<\/p>\n
14 lipca 2026 r. nie dosz\u0142o do rozszerzenia Unii Europejskiej. Pokaza\u0142o to jednak, \u017ce rozszerzenie przesta\u0142o by\u0107 jedynie rytualn\u0105 obietnic\u0105 sk\u0142adan\u0105 krajom pozostawionym na czas nieokre\u015blony w \u201epoczekalni\u201d Unii. <\/p>
Tego samego dnia w Brukseli odby\u0142y si\u0119 cztery konferencje akcesyjne<\/a>. Czarnog\u00f3ra tymczasowo zamkn\u0119\u0142a negocjacje w zakresie polityki konkurencji oraz unii celnej, dzi\u0119ki czemu liczba rozdzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re tymczasowo zamkn\u0119\u0142a, wzros\u0142a do 18 z 33. Albania zamkn\u0119\u0142a swoje pierwsze trzy rozdzia\u0142y, dotycz\u0105ce nauki i bada\u0144, edukacji i kultury oraz stosunk\u00f3w zewn\u0119trznych. Ukraina i Mo\u0142dawia otworzy\u0142y klaster 6, obejmuj\u0105cy stosunki zewn\u0119trzne oraz wsp\u00f3ln\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 i bezpiecze\u0144stwa, miesi\u0105c po otwarciu klastra podstawowego. <\/p>\n Nie zagwarantowano \u017cadnej daty przyst\u0105pienia. \u017badna przeszkoda polityczna ani instytucjonalna nie znikn\u0119\u0142a nagle. Niemniej jednak wydarzenia te stanowi\u0142y jeden z najbardziej znacz\u0105cych post\u0119p\u00f3w w procesie rozszerzenia w ostatnich latach. Pokaza\u0142y one, \u017ce kwestia przysz\u0142ych granic Europy ponownie znalaz\u0142a si\u0119 w centrum strategicznej debaty na kontynencie. <\/p>\n R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wynikami dw\u00f3ch ocen RANE odzwierciedla t\u0119 ewolucj\u0119.<\/p>\n W pa\u017adzierniku 2023 r., wkr\u00f3tce po szczycie w Granadzie, RANE<\/a> stwierdzi\u0142a, \u017ce wewn\u0119trzne podzia\u0142y, z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 instytucjonalna, spory bud\u017cetowe, s\u0142abo\u015bci w zakresie zarz\u0105dzania w krajach kandyduj\u0105cych oraz nierozwi\u0105zane kwestie terytorialne sprawiaj\u0105, \u017ce znacz\u0105ce rozszerzenie Unii w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci dekady jest ma\u0142o prawdopodobne. Ocena z lipca 2026 r. jest bardziej optymistyczna, cho\u0107 nadal ostro\u017cna: w ci\u0105gu najbli\u017cszego roku lub dw\u00f3ch negocjacje prawdopodobnie b\u0119d\u0105 posuwa\u0142y si\u0119 naprz\u00f3d stopniowo, jednak trudne reformy oraz wym\u00f3g jednomy\u015blnej zgody b\u0119d\u0105 nadal ogranicza\u0107 tempo procesu akcesyjnego. <\/p>\n Wcze\u015bniejsza analiza<\/a> nie zosta\u0142a po prostu obalona. Wr\u0119cz przeciwnie, zidentyfikowane w niej ryzyko geopolityczne sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 z si\u0142 o\u017cywiaj\u0105cych ten proces. <\/p>\n W pa\u017adzierniku 2023 r. w Granadzie<\/a> europejscy przyw\u00f3dcy okre\u015blili rozszerzenie jako \u201einwestycj\u0119 geostrategiczn\u0105\u201d w pok\u00f3j, bezpiecze\u0144stwo, stabilno\u015b\u0107 i dobrobyt. Uznali, \u017ce wojna Rosji przeciwko Ukrainie ujawni\u0142a potrzeb\u0119 stworzenia silniejszej i bardziej suwerennej Europy, nie przedstawili jednak konkretnego harmonogramu przyst\u0105pienia. <\/p>\n Od tamtej pory coraz trudniej jest ignorowa\u0107 koszty zwi\u0105zane z utrzymywaniem wschodnich i po\u0142udniowo-wschodnich region\u00f3w s\u0105siedztwa Europy w stanie ci\u0105g\u0142ej niepewno\u015bci. Geopolityczna strefa szara niekoniecznie jest terytorium neutralnym. Mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 obszarem nara\u017conym na presj\u0119 militarn\u0105, destabilizacj\u0119 polityczn\u0105, korupcyjne wp\u0142ywy gospodarcze oraz strategiczn\u0105 penetracj\u0119 ze strony zewn\u0119trznych mocarstw. <\/p>\n Argumenty przemawiaj\u0105ce za rozszerzeniem s\u0105 zatem silniejsze ni\u017c trzy lata temu. Jednak silniejsze argumenty strategiczne nie sprawiaj\u0105, \u017ce problemy instytucjonalne staj\u0105 si\u0119 mniej realne. Sprawiaj\u0105 natomiast, \u017ce ich rozwi\u0105zanie staje si\u0119 jeszcze pilniejsze. <\/p>\n Pierwsz\u0105 zasad\u0105 wiarygodnej polityki rozszerzenia musi by\u0107 zr\u00f3\u017cnicowanie.<\/p>\n Cztery kraje<\/a>, kt\u00f3re poczyni\u0142y post\u0119py w lipcu, nie znajduj\u0105 si\u0119 na tym samym etapie i nie nale\u017cy ich traktowa\u0107 jako politycznego konwoju. Czarnog\u00f3ra jest zdecydowanym liderem. Otworzy\u0142a wszystkie 33 rozdzia\u0142y negocjacyjne i tymczasowo zamkn\u0119\u0142a ponad po\u0142ow\u0119 z nich. Albania r\u00f3wnie\u017c otworzy\u0142a wszystkie 33 rozdzia\u0142y, ale dopiero teraz rozpocz\u0119\u0142a ich zamykanie. Ukraina i Mo\u0142dawia pozostaj\u0105 na wcze\u015bniejszym etapie formalnego procesu, pomimo tempa, w jakim post\u0119powa\u0142y ich negocjacje od momentu ich rozpocz\u0119cia w 2024 r. <\/p>\n Ta asymetria nie jest wad\u0105. Stanowi ona istot\u0119 procesu opartego na zas\u0142ugach. <\/p>\n Ka\u017cdy kraj powinien robi\u0107 post\u0119py w oparciu o zweryfikowane reformy, potencja\u0142 administracyjny i gotowo\u015b\u0107 polityczn\u0105. Kandydata nie nale\u017cy zatrzymywa\u0107 tylko dlatego, \u017ce inny kraj boryka si\u0119 z dwustronnym sporem lub kryzysem wewn\u0119trznym. Nie nale\u017cy jednak r\u00f3wnie\u017c przyspiesza\u0107 procesu przyst\u0105pienia jednego kraju tylko dlatego, \u017ce Bruksela postanowi\u0142a po\u0142\u0105czy\u0107 go politycznie z bardziej zaawansowanym partnerem. <\/p>\n Podej\u015bcie oparte na poszczeg\u00f3lnych krajach chroni r\u00f3wnie\u017c wiarygodno\u015b\u0107 europejskiej obietnicy. Gdy proces przyst\u0105pienia do Unii zostanie oddzielony od mierzalnych wynik\u00f3w, rz\u0105dy reformatorskie trac\u0105 najsilniejszy argument, jaki mog\u0105 przedstawi\u0107 swoim obywatelom: \u017ce trudne zmiany przynosz\u0105 rzeczywisty i widoczny post\u0119p. <\/p>\n Status kraju kandyduj\u0105cego nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jedynie pust\u0105 dyplomatyczn\u0105 pociech\u0105. Nie mo\u017ce jednak sta\u0107 si\u0119 te\u017c czym\u015b, co przys\u0142uguje z mocy prawa. <\/p>\n Argumenty dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa zwi\u0105zane z rozszerzeniem s\u0105 obecnie bardzo przekonuj\u0105ce. Nie stanowi\u0105 one jednak pretekstu do z\u0142agodzenia warunk\u00f3w cz\u0142onkostwa. <\/p>\n W pakiecie rozszerzeniowym Komisji z 2025 r. ponownie podkre\u015blono, \u017ce tempo procesu przyst\u0105pienia musi zale\u017ce\u0107 od post\u0119p\u00f3w w zakresie demokracji, praworz\u0105dno\u015bci i praw podstawowych. W sprawozdaniu na temat praworz\u0105dno\u015bci<\/a> z 2026 r. ponownie wskazano na obawy dotycz\u0105ce kraj\u00f3w kandyduj\u0105cych w zwi\u0105zku z nadmiernym wp\u0142ywem na niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105downictwa oraz na prowadzenie dochodze\u0144, \u015bciganie i rozstrzyganie spraw dotycz\u0105cych korupcji. <\/p>\n W ocenach poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w trudno\u015bci te zosta\u0142y przedstawione w bardziej konkretny spos\u00f3b. Komisja doceni\u0142a odporno\u015b\u0107 Ukrainy i jej zaanga\u017cowanie w reformy w warunkach wojennych, ale podkre\u015bli\u0142a r\u00f3wnie\u017c znaczenie utrzymania solidnych i niezale\u017cnych ram przeciwdzia\u0142ania korupcji. W przypadku Mo\u0142dawii stwierdzi\u0142a, \u017ce ograniczone zdolno\u015bci administracyjne nadal utrudniaj\u0105 skuteczne wdra\u017canie polityki oraz \u017ce struktury koordynuj\u0105ce integracj\u0119 europejsk\u0105 wymagaj\u0105 dalszego wzmocnienia. <\/p>\n Nie s\u0105 to jedynie symboliczne wymogi narzucone przez Bruksel\u0119. Niezale\u017cne s\u0105dy, rzetelna administracja publiczna, przejrzyste procedury udzielania zam\u00f3wie\u0144 publicznych oraz umowy podlegaj\u0105ce egzekucji s\u0105 niezb\u0119dne dla sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku oraz dla wzajemnego zaufania mi\u0119dzy pa\u0144stwami europejskimi. <\/p>\n Stanowi\u0105 one r\u00f3wnie\u017c zabezpieczenia dla obywateli kraj\u00f3w kandyduj\u0105cych. Obywatele ci nie powinni by\u0107 przyjmowani do Unii wy\u0142\u0105cznie na podstawie retoryki geopolitycznej, by potem przekona\u0107 si\u0119, \u017ce obietnice polityczne wyprzedzi\u0142y rzeczywisto\u015b\u0107 instytucjonaln\u0105. <\/p>\n Ukraina stanowi najbardziej oczywisty przypadek z punktu widzenia strategii, a jednocze\u015bnie najtrudniejszy pod wzgl\u0119dem instytucjonalnym. Jej wyb\u00f3r na rzecz Europy zas\u0142uguje na trwa\u0142e wsparcie polityczne, gospodarcze i w zakresie bezpiecze\u0144stwa. Jednak pe\u0142ne cz\u0142onkostwo w sytuacji trwaj\u0105cej wojny wywo\u0142a\u0142oby pytania, kt\u00f3rych nie da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 wy\u0142\u0105cznie poprzez deklaracje solidarno\u015bci. <\/p>\n Nie ma wyra\u017anego postanowienia traktatowego zakazuj\u0105cego przyst\u0105pienia pa\u0144stwa b\u0119d\u0105cego w stanie wojny. Artyku\u0142 42 ust. 7<\/a> Traktatu o Unii Europejskiej nak\u0142ada jednak na pozosta\u0142e pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie obowi\u0105zek udzielenia pomocy i wsparcia \u201ewszelkimi dost\u0119pnymi \u015brodkami\u201d, gdy pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie pada ofiar\u0105 agresji zbrojnej. Forma tej pomocy pozostaje uzale\u017cniona od istotnych czynnik\u00f3w krajowych, konstytucyjnych oraz zwi\u0105zanych z NATO, jednak konsekwencje dla bezpiecze\u0144stwa wynikaj\u0105ce z przyj\u0119cia pa\u0144stwa zaanga\u017cowanego w powa\u017cn\u0105 wojn\u0119 nie mog\u0105 by\u0107 traktowane jako kwestia drugorz\u0119dna. <\/p>\n W\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem nie jest wstrzymanie europejskiej drogi Ukrainy. Polega ono na jak najg\u0142\u0119bszej integracji Ukrainy, na ile pozwalaj\u0105 na to warunki, przy jednoczesnym zapewnieniu, \u017ce ostateczne przyst\u0105pienie do Unii nast\u0105pi na zasadach jasnych pod wzgl\u0119dem prawnym, stabilnych politycznie i akceptowanych przez wszystkie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. <\/p>\n Europa nie musi wybiera\u0107 mi\u0119dzy natychmiastowym cz\u0142onkostwem a nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 sal\u0105 oczekiwania.<\/p>\n Powa\u017cna strategia rozszerzenia mo\u017ce zapewni\u0107 znaczn\u0105 integracj\u0119 jeszcze przed pe\u0142nym przyst\u0105pieniem, przy czym ka\u017cda korzy\u015b\u0107 b\u0119dzie powi\u0105zana z mo\u017cliwymi do zweryfikowania reformami i b\u0119dzie mog\u0142a zosta\u0107 zawieszona w przypadku cofni\u0119cia tych reform.<\/p>\n Podej\u015bcie to staje si\u0119 ju\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 oficjalnej polityki europejskiej. W czerwcu 2026 r. Rada Europejska<\/a> potwierdzi\u0142a swoje zaanga\u017cowanie na rzecz stopniowej integracji Ba\u0142kan\u00f3w Zachodnich w ramach samego procesu akcesyjnego, zaznaczaj\u0105c, \u017ce integracja ta powinna opiera\u0107 si\u0119 na zas\u0142ugach i mie\u0107 charakter odwracalny. Komisja Europejska r\u00f3wnie\u017c promuje stopniowy dost\u0119p do poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w jednolitego rynku. <\/p>\n Do istniej\u0105cych instrument\u00f3w<\/a> nale\u017c\u0105: Plan na rzecz wzrostu gospodarczego dla Ba\u0142kan\u00f3w Zachodnich o warto\u015bci 6 mld euro, Plan na rzecz wzrostu gospodarczego dla Mo\u0142dawii o warto\u015bci 1,9 mld euro oraz Instrument na rzecz Ukrainy o warto\u015bci 50 mld euro. Mechanizmy te nie zast\u0119puj\u0105 cz\u0142onkostwa, ale mog\u0105 wspiera\u0107 konwergencj\u0119 gospodarcz\u0105, rozw\u00f3j infrastruktury, administracj\u0119 publiczn\u0105 oraz reformy instytucjonalne w trakcie trwania negocjacji. <\/p>\n Kraje kandyduj\u0105ce, kt\u00f3re spe\u0142ni\u0105 \u015bci\u015ble okre\u015blone kryteria, mog\u0142yby uzyska\u0107 szerszy dost\u0119p do wybranych obszar\u00f3w jednolitego rynku, europejskich program\u00f3w badawczych i edukacyjnych, sieci energetycznych i transportowych, infrastruktury cyfrowej, wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie zarz\u0105dzania granicami oraz partnerstw w dziedzinie przemys\u0142u obronnego.<\/p>\n Pomoc finansowa powinna zale\u017ce\u0107 od wdro\u017cenia przepis\u00f3w, a nie od samego ich uchwalenia. Post\u0119py powinny by\u0107 mierzalne, a cofni\u0119cie si\u0119 w realizacji powinno poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 konsekwencje. <\/p>\n Taki model zapewni\u0142by obywatelom i przedsi\u0119biorstwom wymierne korzy\u015bci jeszcze przed przyst\u0105pieniem do Unii. Stanowi\u0142by nagrod\u0119 dla rz\u0105d\u00f3w prowadz\u0105cych reformy, wzmocni\u0142by wp\u0142yw Europy oraz zmniejszy\u0142by atrakcyjno\u015b\u0107 alternatywnych podmiot\u00f3w zapewniaj\u0105cych wsparcie polityczne i gospodarcze. <\/p>\n Jednocze\u015bnie pozwoli\u0142oby to zachowa\u0107 rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy przygotowaniem do cz\u0142onkostwa a samym cz\u0142onkostwem. Pe\u0142ne prawa instytucjonalne powinny wynika\u0107 ze spe\u0142nienia wszystkich zobowi\u0105za\u0144 instytucjonalnych. <\/p>\n Najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem politycznym jest to, \u017ce rozszerzenie zostanie wykorzystane jako pretekst do kolejnego przekazania uprawnie\u0144 z r\u0105k pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n W swoim komunikacie z 2024 r. dotycz\u0105cym reform przedrozszerzeniowych Komisja stwierdzi\u0142a, \u017ce Unia \u201emusi si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0107 w miar\u0119 rozszerzania si\u0119\u201d. Wskaza\u0142a r\u00f3wnie\u017c na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania klauzul pomostowych w celu przej\u015bcia w przypadku wybranych decyzji z g\u0142osowania jednomy\u015blnego na g\u0142osowanie wi\u0119kszo\u015bci\u0105 kwalifikowan\u0105. <\/p>\n To kwestia wyboru politycznego, a nie technicznego prawa natury.<\/p>\n Artyku\u0142 49 Traktatu o Unii Europejskiej wymaga jednomy\u015blnej zgody Rady przed zawarciem traktatu o przyst\u0105pieniu. Parlament Europejski musi wyrazi\u0107 zgod\u0119, a nast\u0119pnie traktat musi zosta\u0107 ratyfikowany przez kraj kandyduj\u0105cy oraz ka\u017cde z obecnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich zgodnie z ich odpowiednimi procedurami konstytucyjnymi. W szerszym uj\u0119ciu pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie zazwyczaj podejmuj\u0105 decyzje jednomy\u015blnie na decyduj\u0105cych etapach procesu rozszerzenia. <\/p>\n Wym\u00f3g ten odzwierciedla wag\u0119 tej decyzji. Przyj\u0119cie nowego cz\u0142onka wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zmianami w bud\u017cecie Unii, na jej granicach zewn\u0119trznych, w reprezentacji parlamentarnej, na rynku wewn\u0119trznym, w porz\u0105dku prawnym oraz w zakresie zobowi\u0105za\u0144 strategicznych. <\/p>\n Zgodno\u015b\u0107 mo\u017ce oczywi\u015bcie sta\u0107 si\u0119 przedmiotem nadu\u017cy\u0107. Rz\u0105d mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 wykorzysta\u0107 etap przyst\u0105pienia do rozstrzygni\u0119cia niepowi\u0105zanego sporu dwustronnego lub wywalczenia ust\u0119pstw. Jednak odpowiedzi\u0105 na nieodpowiedzialne weto jest wi\u0119ksza odpowiedzialno\u015b\u0107 polityczna, a nie zniesienie wymogu zgody krajowej. <\/p>\n Od rz\u0105du, kt\u00f3ry blokuje post\u0119py, nale\u017cy oczekiwa\u0107, \u017ce publicznie wyja\u015bni, w jaki spos\u00f3b jego zastrze\u017cenia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z kryteriami przyst\u0105pienia. Unia powinna wykorzystywa\u0107 mediacje i dyplomacj\u0119 do rozstrzygania uzasadnionych spor\u00f3w dwustronnych, zanim wp\u0142yn\u0105 one negatywnie na ca\u0142y proces negocjacyjny. Przejrzysto\u015b\u0107 sprawi\u0142aby, \u017ce oportunistyczne utrudnianie negocjacji wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z wi\u0119kszymi kosztami politycznymi, nie pozbawiaj\u0105c przy tym pa\u0144stw ich suwerennych praw. <\/p>\n W przypadku decyzji o znaczeniu konstytucyjnym zasada jednomy\u015blno\u015bci chroni zar\u00f3wno du\u017ce, jak i ma\u0142e kraje. Wymaga ona prowadzenia negocjacji do momentu, a\u017c wynik uzyska szerok\u0105 legitymacj\u0119 narodow\u0105. Zniesienie tej zasady pozwoli\u0142oby wi\u0119kszo\u015bci na zmian\u0119 charakteru Unii wbrew wyra\u017anej woli jednej lub kilku europejskich demokracji. <\/p>\nOd parali\u017cu do strategicznej konieczno\u015bci<\/h2>\n
Czterech kandydat\u00f3w, cztery r\u00f3\u017cne drogi<\/h2>\n
Bezpiecze\u0144stwo nie wyklucza przestrzegania norm<\/h2>\n
Stopniowa integracja to praktyczna droga \u015brodka<\/h2>\n
Federalny skr\u00f3t<\/h2>\n