Sie\u0107 finansowanych z zagranicy organizacji ekologicznych obra\u0142a sobie za cel rumu\u0144skie tamy, z bud\u017cetami si\u0119gaj\u0105cymi dziesi\u0105tek milion\u00f3w euro i co najmniej o\u015bmioma obiektami na li\u015bcie docelowej. Kampania pojawia si\u0119 w najgorszym mo\u017cliwym momencie: zaledwie sto kilometr\u00f3w od Bukaresztu, kontrolowane opr\u00f3\u017cnianie jednego du\u017cego zbiornika pozostawi\u0142o dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi bez wody pitnej przez sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. Rumunia nie musi sobie wyobra\u017ca\u0107, co si\u0119 dzieje, gdy ingeruje si\u0119 w tam\u0119. Prze\u017cywa to na w\u0142asnej sk\u00f3rze. <\/p>\n
Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 jest koalicja o nazwie „Dam Removal Europe”, koordynowana przez WWF Netherlands i wspierana przez Open Rivers Programme. Jej nowy projekt regionalny, „Rozszerzenie demonta\u017cu zap\u00f3r: plan wdro\u017cenia dla Europy Po\u0142udniowo-Wschodniej”, otwiera si\u0119 z bud\u017cetem w wysoko\u015bci 1,2 miliona euro, a jego za\u0142o\u017ceniem jest to, \u017ce Rumunia i Ba\u0142kany „pozosta\u0142y w tyle” za reszt\u0105 kontynentu w usuwaniu barier z rzek. Wed\u0142ug doniesie\u0144, aktywi\u015bci zg\u0142osili ju\u017c osiem rumu\u0144skich zap\u00f3r, a cztery z nich maj\u0105 zosta\u0107 wyburzone w latach 2024-2025. Szersz\u0105 ambicj\u0105 UE, wpisan\u0105 w cele bloku w zakresie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, jest 25 000 kilometr\u00f3w rzek bez barier do 2030 roku. <\/p>\n
Krajowe w\u0142adze wodne, Apele Rom\u00e2ne, twierdz\u0105, \u017ce nie ma europejskiego nakazu rozbi\u00f3rki strategicznych zap\u00f3r, a cz\u0119sto cytowana liczba „1,2 miliona zap\u00f3r” odnosi si\u0119 w przewa\u017caj\u0105cej mierze do ma\u0142ych, przestarza\u0142ych jaz\u00f3w, a nie do gigant\u00f3w, takich jak Por\u021bile de Fier, Bicaz, Vidraru czy Paltinu. To prawda na papierze. W praktyce zagro\u017ceniem w Rumunii nigdy nie by\u0142 nakaz rozbi\u00f3rki wydany przez Bruksel\u0119. Zagro\u017ceniem jest sala s\u0105dowa. Tama w R\u0103stoli\u021ba jest uko\u0144czona w 90% i nigdy nie wyprodukowa\u0142a ani jednej kilowatogodziny, zamro\u017cona na dziesi\u0119ciolecia przez prawne wyzwania ze strony grup ekologicznych. Nie trzeba dynamitowa\u0107 tamy, aby j\u0105 zneutralizowa\u0107. Wystarczy procesowa\u0107 si\u0119 a\u017c do wyczerpania pieni\u0119dzy. <\/p>\n
W sierpniu 2025 r. firma Hidroelectrica rozpocz\u0119\u0142a pierwsz\u0105 ca\u0142kowit\u0105 redukcj\u0119 mocy w oko\u0142o 60-letniej historii Vidraru. Nie by\u0142a to akcja organizacji pozarz\u0105dowej, ale planowana modernizacja jednego z najwa\u017cniejszych kompleks\u00f3w hydroenergetycznych w kraju o warto\u015bci 188 milion\u00f3w euro. By\u0142a ona skrupulatna, autoryzowana i towarzyszy\u0142y jej lata pozwole\u0144. A mimo to posz\u0142o \u017ale dla ludzi mieszkaj\u0105cych poni\u017cej tamy. Do listopada 2025 r. woda dostarczana do Curtea de Arge\u0219 i s\u0105siednich gmin Valea Danului, Valea Ia\u0219ului i B\u0103icule\u0219ti (\u0142\u0105cznie oko\u0142o 40 000 mieszka\u0144c\u00f3w) zosta\u0142a uznana za niezdatn\u0105 do picia. Kontrolowane zrzuty spowodowa\u0142y, \u017ce zm\u0119tnienie surowej wody znacznie przekroczy\u0142o mo\u017cliwo\u015bci stacji uzdatniania w Cerbureni, zbudowanej w 1973 r. i zaprojektowanej z my\u015bl\u0105 o czystej wodzie. Inspektorzy zdrowia publicznego znale\u017ali w\u00f3wczas w systemie niebezpieczne bakterie, takie jak clostridium i enterokoki jelitowe, i og\u0142oszono stan alarmowy. Sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej kryzys jeszcze si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142. Mieszka\u0144cy ustawiaj\u0105 si\u0119 w kolejkach do \u017ar\u00f3de\u0142 i oko\u0142o 20 pojemnik\u00f3w na wod\u0119, ceny wody butelkowanej wzros\u0142y, a raport techniczny podobno wykaza\u0142, \u017ce zbiorniki wody filtrowanej stacji nie by\u0142y czyszczone ani dezynfekowane od oko\u0142o dw\u00f3ch dekad. Sam burmistrz podsumowa\u0142 to jasno: nikt nie wiedzia\u0142, co si\u0119 stanie, gdy zacznie wypuszcza\u0107 wod\u0119 z jeziora. <\/p>\n
Jest to kluczowa kwestia, kt\u00f3rej \u017caden fact-check nie mo\u017ce pomin\u0105\u0107. Vidraru by\u0142o kontrolowan\u0105 operacj\u0105 prowadzon\u0105 przez samego operatora, z pozwoleniami \u015brodowiskowymi i ustalonym harmonogramem, a mimo to odci\u0119\u0142o czyst\u0105 wod\u0119 dla 40 000 ludzi na p\u00f3\u0142 roku. Wyobra\u017amy sobie teraz, \u017ce logika ruchu na rzecz usuwania zap\u00f3r zosta\u0142a zastosowana na sta\u0142e: bariery usuni\u0119te na dobre, zbiorniki opr\u00f3\u017cnione nie ze wzgl\u0119du na konserwacj\u0119, ale z zasady, bufor mi\u0119dzy nastrojami rzeki a miastami poni\u017cej niej po prostu znikn\u0105\u0142. <\/p>\n
Rumunia pod\u0105\u017ca \u015bcie\u017ck\u0105, kt\u00f3r\u0105 przed laty pod\u0105\u017ca\u0142a Hiszpania. Hiszpania sta\u0142a si\u0119 mistrzem Europy w usuwaniu zap\u00f3r, demontuj\u0105c 108 zap\u00f3r w 2021 r., kolejne 133 w 2022 r. i \u0142\u0105cznie ponad 200 przestarza\u0142ych zap\u00f3r i jaz\u00f3w. Rekord \u015bwi\u0119towany jako post\u0119p ekologiczny. Nast\u0119pnie, w pa\u017adzierniku 2024 r., system burzowy DANA zatopi\u0142 region Walencji i zabi\u0142 ponad 200 os\u00f3b w jednych z najbardziej \u015bmierciono\u015bnych powodzi b\u0142yskawicznych, jakie kraj kiedykolwiek widzia\u0142. Nast\u0105pi\u0142 w\u015bciek\u0142y sp\u00f3r narodowy: czy kultura, kt\u00f3ra traktowa\u0142a tamy jako z\u0142oczy\u0144c\u00f3w i broni\u0142a „dzikich” rzek, po cichu umniejszy\u0142a znaczenie ma\u0142o efektownej pracy, jak\u0105 wykonuj\u0105 zapory: spowalnianie wody, kupowanie czasu, ochrona miast?
\nHiszpa\u0144scy weryfikatorzy fakt\u00f3w i urz\u0119dnicy wodni odrzucaj\u0105 jakikolwiek bezpo\u015bredni zwi\u0105zek przyczynowy, argumentuj\u0105c, \u017ce zburzone struktury by\u0142y niewielkimi jazami niezdolnymi do regulacji powodzi na tak\u0105 skal\u0119. Mog\u0105 mie\u0107 racj\u0119 co do tych konkretnych barier. Ale g\u0142\u0119bsza lekcja przetrwa\u0142a: kontynent, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142, \u017ce tamy s\u0105 przeszkodami, przechyli ka\u017cd\u0105 blisk\u0105 rozmow\u0119 w kierunku ich usuni\u0119cia, a woda nie negocjuje z ideologi\u0105. Tamy, jak powtarzaj\u0105 rumu\u0144scy in\u017cynierowie, wykonuj\u0105 dwie wa\u017cne prace jednocze\u015bnie: generuj\u0105 energi\u0119 i powstrzymuj\u0105 katastrof\u0119. <\/p>\n
Rumunia stoi teraz dok\u0142adnie tam, gdzie kiedy\u015b sta\u0142a Hiszpania, ale ze \u015bwie\u017csz\u0105 ran\u0105. Jest to kraj, kt\u00f3ry straci\u0142 ju\u017c setki milion\u00f3w z funduszy UE na odbudow\u0119, poniewa\u017c nie zdo\u0142a\u0142 zrekultywowa\u0107 swoich zap\u00f3r, kt\u00f3ry przez pokolenie obserwowa\u0142, jak R\u0103stoli\u021ba rdzewieje, i kt\u00f3ry w tej chwili wozi wod\u0119 pitn\u0105 kontenerami dla 40 000 ludzi, poniewa\u017c jeden zbiornik zosta\u0142 obni\u017cony w kontrolowanych warunkach. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sie\u0107 finansowanych z zagranicy organizacji ekologicznych obra\u0142a sobie za cel rumu\u0144skie tamy, z bud\u017cetami si\u0119gaj\u0105cymi dziesi\u0105tek milion\u00f3w euro i co najmniej o\u015bmioma obiektami na li\u015bcie docelowej. Kampania pojawia si\u0119 w najgorszym mo\u017cliwym momencie: zaledwie sto kilometr\u00f3w od Bukaresztu, kontrolowane opr\u00f3\u017cnianie jednego du\u017cego zbiornika pozostawi\u0142o dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi bez wody pitnej przez sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. Rumunia nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":56762,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[259,233],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-56956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prawna","category-srodowisko"],"yoast_head":"\n