Po rozpadzie Zwi\u0105zku Radzieckiego 26 grudnia 1991 roku, trzy by\u0142e kraje radzieckie, Estonia, Litwa i \u0141otwa, wykaza\u0142y ch\u0119\u0107 i „otworzy\u0142y swoje granice” dla zagranicznych inwestycji bankowych. W okresie poprzedzaj\u0105cym kryzys finansowy (1998-2008), UE do\u015bwiadczy\u0142a 19% wzrostu liczby pracownik\u00f3w bankowych i 23% wzrostu liczby oddzia\u0142\u00f3w bankowych. Zgodnie z oczekiwaniami, cyfryzacja znacz\u0105co zmieni\u0142a europejski sektor bankowy. Po kr\u00f3tkim okresie przej\u015bciowym od gospodarki planowej do rynkowej, kraje ba\u0142tyckie zliberalizowa\u0142y swoje systemy finansowe i zezwoli\u0142y inwestorom zagranicznym na wej\u015bcie na rynki bankowe. Bankowe modele biznesowe ewoluowa\u0142y w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b w trzech krajach ba\u0142tyckich. W krajach ba\u0142tyckich kredyty dla sektora prywatnego s\u0105 systematycznie ni\u017csze ni\u017c \u015brednia UE, z \u0141otw\u0105 na czele. Powszechnie wiadomo, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch dekad wszystkie rz\u0105dy kraj\u00f3w europejskich, bez wyj\u0105tku, przesz\u0142y przez wiele powa\u017cnych wyzwa\u0144 w sektorze gospodarczym. Je\u015bli przyjrzymy si\u0119 rozwojowi gospodarczemu kraj\u00f3w Unii Europejskiej w ci\u0105gu ostatniej dekady, mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce nawet globalny kryzys finansowy z 2008 roku mia\u0142 znacz\u0105cy wp\u0142yw na gospodark\u0119 i sektor finansowy Unii Europejskiej. Po\u0142\u0105czone […]<\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":18058,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[156,1481],"tags":[1531,545,1532,609,1533],"editorial-positions":[],"regions":[333,345],"types":[419,445],"class_list":["post-32968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-handel-i-ekonomia","category-reforma-bankowosci-baltyckiej","tag-baltic-states","tag-ecr-party","tag-estonia","tag-latvia","tag-lithuania","regions-eastern-europe-pl","regions-northern-europe-pl","types-news-pl","types-surveys-pl"],"yoast_head":"\n
\nEstonia i Litwa przyci\u0105gn\u0119\u0142y mi\u0119dzynarodowe banki, zw\u0142aszcza szwedzkie, kt\u00f3re obs\u0142ugiwa\u0142y zar\u00f3wno lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w, jak i klient\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. <\/span> Z drugiej strony \u0141otwa pr\u00f3bowa\u0142a sta\u0107 si\u0119 centrum finansowym dla Federacji Rosyjskiej i kraj\u00f3w Wsp\u00f3lnoty Niepodleg\u0142ych Pa\u0144stw (WNP), przyci\u0105gaj\u0105c depozyty finansowe z tych region\u00f3w.
\nTa \u0142otewska strategia doprowadzi\u0142a do problem\u00f3w i oskar\u017ce\u0144 o pranie pieni\u0119dzy z kraj\u00f3w by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego.
\nObecnie wszystkie trzy kraje ba\u0142tyckie wdro\u017cy\u0142y znacznie bardziej rygorystyczne przepisy i staraj\u0105 si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 swoje modele biznesowe, aby by\u0142y bardziej zr\u00f3wnowa\u017cone, zdigitalizowane i przyjazne dla biznesu.
\nChocia\u017c inwestycje zagraniczne odegra\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w rozwoju sektora bankowego w krajach ba\u0142tyckich, doprowadzi\u0142y one r\u00f3wnie\u017c do wysokiej koncentracji aktyw\u00f3w bankowych.
\nW Estonii i na Litwie ponad 85% aktyw\u00f3w bankowych jest kontrolowanych przez instytucje zagraniczne, podczas gdy na \u0141otwie odsetek ten wynosi 76%.
\nTa dominacja mi\u0119dzynarodowych bank\u00f3w mo\u017ce ogranicza\u0107 konkurencj\u0119 na rynkach bankowych w tych trzech krajach, w por\u00f3wnaniu do znacznie wi\u0119kszego regionu Europy P\u00f3\u0142nocnej.
\nW przysz\u0142o\u015bci zr\u00f3wnowa\u017cenie inwestycji zagranicznych z udzia\u0142em krajowym mo\u017ce by\u0107 kluczem do zdrowego i dynamicznego d\u0142ugoterminowego \u015brodowiska bankowego w krajach ba\u0142tyckich. <\/p>Wp\u0142yw transformacji rynku pracy i kredyt\u00f3w w Europie<\/strong><\/h3>\n
\nW krajach ba\u0142tyckich obj\u0119tych badaniem ECR Party, \u0141otwa odnotowa\u0142a imponuj\u0105cy wzrost liczby pracownik\u00f3w o 76%, a nast\u0119pnie Estonia (38%) i Litwa (16%).
\nW okresie pokryzysowym (2009-2022) UE odnotowa\u0142a znaczny spadek liczby plac\u00f3wek bankowych (40%) i pracownik\u00f3w (20%).
\nW krajach ba\u0142tyckich, Estonia i Litwa nadal odnotowywa\u0142y wzrost liczby pracownik\u00f3w, podczas gdy \u0141otwa do\u015bwiadczy\u0142a dramatycznego spadku liczby pracownik\u00f3w bank\u00f3w o 57%, co by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 „redukcj\u0105 personelu bankowego” w Europie.
\nW obszarze kredyt\u00f3w, ba\u0142tycki paradoks pokazuje wysokie stopy procentowe i nisk\u0105 akcj\u0119 kredytow\u0105.
\nChocia\u017c banki dzia\u0142aj\u0105ce w krajach ba\u0142tyckich s\u0105 krytykowane za niewystarczaj\u0105c\u0105 akcj\u0119 kredytow\u0105, problemem nie wydaje si\u0119 by\u0107 brak zasob\u00f3w, ale raczej ostro\u017cne podej\u015bcie.
\nWysokie stopy procentowe sugeruj\u0105 problem konkurencji w ba\u0142tyckim sektorze bankowym, w przeciwie\u0144stwie do korzystniejszych st\u00f3p w krajach skandynawskich. <\/p>\nTransformacja cyfrowa i jej wp\u0142yw na europejski sektor bankowy<\/strong><\/h3>\n
\nCyfryzacja ta doprowadzi\u0142a do zwi\u0119kszonego wykorzystania us\u0142ug bankowo\u015bci internetowej i zmniejszenia zapotrzebowania bank\u00f3w na infrastruktur\u0119 fizyczn\u0105.
\nW tym kontek\u015bcie zaobserwowano, \u017ce tradycyjne banki stoj\u0105 w obliczu rosn\u0105cej konkurencji ze strony neobank\u00f3w, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 wy\u0142\u0105cznie cyfrowo, bez posiadania fizycznych oddzia\u0142\u00f3w (biur, do kt\u00f3rych przeci\u0119tny obywatel musi zadzwoni\u0107).
\nW 2022 r. Europa mia\u0142a najwy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 transakcji na rynku neobankowym na \u015bwiecie, a na drugim miejscu znalaz\u0142y si\u0119 Stany Zjednoczone.
\nPrognozowany \u015bredni roczny wzrost dla europejskiego rynku pozabankowego wynosi 25% w latach 2022-2027, co wskazuje na dalszy wzrost w tym sektorze.
\nTransformacja sektora bankowego w Unii Europejskiej jest procesem ci\u0105g\u0142ym, na kt\u00f3ry wp\u0142yw maj\u0105 czynniki zewn\u0119trzne, takie jak ryzyko geopolityczne, kryzys finansowy z 2008 r., pandemia COVID-19 i inne czynniki, kt\u00f3re przyspieszy\u0142y regulacj\u0119, cyfryzacj\u0119 i ocen\u0119 ryzyka.
\nPrzekszta\u0142cenia w europejskim i skandynawskim sektorze bankowym mia\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie konkurencji w krajach ba\u0142tyckich.
\nPomimo niepewno\u015bci istniej\u0105 wyra\u017ane kierunki, w kt\u00f3rych globalny sektor bankowy b\u0119dzie kontynuowa\u0142 swoj\u0105 transformacj\u0119. <\/span>Te kierunki transformacji obejmuj\u0105 zarz\u0105dzanie ryzykiem geopolitycznym, presj\u0119 regulacyjn\u0105 i zgodno\u015b\u0107, cyfryzacj\u0119 i FinTech, wdra\u017canie zr\u00f3wnowa\u017conego modelu biznesowego.
\nPrzyj\u0119cie kryteri\u00f3w ESG (\u015brodowiskowych, spo\u0142ecznych i \u0142adu korporacyjnego) stanowi zmian\u0119 paradygmatu, oferuj\u0105c zar\u00f3wno korzy\u015bci \u015brodowiskowe, jak i nowe mo\u017cliwo\u015bci dla sektora finansowego. ![\"\"](\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/shutterstock_2259175787.jpg\")
Po przej\u015bciu od gospodarki planowej do rynkowej, kraje ba\u0142tyckie zliberalizowa\u0142y swoje systemy finansowe, umo\u017cliwiaj\u0105c zagranicznym inwestorom wej\u015bcie do sektora bankowego.
\nDoprowadzi\u0142o to do znacznego wzrostu liczby bank\u00f3w b\u0119d\u0105cych w\u0142asno\u015bci\u0105 inwestor\u00f3w zagranicznych, zw\u0142aszcza z kraj\u00f3w skandynawskich i Niemiec.
\nW Estonii proces ten by\u0142 znacznie szybszy ni\u017c na \u0141otwie i Litwie, gdzie banki b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 zagraniczn\u0105 posiada\u0142y ponad 90% aktyw\u00f3w bankowych na pocz\u0105tku XXI wieku.
\nJak wida\u0107, modele biznesowe bank\u00f3w w krajach ba\u0142tyckich ewoluowa\u0142y w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b.
\nNa przyk\u0142ad na Litwie zagraniczne (g\u0142\u00f3wnie szwedzkie) banki koncentrowa\u0142y si\u0119 na lokalnych klientach.
\nNa \u0141otwie sektor bankowy by\u0142 pod wp\u0142ywem czynnik\u00f3w geopolitycznych, a lokalne banki obs\u0142ugiwa\u0142y zar\u00f3wno klient\u00f3w krajowych, jak i mi\u0119dzynarodowych, g\u0142\u00f3wnie z Federacji Rosyjskiej i pa\u0144stw cz\u0142onkowskich WNP.
\nTaka polityka bankowa uczyni\u0142a z \u0141otwy regionalne centrum finansowe.
\nPozycja ta zosta\u0142a jednak podwa\u017cona przez powtarzaj\u0105ce si\u0119 zarzuty prania pieni\u0119dzy, co doprowadzi\u0142o do spadku depozyt\u00f3w nierezydent\u00f3w i trudno\u015bci finansowych niekt\u00f3rych bank\u00f3w.
\nW Estonii model bankowy pod\u0105\u017ca\u0142 \u015bcie\u017ck\u0105 po\u015bredni\u0105, podobn\u0105 do tej na Litwie, ale ze znaczn\u0105 redukcj\u0105 depozyt\u00f3w nierezydent\u00f3w, w ramach wysi\u0142k\u00f3w na rzecz zwalczania ryzyka prania pieni\u0119dzy.
\nKoncentracja sektora bankowego w regionie ba\u0142tyckim jest wysoka, zdominowana przez kilka du\u017cych bank\u00f3w, takich jak Swedbank i SEB, co wskazuje na niski poziom konkurencji w por\u00f3wnaniu z krajami skandynawskimi i \u015bredni\u0105 UE.
\nW Szwecji, cho\u0107 rynek bankowy jest bardziej dynamiczny i konkurencyjny, w krajach ba\u0142tyckich wysoki poziom koncentracji sugeruje negatywny wp\u0142yw na konkurencj\u0119.
\nPo globalnym kryzysie finansowym liczba oddzia\u0142\u00f3w bankowych i pracownik\u00f3w bank\u00f3w w sektorze bankowym UE spad\u0142a.
\nTendencja ta by\u0142a podobna w krajach ba\u0142tyckich, z wyj\u0105tkiem Litwy, gdzie liczba oddzia\u0142\u00f3w wzros\u0142a przed kryzysem.
\nLiczba pracownik\u00f3w znacznie wzros\u0142a na \u0141otwie i w Estonii w latach 1999-2008, ale gwa\u0142townie spad\u0142a na \u0141otwie po kryzysie.
\nKredyty bankowe dla sektora prywatnego w krajach ba\u0142tyckich s\u0105 poni\u017cej \u015bredniej UE, ale oprocentowanie kredyt\u00f3w jest wy\u017csze ni\u017c w innych krajach europejskich. <\/span>Odzwierciedla to ograniczon\u0105 konkurencj\u0119 mi\u0119dzy bankami, co pozwala im utrzymywa\u0107 wysokie stopy procentowe.
\nBanki ba\u0142tyckie s\u0105 bardziej rentowne ni\u017c banki w krajach skandynawskich ze wzgl\u0119du na wy\u017csze mar\u017ce zysku i bardziej efektywne praktyki operacyjne.
\nWp\u0142yw na to mo\u017ce mie\u0107 jednak r\u00f3wnie\u017c ni\u017cszy poziom konkurencji i wy\u017csze ryzyko w regionie. <\/p>\nKonkurencyjno\u015b\u0107 skandynawskiego sektora bankowego<\/strong><\/h3>\n
\nKapita\u0142 zagraniczny wszed\u0142 do ba\u0142tyckiego sektora bankowego g\u0142\u00f3wnie z kraj\u00f3w skandynawskich i Niemiec, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce z USA.
\nWej\u015bcie kapita\u0142u zagranicznego nie by\u0142o jednolite we wszystkich trzech krajach ba\u0142tyckich.
\nW Estonii penetracja kapita\u0142u zagranicznego by\u0142a szybka, tak \u017ce pod koniec lat 90. banki b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 zagraniczn\u0105 stanowi\u0142y oko\u0142o 90% aktyw\u00f3w bankowych.
\nW przypadku Litwy masowe wej\u015bcie kapita\u0142u zagranicznego nast\u0105pi\u0142o p\u00f3\u017aniej, a do 2002 r. banki zagraniczne posiada\u0142y nieco ponad 90% aktyw\u00f3w bankowych.
\nZ kolei na \u0141otwie obecno\u015b\u0107 kapita\u0142u zagranicznego by\u0142a ni\u017csza, ale stopniowo ros\u0142a, osi\u0105gaj\u0105c 80% do 2022 roku. <\/p>\n Jakie s\u0105 modele biznesowe bank\u00f3w w krajach ba\u0142tyckich?<\/strong><\/h3>\n
\nPodczas gdy Litwa by\u0142a zorientowana na klient\u00f3w krajowych, oferuj\u0105c szeroki zakres uniwersalnych us\u0142ug bankowych, g\u0142\u00f3wnie za po\u015brednictwem szwedzkich bank\u00f3w, \u0141otwa przyj\u0119\u0142a inny model, koncentruj\u0105c si\u0119 na dw\u00f3ch segmentach: us\u0142ugach dla klient\u00f3w krajowych (g\u0142\u00f3wnie za po\u015brednictwem sp\u00f3\u0142ek zale\u017cnych bank\u00f3w skandynawskich) oraz us\u0142ugach mi\u0119dzynarodowych, zorientowanych na klient\u00f3w w Rosji i krajach WNP.
\nEstonia wybra\u0142a podobn\u0105 drog\u0119 jak Litwa, ze znaczn\u0105 redukcj\u0105 depozyt\u00f3w nierezydent\u00f3w po 2015 r., w szczeg\u00f3lno\u015bci w celu ograniczenia ryzyka prania pieni\u0119dzy.
\nZgodnie z badaniem ECR Party, wej\u015bcie inwestor\u00f3w zagranicznych na ba\u0142tyckie rynki finansowe zwi\u0119kszy\u0142o odporno\u015b\u0107 ba\u0142tyckiego sektora bankowego na wstrz\u0105sy zewn\u0119trzne, ale tak\u017ce podnios\u0142o kwestie zwi\u0105zane z konkurencj\u0105 bankow\u0105. <\/span>Tym samym na koniec 2022 r. 90% aktyw\u00f3w bankowych znajdowa\u0142o si\u0119 w posiadaniu bank\u00f3w b\u0119d\u0105cych w\u0142asno\u015bci\u0105 zagraniczn\u0105 na Litwie, 85% w Estonii i 76% na \u0141otwie.
\nIndeks Herfindahla-Hirschmana (HHI) wykaza\u0142 umiarkowan\u0105 lub wysok\u0105 koncentracj\u0119 sektora bankowego w krajach ba\u0142tyckich, w por\u00f3wnaniu z nisk\u0105 koncentracj\u0105 w Szwecji i Danii.
\nDominacja du\u017cych bank\u00f3w pochodzenia szwedzkiego, takich jak Swedbank i SEB, wskazuje na nisk\u0105 konkurencj\u0119 w ba\u0142tyckim sektorze bankowym, w przeciwie\u0144stwie do rynk\u00f3w skandynawskich, gdzie konkurencja jest znacznie bardziej dynamiczna.
\nJak wspomniano powy\u017cej, w latach 1999-2008 sektor instytucji kredytowych w UE znacznie si\u0119 rozwin\u0105\u0142, ale globalny kryzys finansowy doprowadzi\u0142 do spadku liczby oddzia\u0142\u00f3w i pracownik\u00f3w. <\/span>Na Litwie liczba oddzia\u0142\u00f3w wzros\u0142a o 35% w latach 1999-2008, ale na \u0141otwie i w Estonii spad\u0142a po kryzysie.
\nLiczba pracownik\u00f3w znacznie wzros\u0142a na \u0141otwie do 2008 r., ale w latach 2009-2022 gwa\u0142townie spad\u0142a o 57%.
\nNatomiast w Estonii, na Litwie i w Szwecji liczba pracownik\u00f3w nadal ros\u0142a. <\/p>\nKredyty i stopy procentowe w krajach ba\u0142tyckich, wydajno\u015b\u0107 i rentowno\u015b\u0107 sektora bankowego<\/strong><\/h3>\n
\nChocia\u017c bankom ba\u0142tyckim nie brakuje zasob\u00f3w, wydaj\u0105 si\u0119 one przyjmowa\u0107 konserwatywne praktyki kredytowe, preferuj\u0105c utrzymywanie wy\u017cszego odsetka depozyt\u00f3w w aktywach p\u0142ynnych.
\nChocia\u017c praktyki kredytowe s\u0105 konserwatywne, stopy procentowe s\u0105 wy\u017csze ni\u017c \u015brednia w strefie euro, co sugeruje ograniczon\u0105 konkurencj\u0119 w sektorze bankowym.
\nNa te wysokie stopy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 zmniejszony popyt na po\u017cyczki. ![\"\"](\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/euro-money-finance-scaled.jpg\")
Na rynkach o niewielkiej konkurencji banki mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 wy\u017csze zyski ni\u017c jest to konieczne do zaspokojenia popytu inwestor\u00f3w.
\nW marcu 2023 r. zwrot z kapita\u0142u w\u0142asnego (ROE) i mar\u017ca odsetkowa netto (NIM) w krajach ba\u0142tyckich nale\u017ca\u0142y do najwy\u017cszych w Europie.
\nChocia\u017c ROE w krajach nordyckich by\u0142 wy\u017cszy ni\u017c \u015brednia UE, r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy krajami ba\u0142tyckimi a Szwecj\u0105 nie by\u0142y znacz\u0105ce, co sugeruje efektywne wykorzystanie kapita\u0142u w obu regionach.
\nMar\u017ca odsetkowa netto (NIM) NIM w krajach ba\u0142tyckich by\u0142a znacznie wy\u017csza ni\u017c w Szwecji, co wskazuje na wy\u017csze zyski z dzia\u0142alno\u015bci kredytowej.
\nNiska mobilno\u015b\u0107 klient\u00f3w zosta\u0142a zidentyfikowana jako potencjalna bariera dla promowania wi\u0119kszej konkurencji w sektorze bankowym.
\nW latach 2017-2022 oko\u0142o 29% mieszka\u0144c\u00f3w UE zmieni\u0142o dostawc\u0119 us\u0142ug finansowych.
\nPodczas gdy Szwecja by\u0142a pod tym wzgl\u0119dem liderem w UE, Litwa nie pozostawa\u0142a daleko w tyle za \u015bredni\u0105 europejsk\u0105. <\/span>Rentowno\u015b\u0107 jest g\u0142\u00f3wnym wska\u017anikiem sukcesu banku. W badaniu przeanalizowano dane finansowe bank\u00f3w SEB i Swedbank we wszystkich krajach ba\u0142tyckich i Szwecji w latach 2005-2023.
\nNa podstawie scentralizowanych danych stwierdzono, \u017ce nie by\u0142o znacz\u0105cych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy krajami ba\u0142tyckimi a Szwecj\u0105 pod wzgl\u0119dem ROE, z wyj\u0105tkiem Estonii, gdzie ROE SEB by\u0142 ni\u017cszy ni\u017c w Szwecji.
\nZwrot z aktyw\u00f3w (ROA) w krajach ba\u0142tyckich by\u0142 znacznie wy\u017cszy ni\u017c w Szwecji, co wskazuje na wy\u017cszy zwrot z aktyw\u00f3w w krajach ba\u0142tyckich.
\nMar\u017ca odsetkowa netto (NIM) by\u0142a znacznie wy\u017csza w krajach ba\u0142tyckich ni\u017c w Szwecji, co sugeruje, \u017ce banki w krajach ba\u0142tyckich czerpi\u0105 wy\u017cszy zysk z r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy odsetkami od po\u017cyczek a odsetkami od depozyt\u00f3w.
\nAnaliza wskazuje, \u017ce szwedzkie banki dzia\u0142aj\u0105ce w krajach ba\u0142tyckich osi\u0105ga\u0142y wy\u017csze zyski z dzia\u0142alno\u015bci kredytowej i zarz\u0105dza\u0142y swoimi aktywami i kapita\u0142em bardziej efektywnie ni\u017c na rynku szwedzkim.
\nJednak wysoki poziom koncentracji sektora bankowego w krajach ba\u0142tyckich sugeruje mniejsz\u0105 konkurencj\u0119, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do wy\u017cszych st\u00f3p procentowych i wy\u017cszej rentowno\u015bci bank\u00f3w. <\/p>\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"