- AGILE: Europa zwi\u0119ksza wysi\u0142ki obronne, ale pozostaje w tyle pod wzgl\u0119dem strategii<\/li><\/a>
- Europejska strategia Chery: Wykorzystanie sojuszy do rozszerzenia dzia\u0142alno\u015bci produkcyjnej<\/li><\/a>
- UE uruchamia pe\u0142ny system wjazdu\/wyjazdu: Cyfrowy przegl\u0105d kontroli granicznych<\/li><\/a><\/ul><\/div>\n
Europa P\u00f3\u0142nocna: dobrobyt dzi\u0119ki innowacjom i skutecznemu pa\u0144stwu opieku\u0144czemu<\/strong><\/h3>\n
Je\u015bli my\u015blimy o Europie Zachodniej jako o gospodarczym sercu Unii Europejskiej, mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce Europa P\u00f3\u0142nocna (sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z Islandii, Norwegii, Szwecji, Finlandii i Danii) jest jej trze\u017awym umys\u0142em. W ca\u0142ej historii kraje Europy P\u00f3\u0142nocnej odnios\u0142y sukces tam, gdzie reszta kontynentu pr\u00f3bowa\u0142a, ale nie uda\u0142o im si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 wydajno\u015bci wolnego rynku z hojnym i funkcjonalnym pa\u0144stwem opieku\u0144czym. W wi\u0119kszo\u015bci raport\u00f3w ekonomicznych nordycki model gospodarczy jest cz\u0119sto opisywany jako „najbardziej udana synteza kapitalizmu i solidarno\u015bci”. W krajach tych rz\u0105dy wspieraj\u0105 innowacje, d\u0142ug publiczny jest utrzymywany pod kontrol\u0105, a zaufanie spo\u0142eczne (tj. poziom wzajemnego szacunku mi\u0119dzy obywatelami a instytucjami) osi\u0105ga rekordowe poziomy. <\/p>\n
Szwecja jest zdecydowanie europejskim liderem w dziedzinie zielonej i cyfrowej gospodarki, z jednym z najni\u017cszych d\u0142ug\u00f3w publicznych w UE (oko\u0142o 31,5% PKB). Szwedzki model opiera si\u0119 na po\u0142\u0105czeniu dyscypliny fiskalnej, innowacji technologicznych i inwestycji spo\u0142ecznych. Obszary, kt\u00f3re wnosz\u0105 warto\u015b\u0107 dodan\u0105 do szwedzkiej gospodarki to technologia i cyfryzacja, edukacja i przemys\u0142 ekologiczny. Firmy takie jak Ericsson, Klarna i Spotify sprawi\u0142y, \u017ce Szwecja sta\u0142a si\u0119 globalnym centrum innowacji. Je\u015bli chodzi o przemys\u0142 ekologiczny, Szwecja zainwestowa\u0142a znaczne \u015brodki w energi\u0119 wiatrow\u0105, recykling i zr\u00f3wnowa\u017cony transport. Bezp\u0142atny, zorientowany na krytyczne my\u015blenie program edukacyjny zapewnia wykwalifikowan\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105. Z perspektywy obszar\u00f3w, w kt\u00f3rych Szwecja ma braki, mo\u017cemy wymieni\u0107 tradycyjny przemys\u0142 ci\u0119\u017cki i rolnictwo, kt\u00f3re straci\u0142y na znaczeniu na rzecz automatyzacji i outsourcingu. Przez wiele lat Szwecja s\u0142yn\u0119\u0142a z przemys\u0142u metalurgicznego i produkcji papieru, ale wraz z wdro\u017ceniem ekologicznych, niezanieczyszczaj\u0105cych projekt\u00f3w, bran\u017ce te dramatycznie spad\u0142y. Szwedzkie rolnictwo pozostaje zale\u017cne od importu i dotacji. Je\u015bli chodzi o polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105, Szwecja przeznacza oko\u0142o 30% swojego PKB na ochron\u0119 socjaln\u0105. \u015awiadczenia socjalne obejmuj\u0105 wsparcie dla edukacji i mieszkalnictwa, hojny urlop rodzicielski i powszechn\u0105 publiczn\u0105 opiek\u0119 zdrowotn\u0105. W wyniku tej polityki Szwecja ma jeden z najni\u017cszych wska\u017anik\u00f3w ub\u00f3stwa na \u015bwiecie i siln\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/vind-scaled.jpg\")
<\/p>\nKiedy m\u00f3wimy o Danii, mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jest to fascynuj\u0105cy przypadek. Du\u0144skie pa\u0144stwo utrzymuje niewielk\u0105 administracj\u0119, ale zapewnia rozleg\u0142e us\u0142ugi publiczne. Du\u0144ski d\u0142ug publiczny wynosi 35,5% PKB, a Danii uda\u0142o si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 pa\u0144stwo opieku\u0144cze w wydajny mechanizm. Energia odnawialna (Vestas, gigant energii wiatrowej), przemys\u0142 morski (Maersk, \u015bwiatowy lider transportu kontenerowego), IT i biotechnologia (sektory do\u015bwiadczaj\u0105ce gwa\u0142townego wzrostu) to obszary, w kt\u00f3rych du\u0144ska gospodarka przoduje. Po stronie minus\u00f3w mo\u017cemy wymieni\u0107 bran\u017c\u0119 budowlan\u0105 (dotkni\u0119t\u0105 wysokimi kosztami pracy) i tradycyjne rolnictwo, kt\u00f3re traci na globalnej konkurencyjno\u015bci. Na froncie spo\u0142ecznym Dania oferuje powszechn\u0105 pomoc w zakresie edukacji i bezrobocia, zdrowia, ale uzale\u017cnia t\u0119 pomoc od aktywnego uczestnictwa obywateli w rynku pracy („flexicurity”). Rezultatem jest stopa zatrudnienia przekraczaj\u0105ca 75% i stabilne zad\u0142u\u017cenie, wspierane przez solidn\u0105 baz\u0119 podatkow\u0105. <\/p>\n
Z d\u0142ugiem publicznym na poziomie 73,9% PKB, Finlandia jest bardziej nara\u017cona ekonomicznie ni\u017c jej p\u00f3\u0142nocni s\u0105siedzi, ale pozostaje przyk\u0142adem odpowiedzialnego zarz\u0105dzania. Przez wiele dziesi\u0119cioleci ZSRR by\u0142 g\u0142\u00f3wnym partnerem handlowym Finlandii, ale po upadku ZSRR Finlandia odrodzi\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki edukacji i technologii. Le\u015bnictwo i zasoby naturalne (zr\u00f3wnowa\u017cona eksploatacja i eksport ekologicznego know-how), technologia (dziedzictwo Nokii stworzy\u0142o solidn\u0105 infrastruktur\u0119 start-upow\u0105) i edukacja (skoncentrowana na krytycznym my\u015bleniu, fi\u0144ski system edukacji jest uwa\u017cany za najlepszy na \u015bwiecie) s\u0105 mocnymi stronami gospodarczymi i spo\u0142ecznymi Finlandii. Po upadku Nokii, tradycyjny przemys\u0142 elektroniczny znacznie podupad\u0142, a sektor bankowy, skonsolidowany poprzez fuzje, nie jest mocn\u0105 stron\u0105 Finlandii. K\u0142ad\u0105c nacisk na r\u00f3wne szanse i innowacje, fi\u0144skie pa\u0144stwo inwestuje ponad 28% PKB w us\u0142ugi socjalne, a kryzysy gospodarcze, czy to regionalne, czy globalne, zawsze by\u0142y traktowane jako okazja do reform, a nie oszcz\u0119dno\u015bci. <\/p>\n
Kr\u00f3lestwo Norwegii jest cz\u0119\u015bci\u0105 Europejskiego Obszaru Gospodarczego, cho\u0107 nie jest cz\u0142onkiem UE. <\/span>Jako przyk\u0142ad zarz\u0105dzania zasobami naturalnymi, z d\u0142ugiem publicznym w wysoko\u015bci 39% PKB, Norwegia posiada najwi\u0119kszy pa\u0144stwowy fundusz maj\u0105tkowy na \u015bwiecie (ponad 1,5 bln USD). Us\u0142ugi finansowe i cyfrowe, energia wodna i technologie morskie, wraz ze znacznymi rezerwami ropy naftowej i gazu ziemnego (zarz\u0105dzanymi w spos\u00f3b zr\u00f3wnowa\u017cony), s\u0105 kluczowymi czynnikami nap\u0119dzaj\u0105cymi norwesk\u0105 gospodark\u0119. Prawie 35% bud\u017cetu, kt\u00f3ry Norwegia przeznacza na finansowanie ochrony socjalnej, pochodzi w du\u017cej mierze z przychod\u00f3w pa\u0144stwowego funduszu maj\u0105tkowego, a nie z d\u0142ugu, co skutkuje absolutn\u0105 stabilno\u015bci\u0105 fiskaln\u0105 i gospodark\u0105 gotow\u0105 na transformacj\u0119 po wydobyciu ropy naftowej. <\/p>\n
Islandia dokona\u0142a spektakularnego powrotu po niszczycielskim kryzysie bankowym z 2008 r., koncentruj\u0105c si\u0119 na zielonych technologiach, energii geotermalnej i turystyce. Z d\u0142ugiem publicznym na poziomie 67% PKB, fi\u0144ski model fiskalny jest obecnie jednym z najbardziej ostro\u017cnych na \u015bwiecie, a pa\u0144stwo nauczy\u0142o si\u0119 trudnej lekcji nadmiernego powi\u0119kszania sektora finansowego. <\/p>\n
Kraje nordyckie pokazuj\u0105 nam, \u017ce dobrobyt mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez edukacj\u0119, przejrzysto\u015b\u0107 i uczciwo\u015b\u0107. Utrzymuj\u0105c d\u0142ug publiczny na niskim poziomie, ludno\u015b\u0107 ma zaufanie do instytucji, a poniewa\u017c korupcja prawie nie istnieje, mo\u017cna stworzy\u0107 zdrowe \u015brodowisko gospodarcze. To zdrowe \u015brodowisko gospodarcze jest modelem, kt\u00f3ry Unia Europejska stara si\u0119 rozszerzy\u0107 poprzez reformy strukturalne, ale kt\u00f3ry pozostaje trudny do zastosowania na po\u0142udniu lub wschodzie UE, gdzie czynniki kulturowe i historyczne s\u0105 zupe\u0142nie inne. <\/p>\n
Europa Po\u0142udniowa, kruche pi\u0119kno zad\u0142u\u017conych gospodarek<\/strong><\/h3>\n
Je\u015bli p\u00f3\u0142noc symbolizuje wydajno\u015b\u0107, po\u0142udnie Europy symbolizuje z\u0142o\u017cono\u015b\u0107. Grecja, Cypr, W\u0142ochy, Hiszpania i Portugalia to kraje o silnych tradycjach historycznych, ale z gospodarkami naznaczonymi sztywno\u015bci\u0105 strukturaln\u0105, patronatem politycznym i wysok\u0105 presj\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Po\u0142udniowa cz\u0119\u015b\u0107 UE zosta\u0142a najbardziej dotkni\u0119ta kryzysami finansowymi w latach 2008-2013, co ujawni\u0142o jej zale\u017cno\u015b\u0107 od turystyki, konsumpcji krajowej i nadmiernych wydatk\u00f3w publicznych. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce kraje na po\u0142udniu UE cierpi\u0105 z powodu fatalnej kombinacji: biurokratycznych struktur, niskiej produktywno\u015bci i wysokiego zad\u0142u\u017cenia. Jednak ich potencja\u0142 turystyczny, kulturowy i ludzki jest ogromny. Kryzys zmusi\u0142 po\u0142udniowych przyw\u00f3dc\u00f3w do nauczenia si\u0119 dyscypliny fiskalnej, a reformy w zakresie cyfryzacji i zielonej energii oferuj\u0105 now\u0105 szans\u0119 na modernizacj\u0119. <\/p>\n
W\u0142ochy s\u0105 paradoksem zad\u0142u\u017conego dobrobytu, z zad\u0142u\u017ceniem wynosz\u0105cym 137,3% PKB. W\u0142ochy s\u0105 symbolem paradoksu po\u0142udnia, rozwini\u0119tej, ale chronicznie wra\u017cliwej gospodarki. Przemys\u0142 w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech (Lombardia, Emilia-Romania) jest jednym z najbardziej konkurencyjnych na \u015bwiecie, podczas gdy po\u0142udniowa cz\u0119\u015b\u0107 (Mezzogiorno) pozostaje s\u0142abo rozwini\u0119ta. Turystyka i gastronomia, przemys\u0142 motoryzacyjny, design, moda i dobra luksusowe to obszary, kt\u00f3re dodaj\u0105 warto\u015bci w\u0142oskiej gospodarce. <\/span>Biurokracja i endemiczna korupcja w administracji, wraz z rolnictwem, s\u0105 s\u0142abymi punktami W\u0142och. W\u0142ochy przeznaczaj\u0105 ponad 29% PKB na ochron\u0119 socjaln\u0105, ale nieefektywno\u015b\u0107 systemu i uchylanie si\u0119 od p\u0142acenia podatk\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105 zad\u0142u\u017cenie. Kolejne kryzysy polityczne i brak reform strukturalnych utrzymuj\u0105 stan chronicznej stagnacji. <\/p>\n
Hiszpani\u0119, z zad\u0142u\u017ceniem wynosz\u0105cym 100,6% PKB, mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 dwoma terminami: transformacja i podatno\u015b\u0107 na zagro\u017cenia. W 2000 r. do\u015bwiadczy\u0142a spektakularnego wzrostu, ale kryzys na rynku nieruchomo\u015bci z 2008 r. rzuci\u0142 hiszpa\u0144sk\u0105 gospodark\u0119 na kolana. Reformy fiskalne przynios\u0142y jednak o\u017cywienie oparte na eksporcie i turystyce. Z 80 milionami odwiedzaj\u0105cych rocznie, turystyka jest jednym z obszar\u00f3w warto\u015bci dodanej dla hiszpa\u0144skiej gospodarki. Opr\u00f3cz turystyki, energia odnawialna (s\u0142oneczna i wiatrowa) oraz przemys\u0142 motoryzacyjny i tekstylny pobudzaj\u0105 gospodark\u0119 P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego. Analitycy twierdz\u0105, \u017ce s\u0142abo\u015bci Hiszpanii le\u017c\u0105 w sektorze bankowym, kt\u00f3ry ucierpia\u0142 w wyniku kryzysu zad\u0142u\u017cenia, oraz w sektorze budowlanym. Hiszpania boryka si\u0119 z wysokim bezrobociem, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi. Dwadzie\u015bcia osiem procent krajowego bud\u017cetu przeznaczane jest na pomoc spo\u0142eczn\u0105, a kryzys katalo\u0144ski i rozdrobnienie polityczne pog\u0142\u0119bi\u0142y wewn\u0119trzn\u0105 polaryzacj\u0119. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/sea-6753636_1280.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Po tym, jak w 2011 r. Portugalia znalaz\u0142a si\u0119 na skraju bankructwa, sta\u0142a si\u0119 przyk\u0142adem wychodzenia z kryzysu poprzez reformy. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Portugalczycy nauczyli si\u0119 dyscypliny po kryzysie. Chocia\u017c d\u0142ug publiczny wynosi 112% PKB, gospodarka stale ro\u015bnie, a Lizbona przyci\u0105ga inwestycje w technologie, turystyk\u0119 i energi\u0119 odnawialn\u0105. Polityka spo\u0142eczna jest zr\u00f3wnowa\u017cona, z alokacjami na poziomie 26% PKB, a sukces Portugalii wynika w du\u017cej mierze ze wsp\u00f3\u0142pracy z UE i efektywnego zarz\u0105dzania funduszami europejskimi <\/p>\n
Z d\u0142ugiem publicznym wynosz\u0105cym 142,2% PKB, Grecja jest symbolem europejskiego kryzysu zad\u0142u\u017cenia. Kraj ten przeszed\u0142 najpowa\u017cniejszy kryzys gospodarczy w najnowszej historii Europy w latach 2009-2018, trac\u0105c jedn\u0105 czwart\u0105 swojego PKB. Turystyka, kt\u00f3ra stanowi 25% PKB, oraz transport morski (Grecja ma jedn\u0105 z najwi\u0119kszych flot handlowych na \u015bwiecie) utrzymuj\u0105 kraj na powierzchni. Lokalny grecki przemys\u0142 zosta\u0142 zdziesi\u0105tkowany przez oszcz\u0119dno\u015bci, a sektor publiczny jest uwa\u017cany za skorumpowany i nieefektywny. Zob. dochodzenie Prokuratury Europejskiej w sprawie sprzeniewierzenia funduszy europejskich przeznaczonych dla sektora rolnego, w kt\u00f3re zamieszani byli wysocy rang\u0105 greccy urz\u0119dnicy. Grecja osi\u0105gn\u0119\u0142a powoln\u0105 stabilizacj\u0119, kt\u00f3ra wymaga\u0142a trzech finansowych program\u00f3w ratunkowych. Niestety, koszty spo\u0142eczne by\u0142y ogromne, a kraj do\u015bwiadczy\u0142 alarmuj\u0105cych wska\u017anik\u00f3w bezrobocia, spadku wska\u017anika urodze\u0144 i masowej migracji obywateli na Zach\u00f3d. <\/span><\/p>\n
Cypr, mikropa\u0144stwo zale\u017cne od us\u0142ug finansowych i turystyki, ma zad\u0142u\u017cenie w wysoko\u015bci 85% PKB. Kryzys finansowy z 2013 r., wywo\u0142any ekspozycj\u0105 na grecki d\u0142ug, doprowadzi\u0142 do szybkich reform. Obecnie cypryjska gospodarka rozwija si\u0119 umiarkowanie, wspierana przez inwestycje zagraniczne i IT. <\/p>\n
Europa \u015arodkowo-Wschodnia: mi\u0119dzy konwergencj\u0105 a niestabilno\u015bci\u0105<\/strong><\/h3>\n
Polska, Czechy, S\u0142owacja, W\u0119gry, Rumunia i Bu\u0142garia reprezentuj\u0105 histori\u0119 szybkiej transformacji w ci\u0105gu ostatnich trzech dekad. Po upadku komunizmu w 1989 r. kraje te przesz\u0142y od gospodarki planowej do gospodarki rynkowej, od re\u017cim\u00f3w autorytarnych do funkcjonalnych demokracji oraz od izolacji do integracji europejskiej. Niskie koszty pracy, dost\u0119p do funduszy europejskich i przyspieszony rozw\u00f3j przemys\u0142owy sprawiaj\u0105, \u017ce kraje te s\u0105 motorem wzrostu UE. Ale za tym sukcesem kryj\u0105 si\u0119 s\u0142abo\u015bci, takie jak s\u0142abo rozwini\u0119ta infrastruktura spo\u0142eczna, zale\u017cno\u015b\u0107 od kapita\u0142u zagranicznego i model wzrostu oparty na konsumpcji, a nie na innowacjach. <\/p>\n
Polska jest wschodnim tygrysem UE. Z d\u0142ugiem publicznym na poziomie 49,2% PKB, Polska jest najwi\u0119kszym i najbardziej stabilnym krajem w Europie Wschodniej. Jej gospodarka rozwija si\u0119 stabilnie, bez wi\u0119kszych recesji, staj\u0105c si\u0119 filarem regionu. Zmodernizowane rolnictwo, przemys\u0142 motoryzacyjny i elektroniczny, IT i outsourcing to obszary, w kt\u00f3rych Polacy przoduj\u0105. <\/span>Ze wzgl\u0119du na europejsk\u0105 polityk\u0119 klimatyczn\u0105 sektor wydobywczy (zw\u0142aszcza wydobycie w\u0119gla) podupada. Pa\u0144stwo przeznacza oko\u0142o 23% PKB na ochron\u0119 socjaln\u0105, ale z naciskiem na wsparcie rodziny poprzez zasi\u0142ki na dzieci i dotacje. Polski model gospodarczy \u0142\u0105czy kapitalizm rynkowy z nacjonalizmem gospodarczym. Pod wzgl\u0119dem politycznym Polska do\u015bwiadcza napi\u0119\u0107 zwi\u0105zanych z praworz\u0105dno\u015bci\u0105, ale mimo to ma solidn\u0105 gospodark\u0119 z wy\u0142aniaj\u0105c\u0105 si\u0119 klas\u0105 \u015bredni\u0105 i zr\u00f3wnowa\u017conym zad\u0142u\u017ceniem. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/banner-3370970_1280.jpg\")
<\/p>\nKiedy m\u00f3wimy Republika Czeska, m\u00f3wimy \u015brodkowoeuropejska dyscyplina. Z d\u0142ugiem publicznym na poziomie 44% PKB, Czechy maj\u0105 jedn\u0105 z najsilniejszych gospodarek w regionie. Standard \u017cycia jest zbli\u017cony do austriackiego i wynika ze zr\u00f3\u017cnicowanego przemys\u0142u i sprawnej administracji. Turystyka miejska i medyczna, sprz\u0119t elektroniczny i mechaniczny oraz przemys\u0142 motoryzacyjny to tylko trzy z sektor\u00f3w gospodarki, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce Republika Czeska jest stabilnym gospodarczo krajem. Przy wydatkach wynosz\u0105cych oko\u0142o 25% bud\u017cetu, rz\u0105d utrzymuje ostro\u017cne opodatkowanie i zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105, pokazuj\u0105c, \u017ce dyscyplina i przejrzysto\u015b\u0107 mog\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 postkomunistyczn\u0105 gospodark\u0119 w dojrza\u0142\u0105 gospodark\u0119 europejsk\u0105. <\/p>\n
S\u0142owacja (zad\u0142u\u017cenie na poziomie 57% PKB) jest zintegrowana z zachodnimi \u0142a\u0144cuchami produkcyjnymi i silnie uzale\u017cniona od przemys\u0142u motoryzacyjnego. Przyst\u0105pienie do strefy euro narzuci\u0142o rygorystyczn\u0105 dyscyplin\u0119 fiskaln\u0105, kt\u00f3ra ograniczy\u0142a elastyczno\u015b\u0107 monetarn\u0105. Z ma\u0142\u0105 gospodark\u0105, ale dobrze po\u0142\u0105czon\u0105 z Niemcami i Czechami, g\u0142\u00f3wnym wyzwaniem dla S\u0142owacji jest nadmierna zale\u017cno\u015b\u0107 od jednego sektora (motoryzacyjnego) i odp\u0142yw si\u0142y roboczej. <\/p>\n
W\u0119gry (d\u0142ug publiczny na poziomie 76% PKB) pod\u0105\u017ca\u0142y zmienn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 gospodarcz\u0105. Rz\u0105d po\u0142\u0105czy\u0142 inwestycje zagraniczne z polityczn\u0105 kontrol\u0105 nad gospodark\u0105. Drobni przedsi\u0119biorcy, media i edukacja dotkni\u0119te upolitycznieniem to minusy w\u0119gierskiej gospodarki. Z drugiej strony W\u0119gry przoduj\u0105 w bran\u017cy motoryzacyjnej, energetycznej, rolniczej, farmaceutycznej i IT. Chocia\u017c rz\u0105d inwestuje 27% swojego bud\u017cetu w polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105, nier\u00f3wno\u015bci regionalne utrzymuj\u0105 si\u0119. Strukturalnym problemem dla europejskiej konwergencji jest to, \u017ce cho\u0107 wzrost gospodarczy jest realny, swobody instytucjonalne ulegaj\u0105 erozji. <\/p>\n
Kiedy w Rumunii upad\u0142 re\u017cim komunistyczny, kraj ten nie mia\u0142 zad\u0142u\u017cenia zagranicznego. Obecnie d\u0142ug publiczny, zg\u0142oszony na koniec trzeciego kwarta\u0142u 2024 r., wyni\u00f3s\u0142 oko\u0142o 53,1% PKB, a modele makroekonomiczne i prognozy ekspert\u00f3w szacuj\u0105, \u017ce d\u0142ug mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 blisko 59-60% PKB do ko\u0144ca tego roku. Szacunki sugeruj\u0105, \u017ce przy deficycie przekraczaj\u0105cym 8% w 2025 r. pr\u00f3g 60%<\/b> mo\u017ce zosta\u0107 przekroczony. Wzrost d\u0142ugu publicznego wynika g\u0142\u00f3wnie z bardzo du\u017cego deficytu bud\u017cetowego (wed\u0142ug ESA 9,3% PKB w 2024 r.), nap\u0119dzanego wzrostem emerytur i wynagrodze\u0144 w sektorze publicznym, a tak\u017ce wzrostem wydatk\u00f3w bie\u017c\u0105cych. Rumunia boryka si\u0119 z wysokimi kosztami odsetek; analizuj\u0105c po\u017cyczki w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich, Rumunia p\u0142aci najwy\u017csze stopy procentowe w UE. Kwestie te by\u0142y wielokrotnie podkre\u015blane przez instytucje europejskie i agencje ratingowe, kt\u00f3re ostrzega\u0142y decydent\u00f3w. Rz\u0105d pr\u00f3buje obecnie wdro\u017cy\u0107 reformy gospodarcze, ale ich efekty nie s\u0105 jeszcze odczuwalne. Kwestia niezreformowanej specjalnej ustawy emerytalnej mo\u017ce wkr\u00f3tce doprowadzi\u0107 do utraty ponad 200 milion\u00f3w euro z PNNR. Komisja Europejska zaostrzy\u0142a procedury wobec Rumunii z powodu jej nadmiernego deficytu. Je\u015bli d\u0142ug ostatecznie przekroczy 60% PKB, por\u00f3wnania z innymi krajami UE ulegn\u0105 zmianie, a Rumunia nie b\u0119dzie ju\u017c krajem o „niskim zad\u0142u\u017ceniu” w stosunku do \u015bredniej UE. <\/p>\n
Utrzymuj\u0105ce si\u0119 ub\u00f3stwo, ale stabilno\u015b\u0107 fiskalna sprawiaj\u0105, \u017ce Bu\u0142garia (z d\u0142ugiem publicznym wynosz\u0105cym zaledwie 26,7% PKB) jest mistrzem dyscypliny fiskalnej, co pozwoli\u0142o jej przyst\u0105pi\u0107 do euro 1 stycznia 2026 r. Niskie wydatki publiczne, niskie p\u0142ace i masowa migracja s\u0105 w rzeczywisto\u015bci drug\u0105 stron\u0105 sukcesu. Bu\u0142garia ma du\u017cy problem z infrastruktur\u0105, opiek\u0105 zdrowotn\u0105 i edukacj\u0105. Z drugiej strony przoduje w bran\u017cy IT, outsourcingu i turystyce. Bu\u0142garia ma najni\u017cszy odsetek PKB przeznaczany na ochron\u0119 socjaln\u0105 w UE, wynosz\u0105cy 18%, co utrzymuje zad\u0142u\u017cenie na niskim poziomie, ale podkre\u015bla nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne. <\/p>\n
Europa \u015arodkowo-Wschodnia jest „laboratorium europejskiej konwergencji”. Kraje wschodnie szybko si\u0119 rozwijaj\u0105, ale nie skonsolidowa\u0142y jeszcze zr\u00f3wnowa\u017conego modelu rozwoju wewn\u0119trznego. Pozostaj\u0105 zale\u017cne od inwestycji zagranicznych i funduszy UE, co czyni ich gospodarki podatnymi na wstrz\u0105sy zewn\u0119trzne. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/05-Per-uneconomia-europea-piu%CC%80-blu.jpg\")
<\/p>\nIrlandia, Malta, Litwa, \u0141otwa i Estonia, ma\u0142e lub geograficznie odizolowane pa\u0144stwa o strategicznej roli w Unii Europejskiej, s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Europy peryferyjnej i wyspiarskiej. Gospodarki tych pa\u0144stw pokazuj\u0105, jak elastyczno\u015b\u0107 i cyfryzacja mog\u0105 zrekompensowa\u0107 niewielki rozmiar rynku krajowego. <\/p>\n
Z d\u0142ugiem publicznym na poziomie 83% PKB, ale ogromnym PKB na mieszka\u0144ca dzi\u0119ki obecno\u015bci mi\u0119dzynarodowych korporacji zza Atlantyku, Irlandia jest cudem fiskalnym. Kryzys bankowy z 2008 r. przekszta\u0142ci\u0142 Dublin w globalne centrum technologiczne i finansowe. Niezwykle atrakcyjna polityka podatkowa (12,5% podatku od os\u00f3b prawnych) przyci\u0105gn\u0119\u0142a ogromne inwestycje, ale tak\u017ce krytyk\u0119 ze strony UE dotycz\u0105c\u0105 „dumpingu podatkowego”. Irlandia jest wyra\u017anym przyk\u0142adem na to, \u017ce elastyczno\u015b\u0107 fiskalna mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 peryferyjne pa\u0144stwo w gospodarcze supermocarstwo. <\/p>\n
Z zad\u0142u\u017ceniem wynosz\u0105cym 52% PKB, Malta jest gospodark\u0105 opart\u0105 g\u0142\u00f3wnie na turystyce, technologiach morskich i us\u0142ugach finansowych. Dzi\u0119ki elastycznym regulacjom wyspa jest wa\u017cnym o\u015brodkiem dla firm z bran\u017cy gier online i blockchain. Chocia\u017c jej niewielki rozmiar czyni j\u0105 podatn\u0105 na wstrz\u0105sy zewn\u0119trzne, Malta ma wysoki PKB na mieszka\u0144ca i funkcjonalny system spo\u0142eczny. <\/p>\n
Kraje ba\u0142tyckie s\u0105 dobrym przyk\u0142adem odporno\u015bci i cyfryzacji. Estonia (21,4% zad\u0142u\u017cenia) jest \u015bwiatowym pionierem w zarz\u0105dzaniu cyfrowym, z w 100% internetowym systemem e-obywatelstwa i administracji. \u0141otwa (39,9%) i Litwa (38,3%) maj\u0105 dynamiczne gospodarki z ogromnymi inwestycjami w IT, energi\u0119 i logistyk\u0119. Kraje te przesz\u0142y przez powa\u017cny kryzys w 2009 roku, ale wysz\u0142y z niego dzi\u0119ki reformom i innowacjom. Cyfryzacja sta\u0142a si\u0119 ich symbolem odporno\u015bci, a cz\u0142onkostwo w NATO i UE zapewnia im strategiczn\u0105 stabilno\u015b\u0107. <\/p>\n
D\u0142ug, solidarno\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 Unii Europejskiej<\/strong><\/h3>\n
Po prawie siedmiu dekadach integracji Unia Europejska jest mozaik\u0105 historii, kultur i modeli gospodarczych. Analiza d\u0142ugu publicznego pa\u0144stw cz\u0142onkowskich ujawnia prost\u0105, ale g\u0142\u0119bok\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107: nie ma jednej Europy, ale raczej kilka wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych Europ. Poziom zad\u0142u\u017cenia odzwierciedla struktur\u0119 gospodarcz\u0105 i priorytety spo\u0142eczne ka\u017cdego kraju. Kraje p\u00f3\u0142nocne i zachodnie mog\u0105 utrzyma\u0107 wysoki poziom zad\u0142u\u017cenia dzi\u0119ki swojej produktywno\u015bci i zaufaniu do instytucji, podczas gdy kraje po\u0142udniowe i wschodnie, z niskim lub umiarkowanym poziomem zad\u0142u\u017cenia, maj\u0105 s\u0142abo\u015bci strukturalne i deficyty spo\u0142eczne. Polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 na poziomie kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 jako wahaj\u0105c\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy hojno\u015bci\u0105 a stabilno\u015bci\u0105. <\/span>Dlatego te\u017c r\u00f3\u017cnice s\u0105 ogromne. Francja, Szwecja i Dania inwestuj\u0105 ponad 30% swojego PKB w ochron\u0119 socjaln\u0105, podczas gdy Rumunia i Bu\u0142garia ledwo przekraczaj\u0105 20%. Ta asymetria tworzy Europ\u0119 nier\u00f3wno\u015bci, w kt\u00f3rej standard \u017cycia waha si\u0119 od 10 000 euro do ponad 60 000 euro na mieszka\u0144ca. Co wi\u0119cej, kryzysy nie zniszczy\u0142y Unii, ale j\u0105 wzmocni\u0142y. Ale jakie s\u0105 wyzwania na przysz\u0142o\u015b\u0107? Po pierwsze, z demograficznego punktu widzenia, starzej\u0105ce si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie wywiera\u0107 presj\u0119 na systemy emerytalne, a cyfryzacja stworzy coraz wi\u0119ksze r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy P\u00f3\u0142noc\u0105 a Po\u0142udniem, je\u015bli inwestycje w edukacj\u0119 nie zostan\u0105 ujednolicone. Transformacja ekologiczna wygeneruje ogromne koszty, ale tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci. Jednak bez solidarno\u015bci fiskalnej i wsp\u00f3lnej polityki fiskalnej strefa euro pozostanie niekompletna. <\/p>\n
Przysz\u0142o\u015b\u0107 Unii le\u017cy pomi\u0119dzy integracj\u0105 a to\u017csamo\u015bci\u0105. Europa stoi przed fundamentalnym dylematem: czy mo\u017ce istnie\u0107 unia gospodarcza bez prawdziwej unii politycznej? Codzienna rzeczywisto\u015b\u0107 dostarcza odpowiedzi: chocia\u017c napi\u0119cia rosn\u0105, wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 jest zbyt silna, aby pozwoli\u0107 na fragmentacj\u0119. Dlatego Unia Europejska jest dzi\u015b z\u0142o\u017conym organizmem, zbudowanym na kompromisie i adaptacji. D\u0142ug publiczny pa\u0144stw cz\u0142onkowskich nie jest tylko kwesti\u0105 liczb, ale odzwierciedla wsp\u00f3ln\u0105 histori\u0119 od powojennych ruin do jednej z najbardziej wyrafinowanych konstrukcji gospodarczych na \u015bwiecie. Europa Zachodnia oferuje stabilno\u015b\u0107, Europa P\u00f3\u0142nocna oferuje inspiracj\u0119, Europa Po\u0142udniowa przypomina nam o krucho\u015bci, a Europa Wschodnia daje nadziej\u0119. Razem, regiony te tworz\u0105 Europ\u0119, kt\u00f3ra, cho\u0107 niedoskona\u0142a, pozostaje najbardziej ambitnym eksperymentem solidarno\u015bci gospodarczej we wsp\u00f3\u0142czesnej historii. <\/p>\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Podczas gdy w pierwszej cz\u0119\u015bci starali\u015bmy si\u0119 na\u015bwietli\u0107 historyczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 konstrukcj\u0119 Unii Europejskiej poprzez analiz\u0119 pa\u0144stw zachodnich (tw\u00f3rc\u00f3w projektu europejskiego i g\u0142\u00f3wnych promotor\u00f3w europejskiej dyscypliny fiskalnej), w drugiej cz\u0119\u015bci postanowili\u015bmy przeanalizowa\u0107 sytuacj\u0119 z perspektywy d\u0142ugu publicznego i pozosta\u0142ych pa\u0144stw na starym kontynencie. Szczeg\u00f3lnym przypadkiem jest Europa Wschodnia, region, kt\u00f3ry zosta\u0142 naznaczony przej\u015bciem od gospodarki […]<\/p>\n","protected":false},"author":72,"featured_media":41887,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[156],"tags":[599,2672],"editorial-positions":[42],"regions":[325,333,345,353,361],"types":[455],"class_list":["post-46321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-handel-i-ekonomia","tag-european-union","tag-public-debt-in-eu","editorial-positions-focus","regions-central-europe-pl","regions-eastern-europe-pl","regions-northern-europe-pl","regions-southern-europe-pl","regions-western-europe-pl","types-opinion-pl"],"yoast_head":"\n
Europa d\u0142ug\u00f3w - rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny - cz\u0119\u015b\u0107 II - The Conservative<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Europa d\u0142ug\u00f3w - rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny - cz\u0119\u015b\u0107 II - The Conservative\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Podczas gdy w pierwszej cz\u0119\u015bci starali\u015bmy si\u0119 na\u015bwietli\u0107 historyczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 konstrukcj\u0119 Unii Europejskiej poprzez analiz\u0119 pa\u0144stw zachodnich (tw\u00f3rc\u00f3w projektu europejskiego i g\u0142\u00f3wnych promotor\u00f3w europejskiej dyscypliny fiskalnej), w drugiej cz\u0119\u015bci postanowili\u015bmy przeanalizowa\u0107 sytuacj\u0119 z perspektywy d\u0142ugu publicznego i pozosta\u0142ych pa\u0144stw na starym kontynencie. Szczeg\u00f3lnym przypadkiem jest Europa Wschodnia, region, kt\u00f3ry zosta\u0142 naznaczony przej\u015bciem od gospodarki […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"The Conservative\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-01T10:47:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1709\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Eugen Olariu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Eugen Olariu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\"},\"author\":{\"name\":\"Eugen Olariu\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/c72196113caaab789ddf6506f042d7a6\"},\"headline\":\"Europa d\u0142ug\u00f3w – rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny – cz\u0119\u015b\u0107 II\",\"datePublished\":\"2025-11-01T10:47:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\"},\"wordCount\":3459,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"European Union\",\"public debt in EU\"],\"articleSection\":[\"Handel i Ekonomia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\",\"url\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\",\"name\":\"Europa d\u0142ug\u00f3w - rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny - cz\u0119\u015b\u0107 II - The Conservative\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-01T10:47:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/c72196113caaab789ddf6506f042d7a6\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1709},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Europa d\u0142ug\u00f3w – rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny – cz\u0119\u015b\u0107 II\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#website\",\"url\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\",\"name\":\"The Conservative\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/c72196113caaab789ddf6506f042d7a6\",\"name\":\"Eugen Olariu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/215dce09d7b733a4af1c5f8bc6411adc6da93694bfdc54cbdef838b45c4b2eb2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/215dce09d7b733a4af1c5f8bc6411adc6da93694bfdc54cbdef838b45c4b2eb2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Eugen Olariu\"},\"url\":\"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/author\/homemedia-euaff-2025-2026\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Europa d\u0142ug\u00f3w - rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny - cz\u0119\u015b\u0107 II - The Conservative","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Europa d\u0142ug\u00f3w - rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny - cz\u0119\u015b\u0107 II - The Conservative","og_description":"Podczas gdy w pierwszej cz\u0119\u015bci starali\u015bmy si\u0119 na\u015bwietli\u0107 historyczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 konstrukcj\u0119 Unii Europejskiej poprzez analiz\u0119 pa\u0144stw zachodnich (tw\u00f3rc\u00f3w projektu europejskiego i g\u0142\u00f3wnych promotor\u00f3w europejskiej dyscypliny fiskalnej), w drugiej cz\u0119\u015bci postanowili\u015bmy przeanalizowa\u0107 sytuacj\u0119 z perspektywy d\u0142ugu publicznego i pozosta\u0142ych pa\u0144stw na starym kontynencie. Szczeg\u00f3lnym przypadkiem jest Europa Wschodnia, region, kt\u00f3ry zosta\u0142 naznaczony przej\u015bciem od gospodarki […]","og_url":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii","og_site_name":"The Conservative","article_published_time":"2025-11-01T10:47:43+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1709,"url":"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Eugen Olariu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Eugen Olariu","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii"},"author":{"name":"Eugen Olariu","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/c72196113caaab789ddf6506f042d7a6"},"headline":"Europa d\u0142ug\u00f3w – rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny – cz\u0119\u015b\u0107 II","datePublished":"2025-11-01T10:47:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii"},"wordCount":3459,"image":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg","keywords":["European Union","public debt in EU"],"articleSection":["Handel i Ekonomia"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii","url":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii","name":"Europa d\u0142ug\u00f3w - rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny - cz\u0119\u015b\u0107 II - The Conservative","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg","datePublished":"2025-11-01T10:47:43+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/c72196113caaab789ddf6506f042d7a6"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#primaryimage","url":"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.theconservative.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ecr-7-youth-europejpg_ridotta-scaled.jpg","width":2560,"height":1709},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/europa-dlugow-rozwoj-gospodarczy-spoleczny-i-polityczny-czesc-ii#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Europa d\u0142ug\u00f3w – rozw\u00f3j gospodarczy, spo\u0142eczny i polityczny – cz\u0119\u015b\u0107 II"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#website","url":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl","name":"The Conservative","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/c72196113caaab789ddf6506f042d7a6","name":"Eugen Olariu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/215dce09d7b733a4af1c5f8bc6411adc6da93694bfdc54cbdef838b45c4b2eb2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/215dce09d7b733a4af1c5f8bc6411adc6da93694bfdc54cbdef838b45c4b2eb2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Eugen Olariu"},"url":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/author\/homemedia-euaff-2025-2026"}]}},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/72"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46321"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46321\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46321"},{"taxonomy":"editorial-positions","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/editorial-positions?post=46321"},{"taxonomy":"regions","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/regions?post=46321"},{"taxonomy":"types","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types?post=46321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} - Europejska strategia Chery: Wykorzystanie sojuszy do rozszerzenia dzia\u0142alno\u015bci produkcyjnej<\/li><\/a>