To nie jest koniec Zielonego \u0141adu. Jednak w Brukseli co\u015b si\u0119 wyra\u017anie zmieni\u0142o. <\/p>\n
Po latach, w kt\u00f3rych europejskie cele klimatyczne wydawa\u0142y si\u0119 niemal ca\u0142kowicie odporne na jak\u0105kolwiek powa\u017cn\u0105 dyskusj\u0119 na temat ekonomicznych i spo\u0142ecznych koszt\u00f3w transformacji, Komisja Europejska zaczyna bra\u0107 pod uwag\u0119 poj\u0119cie, kt\u00f3re zbyt d\u0142ugo pozostawa\u0142o na marginesie debaty: konkurencyjno\u015b\u0107.<\/p>\n
Najwyra\u017aniejszy sygna\u0142 pojawi\u0142 si\u0119 17 lipca, kiedy Komisja przedstawi\u0142a szeroko zakrojony przegl\u0105d unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji \u2013 mechanizmu, kt\u00f3ry nak\u0142ada na wytw\u00f3rc\u00f3w energii elektrycznej, przemys\u0142 ci\u0119\u017cki, linie lotnicze i przedsi\u0119biorstwa \u017ceglugowe obowi\u0105zek uiszczania op\u0142at za emisje CO2.<\/p>\n
Cel klimatyczny formalnie pozostaje niezmieniony. Unia Europejska nadal d\u0105\u017cy do ograniczenia emisji gaz\u00f3w cieplarnianych netto o 90 procent do 2040 roku w por\u00f3wnaniu z poziomami z 1990 roku, co stanowi krok w kierunku osi\u0105gni\u0119cia neutralno\u015bci klimatycznej do 2050 roku. Zmienia si\u0119 jednak droga, kt\u00f3r\u0105 zamierza pod\u0105\u017ca\u0107 Bruksela. <\/p>\n
Zgodnie z propozycj\u0105 Komisji tempo corocznego zmniejszania liczby uprawnie\u0144 do emisji dwutlenku w\u0119gla dost\u0119pnych na rynku uleg\u0142oby znacznemu spowolnieniu. Tempo to spad\u0142oby z obecnych 4,3% do 3,7% w 2031 r., a nast\u0119pnie do 1,7% w 2036 r. Przemys\u0142 ci\u0119\u017cki, taki jak hutnictwo stali i produkcja cementu, r\u00f3wnie\u017c d\u0142u\u017cej zachowa\u0142by bezp\u0142atne uprawnienia do emisji CO\u2082, a termin ich wycofania zosta\u0142by przed\u0142u\u017cony do 2038 r. <\/p>\n
Dane te mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 bardzo techniczne. Z politycznego punktu widzenia m\u00f3wi\u0105 one jednak o znacznie szerszym kontek\u015bcie. <\/p>\n
Przez lata podej\u015bcie europejskie by\u0142o stosunkowo proste: wystarczy\u0142o stopniowo podnosi\u0107 koszty emisji dwutlenku w\u0119gla, a przedsi\u0119biorstwa zosta\u0142yby zmuszone do przyspieszenia przej\u015bcia na czystsze technologie. Problem polega na tym, \u017ce reszta \u015bwiata nie sta\u0142a w miejscu, podczas gdy Europa opracowywa\u0142a coraz bardziej ambitne przepisy klimatyczne. <\/p>\n
Europejscy producenci konkuruj\u0105 z przedsi\u0119biorstwami ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3re zazwyczaj korzystaj\u0105 z ta\u0144szej energii, oraz z chi\u0144skimi konkurentami wspieranymi przez siln\u0105 polityk\u0119 przemys\u0142ow\u0105, ogromne korzy\u015bci skali oraz \u2013 w wielu przypadkach \u2013 mniej rygorystyczne ograniczenia \u015brodowiskowe.<\/p>\n
Konsekwencje tej sytuacji staj\u0105 si\u0119 coraz trudniejsze do zignorowania. Ambitne cele klimatyczne mog\u0105 by\u0107 ekonomicznie op\u0142acalne tylko wtedy, gdy europejskie przedsi\u0119biorstwa zachowaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do prowadzenia produkcji, inwestowania i zatrudniania pracownik\u00f3w w Europie. <\/p>\n
Sama Komisja otwarcie przyznaje si\u0119 obecnie do istnienia tego problemu. Przedstawiaj\u0105c 17 lipca swoj\u0105 now\u0105 strategi\u0119 elektryfikacji, Bruksela wyra\u017anie odnios\u0142a si\u0119 do \u201ezmieniaj\u0105cego si\u0119 kontekstu geopolitycznego i gospodarczego\u201d, kt\u00f3ry wymaga modernizacji systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), umieszczaj\u0105c konkurencyjno\u015b\u0107, dekarbonizacj\u0119 i niezale\u017cno\u015b\u0107 Europy w tych samych ramach politycznych. Komisja zwr\u00f3ci\u0142a r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na podstawowe problemy strukturalne: energia elektryczna nadal mo\u017ce kosztowa\u0107 oko\u0142o trzy razy wi\u0119cej ni\u017c gaz, pod\u0142\u0105czenie do sieci mo\u017ce trwa\u0107 latami, a wiele czystych technologii ma trudno\u015bci z osi\u0105gni\u0119ciem skali komercyjnej. <\/p>\n
W\u0142a\u015bnie w tym momencie polityka klimatyczna przestaje by\u0107 jedynie kwesti\u0105 \u015brodowiskow\u0105, a staje si\u0119 kwesti\u0105 pot\u0119gi przemys\u0142owej i geopolitycznej.<\/p>\n
Zamkni\u0119cie fabryki w Lombardii, Niemczech czy Polsce mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do zmniejszenia emisji rejestrowanych w Unii Europejskiej. Je\u015bli jednak Europa b\u0119dzie nast\u0119pnie importowa\u0107 t\u0119 sam\u0105 stal, chemikalia lub towary przemys\u0142owe z kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych obowi\u0105zuj\u0105 mniej rygorystyczne wymogi \u015brodowiskowe, globalne korzy\u015bci dla \u015brodowiska stan\u0105 si\u0119 znacznie mniej oczywiste. <\/p>\n
Europa ryzykuje, \u017ce wywiezie nie tylko swoje emisje, ale tak\u017ce swoje fabryki, know-how technologiczne, inwestycje i miejsca pracy.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie tak\u0105 krytyk\u0119 od lat wysuwaj\u0105 si\u0142y konserwatywne i rz\u0105dy kilku pa\u0144stw. Zmieni\u0142o si\u0119 to, \u017ce argumenty te nie ograniczaj\u0105 si\u0119 ju\u017c do politycznych margines\u00f3w w Brukseli. W coraz wi\u0119kszym stopniu wp\u0142ywaj\u0105 one na centrum europejskiego procesu decyzyjnego. <\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie g\u0142o\u015bno zabieraj\u0105 g\u0142os Europejskie Konserwaty\u015bci i Reformatorzy.<\/p>\n
W przeddzie\u0144 og\u0142oszenia decyzji przez Komisj\u0119 Alexandr Vondra, koordynator frakcji ECR w Komisji Ochrony \u015arodowiska Parlamentu Europejskiego, okre\u015bli\u0142 przegl\u0105d systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) jako sprawdzian tego, czy Bruksela jest wreszcie gotowa uzna\u0107 \u201egeopolityczn\u0105 i gospodarcz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, z jak\u0105 boryka si\u0119 europejski przemys\u0142\u201d.<\/p>\n
Vondra wezwa\u0142 do wstrzymania lub znacznego spowolnienia procesu wycofywania bezp\u0142atnych uprawnie\u0144 w sektorach, w kt\u00f3rych dekarbonizacja nadal stanowi szczeg\u00f3lne wyzwanie. Jego g\u0142\u00f3wny argument by\u0142 jednoznaczny: \u201eEuropejska polityka klimatyczna nie mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 kosztem konkurencyjno\u015bci przemys\u0142owej\u201d. <\/p>\n
Nie chodzi o to, by Europa zrezygnowa\u0142a z cel\u00f3w \u015brodowiskowych. Chodzi o to, by polityka \u015brodowiskowa nie doprowadzi\u0142a do sytuacji, w kt\u00f3rej emisje zostan\u0105 po prostu przeniesione za granic\u0119, a europejskie moce produkcyjne ulegn\u0105 zanikowi. <\/p>\n
Kilka dni wcze\u015bniej by\u0142a premier Polski i europos\u0142anka z frakcji ECR Beata Szyd\u0142o wskaza\u0142a na ten sam zwi\u0105zek mi\u0119dzy regulacjami klimatycznymi a si\u0142\u0105 gospodarcz\u0105 podczas debaty w Parlamencie Europejskim po\u015bwi\u0119conej priorytetom nowej irlandzkiej prezydencji w Radzie.<\/p>\n
Dla Szyd\u0142o zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 przegl\u0105d systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) stanowi\u0142 kluczowy test tego, czy gospodarka europejska b\u0119dzie w ko\u0144cu mog\u0142a \u201erozwin\u0105\u0107 skrzyd\u0142a i sta\u0107 si\u0119 konkurencyjna\u201d, zamiast podlega\u0107 ograniczeniom wynikaj\u0105cym z przepis\u00f3w opracowanych przez sam\u0105 UE.<\/p>\n
Inni cz\u0142onkowie grupy poszli jeszcze dalej. W\u0142oski eurodeputowany z frakcji ECR, Stefano Cavedagna, okre\u015bli\u0142 system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) jako symbol nadmiernej regulacji, kt\u00f3ra zaszkodzi\u0142a europejskiej konkurencyjno\u015bci, natomiast polski eurodeputowany Bogdan Rzo\u0144ca sprowadzi\u0142 debat\u0119 do celowo jednoznacznego priorytetu: energia \u2013 argumentowa\u0142 \u2013 musi by\u0107 przede wszystkim przyst\u0119pna cenowo dla przedsi\u0119biorc\u00f3w, a dopiero potem ekologiczna. <\/p>\n
Za rynkiem emisji kryje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szersza kwestia energetyczna.<\/p>\n
Komisja chce, aby Europa radykalnie zwi\u0119kszy\u0142a udzia\u0142 energii elektrycznej w transporcie, ogrzewaniu i przemy\u015ble. Jej nowy plan dzia\u0142ania ma na celu zwi\u0119kszenie udzia\u0142u energii elektrycznej w ko\u0144cowym zu\u017cyciu energii z obecnych oko\u0142o 23 procent do 46 procent do 2040 roku. Bruksela szacuje, \u017ce wi\u0119ksza elektryfikacja mog\u0142aby ostatecznie zmniejszy\u0107 europejski import paliw kopalnych o 260 mld euro rocznie. <\/p>\n
Jednak r\u00f3wnie\u017c w tej kwestii grupa ECR twierdzi, \u017ce cele nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 infrastruktury.<\/p>\n
Daniel Obajtek, koordynator grupy w Komisji Przemys\u0142u i Energii Parlamentu Europejskiego, ostrzeg\u0142, \u017ce podnoszenie cel\u00f3w w zakresie elektryfikacji bez zapewnienia wystarczaj\u0105cych mocy wytw\u00f3rczych, magazyn\u00f3w energii i sieci elektroenergetycznych po prostu spowoduje wzrost koszt\u00f3w dla przedsi\u0119biorstw i gospodarstw domowych. Wezwa\u0142 on do wprowadzenia zach\u0119t zamiast obowi\u0105zkowych cel\u00f3w oraz do tego, by rz\u0105dy krajowe zachowa\u0142y kontrol\u0119 nad swoim koszykiem energetycznym. <\/p>\n
Vondra powi\u0105za\u0142 t\u0119 debat\u0119 z inn\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3rej Bruksela coraz trudniej jest unikn\u0105\u0107: energi\u0105 j\u0105drow\u0105. \u201eNie mo\u017ce by\u0107 mowy o wiarygodnej strategii elektryfikacji bez energii j\u0105drowej\u201d \u2013 argumentowa\u0142, wzywaj\u0105c do u\u0142atwienia inwestycji w nowe reaktory oraz zmniejszenia europejskich barier regulacyjnych utrudniaj\u0105cych finansowanie projekt\u00f3w j\u0105drowych. <\/p>\n
W uj\u0119ciu ca\u0142o\u015bciowym stanowiska te nakre\u015blaj\u0105 alternatywne podej\u015bcie do pierwotnej filozofii Zielonego \u0141adu: dekarbonizacja pozostaje celem, ale nale\u017cy j\u0105 pogodzi\u0107 z neutralno\u015bci\u0105 technologiczn\u0105, przyst\u0119pn\u0105 cenowo energi\u0105, uwarunkowaniami krajowymi oraz zachowaniem europejskiej bazy przemys\u0142owej.<\/p>\n
A sama Bruksela zmierza obecnie, przynajmniej cz\u0119\u015bciowo, w tym kierunku.<\/p>\n
Proponowana reforma systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) nie ogranicza si\u0119 jedynie do z\u0142agodzenia niekt\u00f3rych wymog\u00f3w systemu. Ma ona r\u00f3wnie\u017c na celu przekszta\u0142cenie wyceny emisji dwutlenku w\u0119gla w bardziej wyra\u017any instrument polityki przemys\u0142owej. Komisja zamierza przeznaczy\u0107 po\u0142ow\u0119 przysz\u0142ych dochod\u00f3w z systemu ETS na wsparcie przemys\u0142u krajowego, a dziesi\u0105tki miliard\u00f3w euro mia\u0142yby zosta\u0107 przeznaczone na finansowanie czystszych technologii i inwestycji przemys\u0142owych. Przedsi\u0119biorstwa korzystaj\u0105ce z okre\u015blonych ulg by\u0142yby z kolei zobowi\u0105zane do realizacji konkretnych inwestycji w dekarbonizacj\u0119. <\/p>\n
Filozofia ta ulega zatem zmianie.<\/p>\n
Zamiast opiera\u0107 si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie na podnoszeniu koszt\u00f3w produkcji powoduj\u0105cej wysokie emisje dwutlenku w\u0119gla, UE jest coraz bardziej zmuszona do zastanowienia si\u0119, w jaki spos\u00f3b ekologiczna produkcja mo\u017ce faktycznie sta\u0107 si\u0119 op\u0142acalna na terenie Europy.<\/p>\n
To rozr\u00f3\u017cnienie ma znaczenie.<\/p>\n
Polityka klimatyczna oparta wy\u0142\u0105cznie na zakazach, terminach i wy\u017cszych kosztach mo\u017ce wprawdzie na papierze przyczyni\u0107 si\u0119 do zmniejszenia emisji w Europie, ale jednocze\u015bnie os\u0142abi potencja\u0142 produkcyjny niezb\u0119dny do sfinansowania i przeprowadzenia samej transformacji. Polityka klimatyczna wkomponowana w prawdziw\u0105 strategi\u0119 przemys\u0142ow\u0105 ma wi\u0119ksze szanse na osi\u0105gni\u0119cie obu tych cel\u00f3w. <\/p>\n
Zmiana ta ma r\u00f3wnie\u017c du\u017ce znaczenie, poniewa\u017c konserwatywna krytyka Zielonego \u0141adu nie jest ju\u017c jedynie zewn\u0119trznym atakiem na europejski konsensus. Niekt\u00f3re elementy tej krytyki stopniowo staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 samego konsensusu. <\/p>\n
Konkurencyjno\u015b\u0107, ceny energii, autonomia strategiczna, neutralno\u015b\u0107 technologiczna oraz ryzyko deindustrializacji sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 s\u0142ownictwa Brukseli. Debata europejska nie dotyczy ju\u017c wy\u0142\u0105cznie tego, jak szybko uda si\u0119 ograniczy\u0107 emisje, ale tego, czy pod koniec tego procesu Europa nadal b\u0119dzie dysponowa\u0142a konkurencyjn\u0105 gospodark\u0105 przemys\u0142ow\u0105. <\/p>\n
Walka jeszcze si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142a.<\/p>\n
Wniosek Komisji dotycz\u0105cy systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) b\u0119dzie musia\u0142 jeszcze zosta\u0107 uzgodniony z Parlamentem Europejskim i pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi, a kilka rz\u0105d\u00f3w i ugrupowa\u0144 politycznych prawdopodobnie za\u017c\u0105da wprowadzenia dalszych zmian. Jednocze\u015bnie organizacje ekologiczne oraz cz\u0119\u015b\u0107 europejskiej lewicy b\u0119d\u0105 argumentowa\u0107, \u017ce z\u0142agodzenie systemu grozi os\u0142abieniem jednego z najskuteczniejszych narz\u0119dzi UE s\u0142u\u017c\u0105cych redukcji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. <\/p>\n
Tej krytyki nie mo\u017cna po prostu zignorowa\u0107. System handlu uprawnieniami do emisji (ETS) odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w obni\u017ceniu emisji w sektorach, kt\u00f3re obejmuje. Prawdziwym pytaniem nie jest zatem to, czy wycena emisji dwutlenku w\u0119gla jest skuteczna, ale czy system zaprojektowany w innej epoce gospodarczej pozostaje zr\u00f3wnowa\u017cony w sytuacji, gdy Europa boryka si\u0119 z wysokimi kosztami energii, agresywn\u0105 chi\u0144sk\u0105 konkurencj\u0105 przemys\u0142ow\u0105, odradzaj\u0105cym si\u0119 ameryka\u0144skim nacjonalizmem gospodarczym oraz rosn\u0105cymi obawami dotycz\u0105cymi jej strategicznej zale\u017cno\u015bci od obcych mocarstw. <\/p>\n
Europa nie zrezygnowa\u0142a z Zielonego \u0141adu.<\/p>\n
Zaczyna jednak odchodzi\u0107 od za\u0142o\u017cenia, \u017ce ambicje w zakresie ochrony \u015brodowiska mo\u017cna oddzieli\u0107 od pot\u0119gi gospodarczej.<\/p>\n
Przez lata w europejskiej debacie konkurencyjno\u015b\u0107 cz\u0119sto traktowano jako co\u015b, co automatycznie wynika z transformacji ekologicznej. Dzisiaj Bruksela przekonuje si\u0119, \u017ce jest odwrotnie: bez konkurencyjnego przemys\u0142u, przyst\u0119pnej cenowo energii i potencja\u0142u technologicznego trwa\u0142a transformacja ekologiczna mo\u017ce w og\u00f3le nie nast\u0105pi\u0107. <\/p>\n
Strategia, kt\u00f3ra prowadzi do deindustrializacji Europy, wi\u0119kszej zale\u017cno\u015bci od zagranicznych technologii oraz wzrostu importu z gospodarek o wy\u017cszej emisji dwutlenku w\u0119gla, nie by\u0142aby jedynie pora\u017ck\u0105 gospodarcz\u0105. Stanowi\u0142aby sprzeczno\u015b\u0107 z punktu widzenia ochrony \u015brodowiska. <\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to jest najwa\u017cniejsza zmiana, jaka zachodzi w Brukseli.<\/p>\n
Rzeczywisto\u015b\u0107 przemys\u0142owa Europy w ko\u0144cu znalaz\u0142a swoje miejsce obok jej ambicji klimatycznych.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To nie jest koniec Zielonego \u0141adu. Jednak w Brukseli co\u015b si\u0119 wyra\u017anie zmieni\u0142o. Po latach, w kt\u00f3rych europejskie cele klimatyczne wydawa\u0142y si\u0119 niemal ca\u0142kowicie odporne na jak\u0105kolwiek powa\u017cn\u0105 dyskusj\u0119 na temat ekonomicznych i spo\u0142ecznych koszt\u00f3w transformacji, Komisja Europejska zaczyna bra\u0107 pod uwag\u0119 poj\u0119cie, kt\u00f3re zbyt d\u0142ugo pozostawa\u0142o na marginesie debaty: konkurencyjno\u015b\u0107. Najwyra\u017aniejszy sygna\u0142 pojawi\u0142 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":91,"featured_media":59583,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[156,233],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-59790","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-handel-i-ekonomia","category-srodowisko"],"yoast_head":"\n