{"id":49393,"date":"2026-01-18T21:31:50","date_gmt":"2026-01-18T21:31:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.theconservative.online\/w-obronie-danii"},"modified":"2026-01-18T21:31:50","modified_gmt":"2026-01-18T21:31:50","slug":"w-obronie-danii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/w-obronie-danii","title":{"rendered":"W obronie Danii"},"content":{"rendered":"

Moim pierwszym j\u0119zykiem obcym w szkole podstawowej by\u0142 du\u0144ski. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym pewna historia. Islandia by\u0142a rz\u0105dzona z Kopenhagi, stolicy Danii, od 1380 r. do 1918 r., kiedy to po przyjaznych negocjacjach du\u0144ski rz\u0105d w ko\u0144cu uzna\u0142 jej suwerenno\u015b\u0107. Islandzkie do\u015bwiadczenia z du\u0144skimi rz\u0105dami by\u0142y mieszane: najpierw z\u0142e, potem dobre. W ci\u0105gu pierwszych kilku stuleci du\u0144ska korona uwa\u017ca\u0142a Islandi\u0119 po prostu za trybutariusza, a w XVI wieku du\u0144scy kr\u00f3lowie trzykrotnie pr\u00f3bowali<\/a> zaoferowa\u0107 wysp\u0119 Henrykowi VIII z Anglii jako zabezpieczenie po\u017cyczek. Angielski kr\u00f3l nie by\u0142 zainteresowany. W XVII wieku w Danii wprowadzono absolutyzm, ale by\u0142a to monarchia kieruj\u0105ca si\u0119 opiniami, a nawet Robert Molesworth, angielski Whig, kt\u00f3ry w 1694 roku napisa\u0142 diatryb\u0119<\/a> przeciwko Danii, przyzna\u0142, \u017ce cieszy\u0142a si\u0119 ona siln\u0105 tradycj\u0105 prawn\u0105, kt\u00f3ra chroni\u0142a zar\u00f3wno wysokich, jak i niskich. Pod koniec XVIII wieku du\u0144ski rz\u0105d sta\u0142 si\u0119 bardziej liberalny, pa\u0144szczyzna zosta\u0142a zniesiona, wi\u0119kszo\u015b\u0107 rolnik\u00f3w sta\u0142a si\u0119 wolnymi w\u0142a\u015bcicielami, a cenzura zosta\u0142a znacznie z\u0142agodzona. Islandczycy zacz\u0119li czerpa\u0107 korzy\u015bci z du\u0144skiej kultury. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 islandzkich naukowc\u00f3w otrzyma\u0142a wykszta\u0142cenie w Kopenhadze do czasu za\u0142o\u017cenia Uniwersytetu Islandzkiego w 1911 roku. <\/p>\n

Narody z wyboru<\/h3>\n

Paradoksalnie, pora\u017cki Danii w dw\u00f3ch wojnach, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do utraty Norwegii w 1814 r. i Szlezwiku w 1864 r., wzmocni\u0142y du\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie. Du\u0144skie rolnictwo sta\u0142o si\u0119 innowacyjne i konkurencyjne, a du\u0144scy rolnicy byli zagorza\u0142ymi zwolennikami wolnego handlu. Du\u0144ski przemys\u0142 i handel kwit\u0142y. Najbardziej wp\u0142ywowym Du\u0144czykiem XIX wieku by\u0142 ksi\u0105dz, poeta i polityk Nikolai F. S. Grundtvig<\/a> (1783-1872), kt\u00f3ry by\u0142 zar\u00f3wno nacjonalist\u0105, jak i konserwatywnym libera\u0142em. Jego nacjonalizm opiera\u0142 si\u0119 na wyborze: tym, co tworzy\u0142o nar\u00f3d, by\u0142a wola przynale\u017cno\u015bci jednostek. (Jest to oczywi\u015bcie ta sama idea, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej przedstawi\u0142 francuski historyk Ernest Renan, \u017ce nar\u00f3d jest codziennym plebiscytem). Nacjonalizm Grundtviga by\u0142 nieagresywny. Chodzi\u0142o o poszanowanie, zachowanie i rozw\u00f3j narodu jako spontanicznej spo\u0142eczno\u015bci, dziel\u0105cej t\u0119 sam\u0105 histori\u0119, j\u0119zyk i kultur\u0119. Grundtvig wierzy\u0142 raczej w ewolucj\u0119 ni\u017c rewolucj\u0119, a tak\u017ce w wolny handel i w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105. Naucza\u0142, \u017ce przeniesienie w\u0142adzy z kr\u00f3la na (przedstawicieli) ludu wymaga\u0142o silnej kultury obywatelskiej, prawdziwego ducha narodowego, kt\u00f3ry musia\u0142 zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty poprzez edukacj\u0119 obywatelsk\u0105 w szko\u0142ach \u015brednich. <\/p>

RELATED<\/span>