Przez trzy dekady po upadku muru berli\u0144skiego „globalizacja” by\u0142a s\u0142owem, kt\u00f3re ko\u0144czy\u0142o spory. Granice z\u0142agodnia\u0142y, \u0142a\u0144cuchy dostaw wyd\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119, a dobrobyt zosta\u0142 uznany za naturaln\u0105 konsekwencj\u0119 otwarto\u015bci. Europa zbudowa\u0142a znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej pozimnowojennej to\u017csamo\u015bci na tym za\u0142o\u017ceniu: kontynent narod\u00f3w handlowych, po\u0142\u0105czonych jednolitym rynkiem i po\u0142\u0105czonych z ca\u0142ym \u015bwiatem niezachwian\u0105 wiar\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 i pok\u00f3j s\u0105 tym samym. <\/p>\n
To za\u0142o\u017cenie nie jest ju\u017c takie samo, a panel grupy ECR „Definiowanie europejskiej suwerenno\u015bci gospodarczej w zglobalizowanym \u015bwiecie” otwiera si\u0119 dok\u0142adnie tam, gdzie ko\u0144czy si\u0119 wygodny konsensus.<\/p>\n
W ci\u0105gu pi\u0119ciu lat Europa prze\u017cy\u0142a pandemi\u0119, kt\u00f3ra ujawni\u0142a krucho\u015b\u0107 dost\u0119pno\u015bci w \u0142a\u0144cuchach dostaw, wojn\u0119 za wschodni\u0105 granic\u0105, kt\u00f3ra ujawni\u0142a cen\u0119 zale\u017cno\u015bci energetycznej od wrogiego mocarstwa, oraz przyspieszenie konkurencji technologicznej mi\u0119dzy Waszyngtonem a Pekinem, w kt\u00f3rej Unia Europejska cz\u0119sto by\u0142a raczej widzem ni\u017c graczem. J\u0119zyk Brukseli dostosowa\u0142 si\u0119 z niezwyk\u0142\u0105 szybko\u015bci\u0105: „otwarta autonomia strategiczna”, „de-risking”, „bezpiecze\u0144stwo gospodarcze”, „surowce krytyczne”, „suwerenno\u015b\u0107 technologiczna”, terminy ledwo s\u0142yszalne dekad\u0119 temu, teraz tworz\u0105 ca\u0142e dossier legislacyjne. <\/p>\n
Antonio Rapisarda, dyrektor „Il Secolo d’Italia” i prelegent pi\u0105tkowego panelu, postawi\u0142 pytanie „Czy jeste\u015bmy gotowi?” z charakterystyczn\u0105 bezpo\u015brednio\u015bci\u0105 na Forum Machiavellego na temat obrony na pocz\u0105tku tego roku. I sam sobie odpowiedzia\u0142: „Europa nie jest. Globalizacja si\u0119 rozpada, mno\u017c\u0105 si\u0119 konflikty, Stany Zjednoczone si\u0119 oddalaj\u0105, a W\u0142ochy i Europa ryzykuj\u0105, \u017ce stan\u0105 si\u0119 „vasi di coccio” (glinianymi naczyniami) uwi\u0119zionymi mi\u0119dzy \u015bwiatowymi mocarstwami”. Obraz pochodzi od Manzoniego, a ostrze\u017cenie, kt\u00f3re si\u0119 za nim kryje, jest stare: kruche naczynie podr\u00f3\u017cuj\u0105ce mi\u0119dzy \u017celaznymi naczyniami jest tym, kt\u00f3re p\u0119ka. Recept\u0105 Rapisardy jest europejski filar w ramach NATO, strategiczna autonomia, kt\u00f3ra nie rozrywa sojuszu atlantyckiego, sformu\u0142owanie, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 doktryn\u0105 robocz\u0105 w\u0142oskiego rz\u0105du i kt\u00f3re b\u0119dzie ram\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci debaty panelowej. <\/p>\n
G\u0142\u00f3wnym zadaniem panelu jest definiowanie, a rozr\u00f3\u017cnienie to ma znaczenie. Suwerenno\u015b\u0107 gospodarcza, w znaczeniu, kt\u00f3rego ECR konsekwentnie broni, nie oznacza samowystarczalno\u015bci. Nie jest to wskrzeszenie barier handlowych ani odwr\u00f3t od otwartego handlu, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 powojenny dobrobyt w Europie. Jest to raczej zdolno\u015b\u0107 narod\u00f3w i Unii dzia\u0142aj\u0105cej w ich imieniu do podejmowania decyzji w ich w\u0142asnym strategicznym interesie, bez blokowania tych decyzji przez zale\u017cno\u015bci, kt\u00f3rych nie wybra\u0142y i z kt\u00f3rych nie mog\u0105 \u0142atwo wyj\u015b\u0107. <\/p>\n
Jest to w\u0119\u017csza i bardziej uczciwa koncepcja, ni\u017c sugeruj\u0105 slogany. Akceptuje ona fakt, \u017ce kontynent zamieszkiwany przez 450 milion\u00f3w ludzi zawsze b\u0119dzie prowadzi\u0142 intensywn\u0105 wymian\u0119 handlow\u0105 z reszt\u0105 \u015bwiata i nalega jedynie na to, by handel nie sta\u0142 si\u0119 wektorem przymusu. Pytanie, kt\u00f3re postawi panel, dotyczy tego, jak zoperacjonalizowa\u0107 to rozr\u00f3\u017cnienie, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy zdrow\u0105 wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci\u0105 a strukturaln\u0105 podatno\u015bci\u0105 na zagro\u017cenia i kto o tym decyduje. <\/p>\n
Najbardziej konkretnym niedawnym testem tego pytania jest trajektoria klimatyczna Unii Europejskiej, a niewielu wyrazi\u0142o stanowisko ECR w tej sprawie ostrzej ni\u017c rumu\u0144ski eurodeputowany AUR Adrian Axinia, kt\u00f3ry do\u0142\u0105cza do panelu ze Strasburga. Przed listopadowym minisympozjum w sprawie celu emisyjnego na 2025 r. Axinia ostrzeg\u0142, \u017ce redukcja emisji o 90% do 2040 r. oznacza „ekonomiczne samob\u00f3jstwo”, \u017ce propozycja Komisji stawia europejski przemys\u0142 „na blokadach”, a kontynent obserwuje przyspieszenie w\u0142asnej dezindustrializacji w momencie, gdy Niemcy i Francja s\u0105 ju\u017c w recesji. Nie chodzi tu o odrzucenie odpowiedzialno\u015bci za \u015brodowisko. Jest to odmowa traktowania konkurencyjno\u015bci jako zmiennej szcz\u0105tkowej. Axinia argumentuje, \u017ce wszelkie przysz\u0142e przepisy musz\u0105 zawiera\u0107 gwarancje, \u017ce europejska konkurencyjno\u015b\u0107 jest w pe\u0142ni uwzgl\u0119dniona, a rodziny s\u0105 chronione przed szokami cen energii. <\/p>\n
Drugi w\u0105tek debaty, rzadziej s\u0142yszany w Brukseli, ale nieunikniony w stolicach takich jak Bukareszt, dotyczy relacji mi\u0119dzy suwerenno\u015bci\u0105 w zakresie polityki gospodarczej a przetrwaniem krajowej bazy produkcyjnej. Eduard Koler, deputowany do rumu\u0144skiego parlamentu z ramienia AUR i prelegent pi\u0105tkowego panelu, wiele ze swoich ostatnich prac parlamentarnych po\u015bwi\u0119ci\u0142 w\u0142a\u015bnie tej kwestii. G\u0142\u00f3wna obserwacja Kolera ma charakter empiryczny: Rumu\u0144scy przedsi\u0119biorcy utrzymuj\u0105 gospodark\u0119 kraju przy \u017cyciu, generuj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 zysk\u00f3w, zatrudniaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w i zapewniaj\u0105 konsumpcj\u0119, podatki i pensje, od kt\u00f3rych zale\u017cy pa\u0144stwo. Jego zarzutem wobec obecnego rz\u0105du jest to, \u017ce polityka fiskalna obr\u00f3ci\u0142a si\u0119 przeciwko tej bazie: VAT wzr\u00f3s\u0142, podatki od nieruchomo\u015bci wzros\u0142y, podatek od dywidend podniesiono do 16%, konsumpcja zosta\u0142a zduszona, a kapita\u0142 krajowy zdekapitalizowany. Tymczasem, jak twierdzi, kapita\u0142 zagraniczny korzysta z ustale\u0144, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na legalny eksport zysk\u00f3w, tworz\u0105c podw\u00f3jny standard fiskalny, w kt\u00f3rym rumu\u0144skie \u015brodowisko biznesowe jest popychane w kierunku bankructwa lub szarej strefy. <\/p>\n
Ostrzejsze sformu\u0142owanie pojawi\u0142o si\u0119 na pocz\u0105tku tego roku: Rumunia, wed\u0142ug Kolera, nie funkcjonuje ju\u017c jako gospodarka rynkowa, ale jako system „aresztu gospodarczego”, w kt\u00f3rym pa\u0144stwo nadzoruje, kontroluje, nak\u0142ada sankcje i konfiskuje. Z t\u0105 diagnoz\u0105 mo\u017cna si\u0119 zgadza\u0107 lub nie. Dla cel\u00f3w tego panelu nasuwa si\u0119 pytanie, czy suwerenno\u015b\u0107 gospodarcza jako koncepcja europejska mo\u017ce cokolwiek znaczy\u0107, je\u015bli rz\u0105dy krajowe zrzek\u0142y si\u0119 ju\u017c architektury fiskalnej, od kt\u00f3rej zale\u017c\u0105 ich produktywni obywatele. <\/p>\n
Adela M\u00eerza, przewodnicz\u0105ca partii „Alternativa Dreapt\u0103” i cz\u0142onkini rady zarz\u0105dzaj\u0105cej partii ECR, wnosi do panelu ramy doktrynalne, kt\u00f3re przez ponad dekad\u0119 stara\u0142y si\u0119 wyartyku\u0142owa\u0107 rumu\u0144ski konserwatyzm wyra\u017anie zgodny z otwartym rynkiem. W jej w\u0142asnym sformu\u0142owaniu, projekt polityczny, kt\u00f3remu przewodzi, czerpie jednocze\u015bnie z warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich i warto\u015bci nowoczesnej gospodarki kapitalistycznej, syntezy bli\u017cszej duchowi za\u0142o\u017cycielskiemu europejskiej centroprawicy ni\u017c protekcjonistycznym pokusom widocznym obecnie na ca\u0142ym kontynencie. <\/p>\n
M\u00eerza konsekwentnie twierdzi, \u017ce rodzina ECR oferuje Rumunii u\u017cyteczny szablon dla stabilnego rozwoju gospodarczego. Jak twierdzi, spotkania w ramach ECR dotycz\u0105 w\u0142a\u015bnie tych rodzaj\u00f3w polityki europejskiej, kt\u00f3re mog\u0105 rzeczywi\u015bcie pom\u00f3c Rumunii sta\u0107 si\u0119 stabiln\u0105 gospodark\u0105. Ze swojego profesjonalnego punktu widzenia w zakresie nieruchomo\u015bci i inwestycji, by\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c jednym z bardziej spostrzegawczych obserwator\u00f3w ostatniego procyklicznego zwrotu fiskalnego w Rumunii: jednoczesnego podniesienia podatku VAT, za\u0142amania wolumen\u00f3w transakcji i sprzecznej arytmetyki, dzi\u0119ki kt\u00f3rej pa\u0144stwo oczekuje wy\u017cszych dochod\u00f3w z kurcz\u0105cej si\u0119 bazy. Panel b\u0119dzie dla niej naturaln\u0105 okazj\u0105 do powi\u0105zania tych krajowych obserwacji z szersz\u0105 europejsk\u0105 debat\u0105 na temat tego, w jaki spos\u00f3b suwerenno\u015b\u0107 nad polityk\u0105 gospodarcz\u0105 ma by\u0107 wykonywana w praktyce. <\/p>\n
W tym kontek\u015bcie oczekuje si\u0119, \u017ce rozmowa podczas pi\u0105tkowego panelu obejmie kilka powi\u0105zanych ze sob\u0105 debat:<\/p>\n
Pierwsza z nich dotyczy polityki przemys\u0142owej i konkurencyjno\u015bci. W szczeg\u00f3lno\u015bci, czy ustawa o surowcach krytycznych, ustawa o chipach i ustawa o przemy\u015ble zerowym netto przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 z cel\u00f3w na rzeczywiste projekty oraz czy europejskie instynkty regulacyjne i ambicje w zakresie konkurencyjno\u015bci mo\u017cna pogodzi\u0107, zanim przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy nimi stanie si\u0119 strukturalna. <\/p>\n
Drugi dotyczy samego jednolitego rynku. Prawdziwa europejska suwerenno\u015b\u0107 gospodarcza wymaga jednolitego rynku, kt\u00f3ry funkcjonuje zar\u00f3wno w zakresie us\u0142ug, jak i towar\u00f3w, kapita\u0142u, jak i pracy. Niewygodn\u0105 obserwacj\u0105, powtarzan\u0105 w ostatnich raportach, jest to, \u017ce Europa nie uko\u0144czy\u0142a jeszcze rynku, kt\u00f3ry ju\u017c posiada. <\/p>\n
Trzecia dotyczy stosunk\u00f3w transatlantyckich w warunkach strategicznej rozbie\u017cno\u015bci. Stany Zjednoczone przesun\u0119\u0142y si\u0119 zdecydowanie w kierunku subsydi\u00f3w przemys\u0142owych i selektywnej ochrony, a Europa musi zdecydowa\u0107, czy pod\u0105\u017ca\u0107 za nimi, konkurowa\u0107, czy te\u017c r\u00f3\u017cnicowa\u0107 si\u0119. Ramy Rapisardy, „europejska autonomia w ramach sojuszu atlantyckiego, a nie przeciwko niemu”, b\u0119d\u0105 jedn\u0105 z najsilniejszych debat panelu. <\/p>\n
Czwarty dotyczy kwestii „kto rz\u0105dzi”. Suwerenno\u015b\u0107 gospodarcza sprawowana za po\u015brednictwem Unii jest z definicji suwerenno\u015bci\u0105 \u0142\u0105czon\u0105. Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 wk\u0142adem ECR w t\u0119 debat\u0119 by\u0142o podkre\u015blanie, \u017ce \u0142\u0105czenie musi pozosta\u0107 \u015brodkiem, a nie celem, oraz \u017ce legitymacja europejskich dzia\u0142a\u0144 w tej dziedzinie zale\u017cy od ich odpowiedzialno\u015bci przed parlamentami narodowymi i krajowymi spo\u0142ecze\u0144stwami. <\/p>\n
Pi\u0105ty, i by\u0107 mo\u017ce najbardziej wymagaj\u0105cy dla rumu\u0144skich uczestnik\u00f3w, dotyczy w szczeg\u00f3lno\u015bci Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Region ten sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej dynamicznych motor\u00f3w wzrostu na kontynencie. Jakakolwiek wiarygodna europejska suwerenno\u015b\u0107 gospodarcza b\u0119dzie budowana ze Wschodem, albo nie b\u0119dzie budowana wcale. <\/p>\n
Rozmowa zorganizowana przez Grup\u0119 ECR nie obiecuje jednej odpowiedzi. Obiecuje co\u015b bardziej u\u017cytecznego: powa\u017cn\u0105 wymian\u0119, prowadzon\u0105 w politycznej gramatyce eurorealizmu, mi\u0119dzy w\u0142oskimi, rumu\u0144skimi, szwedzkimi i islandzkimi g\u0142osami, kt\u00f3re ju\u017c zacz\u0119\u0142y j\u0105 artyku\u0142owa\u0107 w swoich krajowych debatach. Kontynent, kt\u00f3ry stworzy\u0142 ide\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego, rz\u0105d\u00f3w prawa i nowoczesnej republiki handlowej, nie mo\u017ce wycofa\u0107 si\u0119 do merkantylizmu bez utraty czego\u015b z siebie. Ale kontynent, kt\u00f3ry odmawia powa\u017cnego traktowania w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa, przekona si\u0119, \u017ce \u015bwiat zmienia si\u0119 wok\u00f3\u0142 jego waha\u0144. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przez trzy dekady po upadku muru berli\u0144skiego „globalizacja” by\u0142a s\u0142owem, kt\u00f3re ko\u0144czy\u0142o spory. Granice z\u0142agodnia\u0142y, \u0142a\u0144cuchy dostaw wyd\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119, a dobrobyt zosta\u0142 uznany za naturaln\u0105 konsekwencj\u0119 otwarto\u015bci. Europa zbudowa\u0142a znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej pozimnowojennej to\u017csamo\u015bci na tym za\u0142o\u017ceniu: kontynent narod\u00f3w handlowych, po\u0142\u0105czonych jednolitym rynkiem i po\u0142\u0105czonych z ca\u0142ym \u015bwiatem niezachwian\u0105 wiar\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 i pok\u00f3j s\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":56282,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-56304","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka"],"yoast_head":"\n