Kiedy w maju ubieg\u0142ego roku Bruksela przedstawi\u0142a program Security Action for Europe, jego za\u0142o\u017cenia by\u0142y niemal romantyczne. Pula 150 miliard\u00f3w euro tanich po\u017cyczek, 45 lat na ich sp\u0142at\u0119 i szansa dla UE na zaprzestanie outsourcingu bezpiecze\u0144stwa. Wschodnie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, po\u0142o\u017cone najbli\u017cej Rosji, mia\u0142y by\u0107 najwi\u0119kszymi zwyci\u0119zcami. Po jedenastu miesi\u0105cach od wej\u015bcia w \u017cycie, ta historia si\u0119 rozsypuje. Polski prezydent zawetowa\u0142 odrzucenie najwi\u0119kszej oferowanej transzy. W\u0142oski producent broni publicznie oskar\u017ca rumu\u0144skie ministerstwo obrony o prowadzenie zamkni\u0119tego sklepu. A za kulisami tworzy si\u0119 znajomy wz\u00f3r: wi\u0119kszo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy zmierza na zach\u00f3d. <\/p>\n
Polska mia\u0142a by\u0107 dzieckiem z plakatu SAFE. Z puli 150 miliard\u00f3w euro, oko\u0142o 43,7 miliarda euro przeznaczono dla Warszawy, co stanowi\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 krajow\u0105 alokacj\u0119. W marcu prezydent Karol Nawrocki zawetowa\u0142 ustaw\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a odblokowa\u0107 t\u0119 pul\u0119. Jego uzasadnienie, przedstawione w wyst\u0105pieniu telewizyjnym, by\u0142o dosadne. Argumentowa\u0142, \u017ce SAFE to „ogromna zagraniczna po\u017cyczka zaci\u0105gni\u0119ta na 45 lat w obcej walucie”, a po doliczeniu odsetek Polacy sp\u0142aciliby oko\u0142o dwa razy wi\u0119cej ni\u017c po\u017cyczyli. Podnosi\u0142 kwestie konstytucyjne, m\u00f3wi\u0142 o skutecznym monitorowaniu przez Bruksel\u0119 polskich zam\u00f3wie\u0144 obronnych i ostrzega\u0142, \u017ce program na dziesi\u0119ciolecia odda decyzje o wydatkach Warszawy biurokratom w innej stolicy. Zasady SAFE ograniczaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c komponenty spoza UE do 35% warto\u015bci ka\u017cdego kontraktu. Klauzula ta skutecznie blokuje Polsce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakupu powa\u017cnych ilo\u015bci ameryka\u0144skiego lub korea\u0144skiego sprz\u0119tu, dw\u00f3ch dostawc\u00f3w, kt\u00f3rzy ukszta\u0142towali jej zbrojenia po 2022 roku. Dla kraju, kt\u00f3rego stosunki obronne z Waszyngtonem s\u0105 traktowane jako egzystencjalne, ten 35-procentowy pu\u0142ap wygl\u0105da\u0142 mniej jak zasada zam\u00f3wie\u0144, a bardziej jak mi\u0119kka taryfa na polskie preferencje strategiczne. Polscy politycy opozycyjni otwarcie m\u00f3wili to, co inni tylko pomrukiwali: \u017ce SAFE w praktyce jest mechanizmem „wzmacniaj\u0105cym pozycj\u0119 Niemiec i niemieckiego przemys\u0142u w Europie”. <\/p>\n
Rumunia obra\u0142a inn\u0105 drog\u0119. Rumunia entuzjastycznie przyst\u0105pi\u0142a do programu, zabezpieczaj\u0105c 16,7 mld euro w po\u017cyczkach SAFE, co stanowi drug\u0105 co do wielko\u015bci alokacj\u0119 po Polsce, a w listopadzie przeforsowa\u0142a rozporz\u0105dzenie nadzwyczajne 62\/2025 w celu ustanowienia rusztowania prawnego. Spo\u015br\u00f3d 15 zam\u00f3wie\u0144, kt\u00f3re Bukareszt wybra\u0142 do pierwszej fali, sze\u015b\u0107 trafi\u0142o do jednej firmy: niemieckiego Rheinmetall. To ponad 5,6 miliarda euro z pierwszej transzy o warto\u015bci 8,33 miliarda euro skoncentrowanej u jednego dostawcy dla bojowych woz\u00f3w piechoty Lynx, system\u00f3w obrony powietrznej Skynex i Skyranger, g\u00f3r amunicji i kontraktu, kt\u00f3ry o\u017cywi stoczni\u0119 morsk\u0105 Mangalia. <\/p>\n
Pod koniec kwietnia w\u0142oska Beretta, najstarszy producent broni w Europie, posiadaj\u0105cy karabiny w r\u0119kach ponad 60 armii NATO i sojuszniczych, opublikowa\u0142a skarg\u0119, kt\u00f3ra powinna by\u0107 zwyk\u0142ym narzekaniem na zam\u00f3wienia, ale zamiast tego brzmia\u0142a jak oskar\u017cenie. Jedena\u015bcie miesi\u0119cy po wej\u015bciu w \u017cycie ram SAFE, Beretta stwierdzi\u0142a, \u017ce w Rumunii nigdy nie uruchomiono formalnej procedury konkurencyjnej dla programu broni strzeleckiej. Firma otrzyma\u0142a wniosek o udzielenie informacji, zanim jeszcze powsta\u0142 OUG. Po przyj\u0119ciu rozporz\u0105dzenia Bukareszt przesta\u0142 odpowiada\u0107. Ca\u0142kowita cisza. „OUG 62\/2025, wraz z rozporz\u0105dzeniem UE SAFE, wyra\u017anie wymaga, aby zam\u00f3wienia by\u0142y przeprowadzane w ramach przejrzystych, konkurencyjnych i technicznie uzasadnionych procedur. Zobowi\u0105zania te nie zosta\u0142y spe\u0142nione” – stwierdzi\u0142a Beretta w swoim o\u015bwiadczeniu. Firma oferuje natychmiastow\u0105 lokaln\u0105 produkcj\u0119 karabin\u00f3w szturmowych, granatnik\u00f3w i pistolet\u00f3w na rumu\u0144skiej ziemi, pe\u0142ny transfer technologii i zero zagranicznych licencji eksportowych. Najwyra\u017aniej nic z tego nie wystarczy\u0142o, aby uzyska\u0107 oddzwonienie. <\/p>\n
Kontrakt Lynx ma sw\u00f3j w\u0142asny b\u00f3l g\u0142owy. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 z bran\u017cy obronnej, Rheinmetall jest jedyn\u0105 firm\u0105, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a zapytanie ofertowe dotycz\u0105ce programu bojowych woz\u00f3w piechoty o warto\u015bci 3 miliard\u00f3w euro. Nie zaproszono \u017cadnych konkurent\u00f3w. Nast\u0119pnie, na kilka tygodni przed up\u0142ywem terminu 31 maja, Rheinmetall powr\u00f3ci\u0142 do sto\u0142u, prosz\u0105c o wzrost ceny o 30%, czyli blisko 1 miliard euro. Minister obrony Radu Miru\u021b\u0103 publicznie wyrazi\u0142 swoj\u0105 frustracj\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nie podpisze kontraktu o 30% dro\u017cszego. Inne doniesienia sugeruj\u0105, \u017ce prywatnie potwierdzi\u0142, \u017ce umowa na Lynxa trafi do Rheinmetall niezale\u017cnie od tego. A sam Lynx? Jest budowany na W\u0119grzech. Ostatecznie Rumunia b\u0119dzie montowa\u0107 niekt\u00f3re z nich w Automecanica Media\u0219. „Ostatecznie” to s\u0142owo klucz. <\/p>\n
Airbus, inny du\u017cy beneficjent SAFE w Bukareszcie z kontraktem na helikopter o warto\u015bci 852 mln euro, zap\u0142aci\u0142 w 2020 r. oko\u0142o 3,6 mld euro w celu uregulowania dochodze\u0144 w sprawie przekupstwa we Francji, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Departament Sprawiedliwo\u015bci nazwa\u0142 to najwi\u0119ksz\u0105 ugod\u0105 FCPA w historii. Post\u0119powanie obejmowa\u0142o kilkana\u015bcie kraj\u00f3w i wieloletni program op\u0142acania urz\u0119dnik\u00f3w i dyrektor\u00f3w linii lotniczych w celu zablokowania kontrakt\u00f3w. Firma Rheinmetall Defense Electronics zap\u0142aci\u0142a w Niemczech w 2014 r. grzywn\u0119 w wysoko\u015bci 37 mln euro za \u0142ap\u00f3wki zwi\u0105zane ze sprzeda\u017c\u0105 greckich produkt\u00f3w obronnych przez greckiego po\u015brednika na przestrzeni ponad dekady. Prezes firmy przyzna\u0142 w niezwykle prostym j\u0119zyku: „W Rheinmetall pope\u0142niono b\u0142\u0119dy, za kt\u00f3re ponosimy win\u0119”. Teraz te same firmy zabieraj\u0105 do domu lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 unijnego instrumentu, kt\u00f3ry wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Brukseli ma uczyni\u0107 Europ\u0119 bardziej suwerenn\u0105 i bezpieczn\u0105. <\/p>\n
Przewiduje si\u0119, \u017ce nominalny PKB Europy wyniesie w tym roku 32,3 bln USD, a jego wi\u0119kszo\u015b\u0107 znajduje si\u0119 w kilku zachodnich stolicach. Same Niemcy wytwarzaj\u0105 5,4 bln USD. Dodajmy do tego Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Francj\u0119, a otrzymamy ponad 13 bilion\u00f3w dolar\u00f3w. To ponad 40% produkcji ca\u0142ego kontynentu. Sze\u015b\u0107 najwi\u0119kszych gospodarek w Europie generuje ponad 20 bilion\u00f3w dolar\u00f3w. SAFE, w obecnej formie, nie zak\u0142\u00f3ca tej geografii. Wzmacnia j\u0105. Cz\u0142onkowie ze Wschodu po\u017cyczaj\u0105 pieni\u0105dze zabezpieczone kredytem UE, ale sp\u0142acane przez krajowych podatnik\u00f3w, i kieruj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich z powrotem do producent\u00f3w z siedzib\u0105 w D\u00fcsseldorfie, Tuluzie i Monachium. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kiedy w maju ubieg\u0142ego roku Bruksela przedstawi\u0142a program Security Action for Europe, jego za\u0142o\u017cenia by\u0142y niemal romantyczne. Pula 150 miliard\u00f3w euro tanich po\u017cyczek, 45 lat na ich sp\u0142at\u0119 i szansa dla UE na zaprzestanie outsourcingu bezpiecze\u0144stwa. Wschodnie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, po\u0142o\u017cone najbli\u017cej Rosji, mia\u0142y by\u0107 najwi\u0119kszymi zwyci\u0119zcami. Po jedenastu miesi\u0105cach od wej\u015bcia w \u017cycie, ta historia […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":54695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[259],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-55380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prawna"],"yoast_head":"\n