0142 z Rosji i jego obecne miejsce pobytu jest nieznane. Znajduje si\u0119 na li\u015bcie os\u00f3b poszukiwanych w Rosji.<\/p>\n Nagrod\u0119 za rok 2016 otrzyma\u0142 Leopoldo L\u00f3pez<\/a> z Wenezueli. Popularny i charyzmatyczny polityk z prominentnej rodziny, o wygl\u0105dzie gwiazdy filmowej, zosta\u0142 wybrany na burmistrza gminy Caracas w 2000 roku w wieku dwudziestu dziewi\u0119ciu lat i ponownie wybrany w 1004 roku. „Demokratyczny despota” Wenezueli, Hugo Ch\u00e1vez, szybko uzna\u0142 go za potencjalne zagro\u017cenie i w 2008 r. zabroni\u0142 mu startowa\u0107 w wyborach. W 2014 r. L\u00f3pez zosta\u0142 aresztowany pod wieloma zarzutami, w tym „pod\u017cegania do zamieszek”. Nast\u0119pnie zosta\u0142 skazany na trzyna\u015bcie lat wi\u0119zienia. Jeden z oskar\u017cycieli w tej sprawie uciek\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych i ujawni\u0142, \u017ce zarzuty nie mia\u0142y podstaw prawnych, do czego dosz\u0142a r\u00f3wnie\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa. W 2019 r. L\u00f3pez zosta\u0142 uwolniony w zamieszkach przez si\u0142y opozycyjne. Ubiega\u0142 si\u0119 o azyl w ambasadzie Hiszpanii, gdzie sp\u0119dzi\u0142 ponad rok. Nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 do Kolumbii, a stamt\u0105d do Hiszpanii, gdzie obecnie mieszka na wygnaniu. Nadal jest aktywny w wenezuelskim ruchu emigracyjnym. Poniewa\u017c przebywa\u0142 w wi\u0119zieniu, gdy przyznawano Nagrod\u0119 Platformy, reprezentowa\u0142 go jego ojciec. Mia\u0142em okazj\u0119 porozmawia\u0107 z L\u00f3pezem Sr. o sytuacji w Wenezueli i innych krajach Ameryki Po\u0142udniowej. Marksi\u015bci rz\u0105dz\u0105cy Wenezuel\u0105, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z Chinami, Rosj\u0105 i Iranem, zmienili jeden z najbogatszych kraj\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej w jeden z najbiedniejszych.<\/p>\n Nagroda za rok 2017 zosta\u0142a przyznana Ilmi \u00dcmerovowi<\/a>, innemu rzecznikowi Tatar\u00f3w krymskich. Urodzony w 1957 r. w Uzbekistanie, \u00dcmerov przeprowadzi\u0142 si\u0119 w 1988 r. do rodzinnego miasta na Krymie i wkr\u00f3tce sta\u0142 si\u0119 prominentnym dzia\u0142aczem ruchu krymskotatarskiego. Zdecydowanie pot\u0119pi\u0142 aneksj\u0119 Krymu przez Rosj\u0119 w 2014 r., a nast\u0119pnie zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez rosyjskich okupant\u00f3w. Po interwencjach prezydent\u00f3w Ukrainy i Turcji zosta\u0142 jednak zwolniony pod koniec 2017 r. i obecnie mieszka na Ukrainie.<\/p>\n Nagroda za rok 2018 zosta\u0142a przyznana ukrai\u0144skiemu filmowcowi O\u0142ehowi Sencowowi, kt\u00f3ry przebywa\u0142 w\u00f3wczas w rosyjskim wi\u0119zieniu. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1976 roku i nakr\u0119ci\u0142 kilka film\u00f3w dokumentalnych. Kiedy Rosjanie najechali Krym, zdobyli Sentsvo. Zosta\u0142 skazany na dwadzie\u015bcia lat wi\u0119zienia pod wyssanymi z palca zarzutami „spiskowania w celach terrorystycznych”. W 2019 r. zosta\u0142 zwolniony w ramach wymiany wi\u0119\u017ani\u00f3w mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Ukrain\u0105. Po drugiej inwazji na Ukrain\u0119 w 2022 r. wst\u0105pi\u0142 do ukrai\u0144skich si\u0142 zbrojnych i walczy na froncie przeciwko Rosji.<\/p>\n Nagrod\u0119 za rok 2019 otrzyma\u0142a Neela Winkelmann. Urodzi\u0142a si\u0119 w 1969 r. w Pradze i jest wnuczk\u0105 chemika i laureata Nagrody Nobla Jaroslava Heyrovskiego. Ma doktorat z biologii molekularnej na Uniwersytecie Cornella i by\u0142a aktywna w ruchu ekologicznym, zanim w 2011 r. zosta\u0142a pierwszym dyrektorem Platformy Europejskiej Pami\u0119ci i Sumienia. Wykonywa\u0142a doskona\u0142\u0105 prac\u0119, czego mog\u0142em by\u0107 \u015bwiadkiem z pierwszej r\u0119ki przez kilka lat, ale odesz\u0142a z powod\u00f3w zdrowotnych w 2017 roku. Na konferencji, kt\u00f3r\u0105 Uniwersytet Islandzki zorganizowa\u0142 po moim przej\u015bciu na emerytur\u0119 w 2023 r., wyg\u0142osi\u0142a wyk\u0142ad<\/a> na temat platformy, dost\u0119pny online.<\/p>\n Nagrod\u0119 2020 odebra\u0142a bia\u0142oruska polityk Swiat\u0142ana Cichanouska. Urodzona w 1982 roku, z wykszta\u0142cenia jest nauczycielk\u0105. Jej m\u0105\u017c, Siarhiej Leanidawicz Cichanouski, popularna gwiazda medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, kandydowa\u0142 w 2020 r. na prezydenta Bia\u0142orusi przeciwko d\u0142ugoletniemu i autokratycznemu Aleksandrowi \u0141ukaszence, ale dwa dni po og\u0142oszeniu swojej kandydatury zosta\u0142 aresztowany. Po pewnym czasie zosta\u0142 zwolniony, ale zakazano mu startu w wyborach. Wtedy Svietlana zdecydowa\u0142a si\u0119 wystartowa\u0107 zamiast niego. Podczas aktywnej kampanii na rzecz swojej \u017cony, Tsikhanouski zosta\u0142 aresztowany, oskar\u017cony i skazany na 18 lat wi\u0119zienia. Podczas kampanii bia\u0142oruski rz\u0105d stosowa\u0142 zastraszanie, prowokacje i n\u0119kanie, aby zaszczepi\u0107 strach w\u015br\u00f3d swoich krytyk\u00f3w. „Ka\u017cdy dzie\u0144 by\u0142 pe\u0142en strachu” – wspomina\u0142a p\u00f3\u017aniej Svietlana. W wyborach \u0141ukaszenka otrzyma\u0142 rzekomo 81 procent g\u0142os\u00f3w, a Swiet\u0142ana Cichanouska 10 procent. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce zosta\u0142y one sfa\u0142szowane. Ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce Sviatlana otrzyma\u0142a najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w. Unia Europejska na\u0142o\u017cy\u0142a sankcje na bia\u0142oruskich urz\u0119dnik\u00f3w wyborczych, kt\u00f3rzy dopu\u015bcili si\u0119 „przemocy, represji i oszustw wyborczych”. Po wyborach Svietlana uda\u0142a si\u0119 na wygnanie na Litw\u0119, gdzie mieszka\u0142a ju\u017c dw\u00f3jka jej dzieci. Litwa uznaje j\u0105 za s\u0142usznie wybranego prezydenta Bia\u0142orusi. Utworzy\u0142a Zjednoczony Gabinet Tymczasowy dla Bia\u0142orusi i spotka\u0142a si\u0119 z wieloma \u015bwiatowymi przyw\u00f3dcami, zach\u0119caj\u0105c ich do na\u0142o\u017cenia sankcji na \u0141ukaszenk\u0119 i wsparcia obrony Ukrainy. Svietlana zosta\u0142a os\u0105dzona „zaocznie” przez bia\u0142oruskie w\u0142adze w 2023 r. i skazana na pi\u0119tna\u015bcie lat wi\u0119zienia.<\/p>\n Nagroda 2021 po raz pierwszy zosta\u0142a przyznana instytucji – rosyjskiej organizacji International Memorial<\/a>. Zosta\u0142a ona za\u0142o\u017cona w Moskwie w 1992 roku jako niekomercyjna organizacja badaj\u0105ca represje polityczne w by\u0142ym Zwi\u0105zku Radzieckim i obecnej Rosji. Jego celem jest przywr\u00f3cenie prawdy historycznej o zbrodniach totalitarnych i promowanie rehabilitacji os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y poddane represjom politycznym. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a do\u015b\u0107 istotna w pierwszych latach po upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego, kiedy jego naukowcy uzyskali dost\u0119p do dotychczas zamkni\u0119tych archiw\u00f3w s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa. Odkryto, \u017ce brutalne represje, kt\u00f3re bolszewicy Lenina i Stalina zapocz\u0105tkowali w 1917 roku, doprowadzi\u0142y do wielu innych i gorszych zbrodni ni\u017c dotychczas znane. Re\u017cim Putina od dawna prowadzi kampani\u0119 przeciwko Mi\u0119dzynarodowemu Memoria\u0142owi. W 2016 r. zosta\u0142a uznana za zagranicznego agenta, a w 2022 r. zosta\u0142a zamkni\u0119ta<\/a> w Rosji, chocia\u017c jej oddzia\u0142y nadal dzia\u0142aj\u0105 w niekt\u00f3rych innych krajach, takich jak Niemcy. Znamienne, \u017ce rosyjski prokurator oskar\u017cy\u0142 Memoria\u0142 o to, \u017ce „ka\u017ce nam \u017ca\u0142owa\u0107 za sowieck\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, zamiast pami\u0119ta\u0107 o naszej chwalebnej historii” i doda\u0142, \u017ce dzieje si\u0119 tak „prawdopodobnie dlatego, \u017ce kto\u015b za to p\u0142aci”. Z zadowoleniem przyj\u0105\u0142em mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestniczenia w dorocznym spotkaniu Platformy w Pa\u0142acu Liechtenstein w Pradze 16 listopada 2022 r., kiedy to laureatka nagrody za rok 2020, Svietlana Tsikhanouskaya, wr\u0119czy\u0142a nagrod\u0119 za rok 2021. Powy\u017csze zdj\u0119cie przedstawia dr Marka Mutora z Polski, przewodnicz\u0105cego Platformy, Svietlan\u0119, Milo\u0161a Vystr\u010dila, przewodnicz\u0105cego czeskiego Senatu oraz z Mi\u0119dzynarodowego Memoria\u0142u rosyjskiego historyka Borysa Belenkina, autora kilku ksi\u0105\u017cek o historii Zwi\u0105zku Radzieckiego i Rosji.<\/p>\n Nagroda 2022 zosta\u0142a przyznana ukrai\u0144skiemu dziennikarzowi Dmytro Khyliukowi<\/a>. Pracowa\u0142 dla ukrai\u0144skiej agencji prasowej, ale zosta\u0142 uprowadzony w regionie Kijowa 3 marca 2022 r., podczas inwazji armii rosyjskiej. On i jego ojciec udali si\u0119 do swojej wioski, aby obejrze\u0107 szkody wyrz\u0105dzone przez rosyjski pocisk rakietowy w ich domu, gdy nagle pi\u0119ciu Rosjan z karabinami maszynowymi zst\u0105pi\u0142o na nich i wzi\u0119\u0142o ich do niewoli. Ojciec zosta\u0142 zwolniony po tygodniu, ale Dmytro zosta\u0142 wywieziony w nieznanym kierunku. Przez dwa lata nic o nim nie s\u0142yszano, ale potem Rosjanie przyznali<\/a>, \u017ce by\u0142 w areszcie, twierdz\u0105c, \u017ce by\u0142 wojskowym, a nie dziennikarzem. Wci\u0105\u017c przebywa w rosyjskiej niewoli, przetrzymywany jako cywilny zak\u0142adnik wbrew prawu mi\u0119dzynarodowemu.<\/p>\n Nagroda Platformy Europejskiej Pami\u0119ci i Sumienia jest sygna\u0142em dla laureat\u00f3w i ca\u0142ego \u015bwiata, \u017ce ich walka o demokracj\u0119 i prawa cz\u0142owieka nie zosta\u0142a zapomniana. W niekt\u00f3rych krajach, niestety, nie jest \u017ale by\u0107 w wi\u0119zieniu: raczej \u017ale jest nie by\u0107 w wi\u0119zieniu.<\/p>\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dziennik Europejski: Wilno, maj 2024 r. Islandczycy maj\u0105 szczeg\u00f3lny pow\u00f3d, by lubi\u0107 Wilno. Jest to jedno z niewielu miast na \u015bwiecie, kt\u00f3rego ulica nosi nazw\u0119 odleg\u0142ej, smaganej wiatrem wyspy. W centrum Wilna znajduje si\u0119 „Islandijos gatv\u00e9”, ulica Islandzka. Wynika to z faktu, \u017ce Islandia by\u0142a w sierpniu 1991 r. pierwszym pa\u0144stwem na \u015bwiecie, kt\u00f3re […]<\/p>\n","protected":false},"author":52,"featured_media":27360,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[174,259,1337],"tags":[930,214,683,213,1502],"editorial-positions":[42],"regions":[333],"types":[455],"class_list":["post-27423","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-prawna","category-wojna-na-ukrainie-nasze-demokracje-w-niebezpieczenstwie","tag-communism","tag-russia","tag-totalitarian","tag-ukraine","tag-venezuela","editorial-positions-focus","regions-eastern-europe-pl","types-opinion-pl"],"yoast_head":"\n
\n Czarna ksi\u0119ga komunizmu<\/em>
\n<\/a> (828 stron), zredagowan\u0105 przez francuskiego profesora St\u00e9phane’a Courtois i opart\u0105 na nowo odnalezionych dokumentach w archiwach kraj\u00f3w postkomunistycznych. Zamierza\u0142em doda\u0107 postscriptum na temat relacji mi\u0119dzy islandzk\u0105 lewic\u0105 a mi\u0119dzynarodowym ruchem komunistycznym, ale wkr\u00f3tce odkry\u0142em, \u017ce potrzeba znacznie wi\u0119cej bada\u0144 na ten temat. Moja ksi\u0105\u017cka o islandzkich komunistach w latach 1918-1998 (624 strony) zosta\u0142a ostatecznie opublikowana w 2011 roku. ( Fragment<\/a> w j\u0119zyku angielskim ukaza\u0142 si\u0119 w 2021 r.).<\/p>Platforma Europejskiej Pami\u0119ci i Sumienia<\/h3>\n
\n G\u0142osy ofiar: Uwagi w kierunku historiografii literatury antykomunistycznej.<\/em>
\n<\/a>. Nast\u0119pnie, dla tego, co jest teraz ECR<\/a>, Europejskich Konserwatyst\u00f3w i Reformator\u00f3w, napisa\u0142em w 2018 roku
\n Totalitaryzm w Europie: Trzy studia przypadku<\/em>
\n<\/a>. W Islandii m\u00f3j instytut we wsp\u00f3\u0142pracy z Publicznym Klubem Ksi\u0105\u017cki (Almenna bokafelagid) przedrukowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c antykomunistyczn\u0105 literatur\u0119 z czas\u00f3w zimnej wojny, autorstwa Jan Valtin<\/a>, Arthur Koestler<\/a>, Bertrand Russell<\/a>, Wiktor Krawczenko<\/a>W 2013 r. zorganizowali\u015bmy wystaw\u0119 w Bibliotece Narodowej na temat „Islandii i Mi\u0119dzynarodowego Ruchu Komunistycznego”.<\/p>\nMustafa D\u017cemilew<\/h3>\n
Oleg i Aleksiej Nawalni<\/h3>\n
Leopoldo L\u00f3pez<\/h3>\n
Ilmi \u00dcmerov<\/h3>\n
Ole Sentsov<\/h3>\n
Neela Winkelmann<\/h3>\n
Sviatlana Tsikhanouskaya<\/h3>\n
Mi\u0119dzynarodowy Memoria\u0142<\/h3>\n
Dmytro Khyliuk<\/h3>\n
B\u0142\u0119dem jest nie by\u0107 w wi\u0119zieniu<\/h3>\n