Polski konserwatywny m\u0105\u017c stanu Roman Dmowski, kt\u00f3remu Polska w du\u017cej mierze zawdzi\u0119cza swoj\u0105 obecn\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, napisa\u0142 esej „Ko\u015bci\u00f3\u0142, Nar\u00f3d i Pa\u0144stwo” w 1927 roku. Tekst podzielony jest na pi\u0119\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w o podobnej d\u0142ugo\u015bci.<\/p>\n
W pierwszym z nich autor broni tezy, \u017ce tradycja wolnomularska zapocz\u0105tkowana w XVIII wieku w jego czasach dobiega\u0142a ko\u0144ca. Francuscy, angielscy i ameryka\u0144scy wolnomularze d\u0105\u017cyli do zniszczenia religii (zw\u0142aszcza rzymskokatolickiej) w celu wyzwolenia jednostki, ale tak\u017ce, zdaniem Dmowskiego, obro\u0144cy religii b\u0142\u0119dnie rozumieli swoje obowi\u0105zki.<\/p>\n
Strategia mason\u00f3w polega\u0142a na zaszczepieniu apatii religijnej, kt\u00f3ra ma fundamentalne znaczenie dla narodu, poniewa\u017c jego jednostki staj\u0105 si\u0119 materialistyczne, ci\u0105gn\u0105 przez \u017cycie bez wyra\u017anego celu lub silnej wiary, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o jakimkolwiek po\u015bwi\u0119ceniu swojego egoizmu. Co wi\u0119cej, tradycja religijna jest zerwana i nie b\u0119dzie przekazywana nast\u0119pnym pokoleniom narodu.<\/p>\n
Drugi rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cony jest r\u00f3\u017cnicom mi\u0119dzy narodami katolickimi i protestanckimi. Dr Dmowski zaczyna jednak od opisania nowoczesnego narodu jako kontynuacji klasycznych narod\u00f3w wspieranych przez chrze\u015bcija\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymski pod jedn\u0105 wiar\u0105.<\/p>\n
W konkretnym przypadku Polski nasz autor broni tezy, \u017ce to nie warto\u015bci, ale przymus pa\u0144stwa we wsp\u00f3\u0142pracy z Ko\u015bcio\u0142em po\u0142\u0105czy\u0142y przedchrze\u015bcija\u0144skie plemiona. Po wiekach pracy powsta\u0142y silne rodziny. Odniesienie do rodzin w tkance narodu jest zar\u00f3wno bardzo interesuj\u0105ce, jak i bardzo klasyczne.<\/p>\n
Jego odniesienie do reformacji protestanckiej r\u00f3wnie\u017c zas\u0142uguje na uwag\u0119. Poniewa\u017c taka rewolucja religijna prowadzi\u0142a do fragmentacji, jedynym sposobem na utrzymanie jedno\u015bci by\u0142o wzmocnienie w\u0142adzy monarchicznej. Prof. Dmowski nie wspomina o nim, ale tutaj widzimy nowoczesn\u0105 koncepcj\u0119 suwerenno\u015bci Jeana Bodina.<\/p>\n
Inne elementy definiuj\u0105ce istot\u0119 narodu to jego etniczne korzenie, stulecia istnienia pa\u0144stwa i wsp\u00f3lna wiara.<\/p>\n
W czasach Dmowskiego, ale mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c dzisiaj, dominuj\u0105 narody protestanckie, wraz z ich systemem gospodarczym, kapitalizmem. Wyzwolenie spod duchowej w\u0142adzy Rzymu wyzwoli\u0142o narodowy egoizm. W tym miejscu polski politolog dostrzega zerwanie z koncepcj\u0105 narod\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich wypracowan\u0105 w \u015bredniowieczu.<\/p>\n
Trzeci rozdzia\u0142 dotyczy pojawienia si\u0119 nacjonalizmu w narodach katolickich pod koniec XIX wieku (Maurras we Francji, Corradini we W\u0142oszech, Pop\u0142awski w Polsce). Dmowski wyja\u015bnia, \u017ce katolicy znale\u017ali si\u0119 mi\u0119dzy dwiema alternatywami: albo powstrzyma\u0107 si\u0119 od obrony przed atakami protestant\u00f3w, takimi jak te Bismarcka na Polsk\u0119, wywieraj\u0105c jedynie moralne pot\u0119pienie takich atak\u00f3w – co jest r\u00f3wnoznaczne z tch\u00f3rzostwem; albo odpowiedzie\u0107 na egoizm narodowy protestant\u00f3w analogicznym egoizmem narod\u00f3w katolickich, cho\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 to z brakiem poszanowania dla zasad chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\n
Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej ni\u017c Dmowski, papie\u017c Benedykt XV pot\u0119pi\u0142by tak\u0105 koncepcj\u0119 narodu w swojej s\u0142ynnej encyklice „Mit brennender Sorge”.<\/p>\n
Czwarty rozdzia\u0142 wyja\u015bnia rol\u0119 religii (tj. Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego) w \u017cyciu narod\u00f3w i pa\u0144stw. Dmowski odzwierciedla liberaln\u0105 ide\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi ogranicza\u0107 si\u0119 do nauczania wiary, ale zapomina o sprawach mieszanych w porz\u0105dkach doczesnych i \u015bwieckich, a tak\u017ce o obowi\u0105zku pa\u0144stwa do pod\u0105\u017cania za nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, nawet w porz\u0105dkach doczesnych i \u015bwieckich, cho\u0107 bez faktycznej decyzji Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Uznaje on, \u017ce „prawdziwie katolicki nar\u00f3d” musi upewni\u0107 si\u0119, \u017ce prawa i instytucje pa\u0144stwowe, poprzez kt\u00f3re dzia\u0142a, s\u0105 zgodne z warto\u015bciami katolickimi; ale klasyczna koncepcja narodu oznacza raczej, \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d musi upewni\u0107 si\u0119, \u017ce prawa i instytucje pa\u0144stwowe, poprzez kt\u00f3re dzia\u0142a, s\u0105 zgodne z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego.<\/p>\n
Rz\u0105dzenie przez ludno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105 (termin, kt\u00f3ry Dmowski m\u00f3g\u0142by zast\u0105pi\u0107 „suwerenno\u015bci\u0105 narodow\u0105”) prowadzi do starcia mi\u0119dzy grupami bardzo r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144, z kt\u00f3rych ka\u017cda mia\u0142a jawnie sprecyzowane cele i d\u0105\u017cenia, przez co organizacja w\u0142adzy i polityka pa\u0144stwa staj\u0105 si\u0119 wynikiem walki mi\u0119dzy zorganizowanymi si\u0142ami, a tym samym pa\u0144stwo przestaje by\u0107 sp\u00f3jnym podmiotem dzia\u0142aj\u0105cym w okre\u015blonym kierunku przez d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n
Za Dmowskim mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo nie dzia\u0142a w kierunku dobra wsp\u00f3lnego.<\/p>\n
Na koniec polski intelektualista wyja\u015bnia, jaka powinna by\u0107 polityka Polski jako kraju katolickiego. Zaczyna od obrony wolno\u015bci wyznania, co jest sprzeczne z klasycznym pogl\u0105dem na relacje mi\u0119dzy pa\u0144stwem a Ko\u015bcio\u0142em; ale potem wraca do staro\u017cytnego Rzymu i widzi tam pierwsz\u0105 natur\u0119 dla Polski i drug\u0105 natur\u0119 w katolicyzmie.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Wydawnictwo Capital<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Polski konserwatywny m\u0105\u017c stanu Roman Dmowski, kt\u00f3remu Polska w du\u017cej mierze zawdzi\u0119cza swoj\u0105 obecn\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, napisa\u0142 esej „Ko\u015bci\u00f3\u0142, Nar\u00f3d i Pa\u0144stwo” w 1927 roku. Tekst podzielony jest na pi\u0119\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w o podobnej d\u0142ugo\u015bci. W pierwszym z nich autor broni tezy, \u017ce tradycja wolnomularska zapocz\u0105tkowana w XVIII wieku w jego czasach dobiega\u0142a ko\u0144ca. Francuscy, angielscy i […]<\/p>\n","protected":false},"author":44,"featured_media":30719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[175,174,159],"tags":[],"editorial-positions":[42],"regions":[333],"types":[455],"class_list":["post-30751","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eseje","category-kultura","category-polityka","editorial-positions-focus","regions-eastern-europe-pl","types-opinion-pl"],"yoast_head":"\n