Rumunia w\u0142a\u015bnie przeforsowa\u0142a jeden z najbardziej kontrowersyjnych akt\u00f3w prawnych ostatnich lat: \u201eKrajow\u0105 strategi\u0119 i plan dzia\u0142ania na rzecz ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej na lata 2026\u20132030\u201d. 5 sierpnia Izba Deputowanych przyj\u0119\u0142a projekt ustawy 177 g\u0142osami za, 79 przeciw i 11 wstrzymuj\u0105cych si\u0119, cho\u0107 teraz musi on powr\u00f3ci\u0107 do Senatu, poniewa\u017c deputowani wprowadzili do tekstu istotne zmiany. Senat przyj\u0105\u0142 ju\u017c swoj\u0105 wersj\u0119 dwa dni wcze\u015bniej, stosunkiem g\u0142os\u00f3w 81 do 33, przy 9 wstrzymuj\u0105cych si\u0119. Za tymi liczbami kryje si\u0119 zaci\u0119ty sp\u00f3r mi\u0119dzy ekologicznymi ambicjami rz\u0105du a sektorem rolniczym, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce wymaga si\u0119 od niego pokrycia koszt\u00f3w, na kt\u00f3re nigdy si\u0119 nie zgodzi\u0142. <\/p>\n
Zasadniczo strategia ta zobowi\u0105zuje Rumuni\u0119 do wyznaczenia 30% swojego terytorium jako obszar\u00f3w chronionych, z czego 10% ma podlega\u0107 \u201e\u015bcis\u0142ej ochronie\u201d. Jest to kategoria, w kt\u00f3rej niemal wszelka dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, w tym rolnictwo, wypas, le\u015bnictwo i projekty energetyczne, jest ca\u0142kowicie zakazana. Odzwierciedla to unijn\u0105 strategi\u0119 na rzecz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej do 2030 r., przyj\u0119t\u0105 przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 w 2020 r. Jest jednak pewien haczyk, na kt\u00f3ry nieustannie zwracaj\u0105 uwag\u0119 krytycy: praktycznie \u017cadne inne pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie UE nie wdra\u017ca tych warto\u015bci procentowych. Strefy \u015bcis\u0142ej ochrony w Niemczech obejmuj\u0105 zaledwie 0,6% terytorium tego kraju, a \u015brednia dla ca\u0142ej UE w zakresie \u015bcis\u0142ej ochrony teren\u00f3w l\u0105dowych wynosi oko\u0142o 3%, czyli znacznie poni\u017cej docelowego poziomu 10%, kt\u00f3ry Rumunia wprowadza do wi\u0105\u017c\u0105cego prawa krajowego. <\/p>\n
Pilno\u015b\u0107 tej g\u0142osowania nie wynika tak naprawd\u0119 z kwestii \u015brodowiskowych. Chodzi o finanse. Ustawa jest powi\u0105zana z etapem realizacji PNRR (Krajowego Planu Odbudowy i Odporno\u015bci) o warto\u015bci blisko miliarda euro, a niedotrzymanie terminu oznacza\u0142oby utrat\u0119 tych funduszy unijnych. W\u0142a\u015bnie ten fakt sta\u0142 za niemal ka\u017cdym zwrotem akcji w tej sprawie, w tym za decyzj\u0105 rz\u0105du pod koniec lipca o wycofaniu wersji strategii w formie rozporz\u0105dzenia nadzwyczajnego po z\u0142o\u017ceniu skargi prawnej przez PSD, przy czym pe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki premiera Ilie Bolojan ostrzeg\u0142, \u017ce Rumunia \u201eryzykuje 11 miliard\u00f3w euro\u201d. <\/p>\n
Partia AUR ugruntowa\u0142a swoj\u0105 pozycj\u0119 jako najg\u0142o\u015bniejszy i najbardziej konsekwentny przeciwnik tej ustawy w Senacie, gdzie jej przedstawiciel \u0218tefan Geam\u0103nu zag\u0142osowa\u0142 przeciwko niej, nazywaj\u0105c j\u0105 \u201etraktatem kapitulacyjnym\u201d. W Izbie Reprezentant\u00f3w na czele krytyki stan\u0105\u0142 pose\u0142 Valeriu Munteanu, argumentuj\u0105c, \u017ce strategia ta zosta\u0142a przeforsowana przez rz\u0105d tymczasowy bez odpowiedniej kontroli demokratycznej i budzi zar\u00f3wno obawy konstytucyjne, jak i merytoryczne. Jego szersza krytyka, przedstawiona w oficjalnym o\u015bwiadczeniu, dotyczy tego, \u017ce Ministerstwo \u015arodowiska wykorzystuje europejskie zobowi\u0105zania jako pretekst do narzucania ogranicze\u0144 znacznie wykraczaj\u0105cych poza rzeczywiste wymagania Brukseli, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce Rumunia chroni ju\u017c oko\u0142o 23,5% swojego terytorium i nie musi d\u0105\u017cy\u0107 do arbitralnych warto\u015bci procentowych bez przeprowadzenia rzeczywistej analizy koszt\u00f3w i korzy\u015bci. <\/p>\n
Zastrze\u017cenia Munteanu s\u0105 konkretne: metodologia le\u017c\u0105ca u podstaw \u201epriorytetowych stref bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u201d pozwoli\u0142aby w\u0142adzom na wprowadzanie re\u017cim\u00f3w \u201enieingerencji\u201d, w ramach kt\u00f3rych nawet tradycyjne wypasanie i koszenie mog\u0142yby zosta\u0107 ca\u0142kowicie zakazane. Co gorsza, zgoda w\u0142a\u015bcicieli grunt\u00f3w mia\u0142aby zastosowanie wy\u0142\u0105cznie do nowo wyznaczonych stref, a nie do istniej\u0105cych obszar\u00f3w chronionych, las\u00f3w dziewiczych ani grunt\u00f3w zarz\u0105dzanych przez krajowy urz\u0105d le\u015bny, co oznacza, \u017ce ograniczenia mog\u0142yby zosta\u0107 rozszerzone bez konieczno\u015bci uzyskania nowej zgody od os\u00f3b, kt\u00f3rych to dotyczy. AUR domaga si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wprowadzenia rzeczywistych mechanizm\u00f3w rekompensacyjnych, poniewa\u017c w obecnej sytuacji pa\u0144stwo mo\u017ce ogranicza\u0107 u\u017cytkowanie grunt\u00f3w bez okre\u015blenia, kto poniesie straty finansowe. <\/p>\n
Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na symboliczn\u0105 potyczk\u0119: partia AUR z powodzeniem doprowadzi\u0142a do usuni\u0119cia terminu \u201eludno\u015b\u0107 rdzenna\u201d z tekstu ustawy podczas burzliwej wymiany zda\u0144 w Komisji Spraw S\u0105dowych z parti\u0105 USR, argumentuj\u0105c, \u017ce sformu\u0142owanie to zosta\u0142o w ca\u0142o\u015bci zaczerpni\u0119te z zagranicznych ram prawnych, kt\u00f3re nie maj\u0105 zastosowania w Rumunii. AUR ujawni\u0142a, \u017ce ca\u0142a strategia opiera si\u0119 na importowanym, \u017ale dostosowanym do lokalnych warunk\u00f3w dokumencie, kt\u00f3rego opracowanie kosztowa\u0142o podatnik\u00f3w oko\u0142o 4 milion\u00f3w euro. <\/p>\n
To nie s\u0105 tylko argumenty AUR. Oko\u0142o 30 organizacji rolniczych podpisa\u0142o przed g\u0142osowaniem w Senacie list otwarty, w kt\u00f3rym ostrzegano, \u017ce strategia ta, w swojej pierwotnej formie, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do bankructw gospodarstw rolnych i wzrostu cen \u017cywno\u015bci, podobnie jak mia\u0142o to miejsce w przypadku niedawnych skok\u00f3w koszt\u00f3w paliw i energii. Trzy g\u0142\u00f3wne federacje (LAPAR, Planta Romanica i Romalimenta) osobno za\u017c\u0105da\u0142y przeprowadzenia pe\u0142nej analizy skutk\u00f3w ekonomicznych przed ostatecznym przyj\u0119ciem ustawy, wskazuj\u0105c, \u017ce projekt w obecnym brzmieniu m\u00f3g\u0142by ograniczy\u0107 u\u017cytkowanie grunt\u00f3w rolnych oraz zbieranie ro\u015blin leczniczych bez jasnych rekompensat lub konstytucyjnych gwarancji wynikaj\u0105cych z art. 44 dotycz\u0105cego praw w\u0142asno\u015bci. <\/p>\n
Alexander Degianski, przewodnicz\u0105cy Rumu\u0144skiego Klubu Rolnik\u00f3w, uj\u0105\u0142 to bez ogr\u00f3dek: je\u015bli dokument ten zostanie przyj\u0119ty w pierwotnej formie, \u201epo\u0142o\u017cy kres rolnictwu jak \u017cadna inna ustawa w ci\u0105gu ostatnich 35 lat\u201d, poniewa\u017c traktuje rolnik\u00f3w jako g\u0142\u00f3wnych sprawc\u00f3w utraty r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, nie oferuj\u0105c im przy tym \u017cadnej realnej pomocy finansowej. Senator Sorin Moise, przewodnicz\u0105cy senackiej Komisji Rolnictwa, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na przepisy, kt\u00f3re mog\u0142yby wymusi\u0107 50-procentowe ograniczenie stosowania pestycyd\u00f3w i nawoz\u00f3w bez odpowiednich konsultacji. Pod presj\u0105 dodano poprawki obiecuj\u0105ce systemy rekompensat dla rolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy strac\u0105 dochody lub dost\u0119p do grunt\u00f3w, jednak mechanizm i spos\u00f3b obliczania rekompensat maj\u0105 zosta\u0107 okre\u015blone w p\u00f3\u017aniejszym terminie \u2013 a w\u0142a\u015bnie tego rodzaju niejasne obietnice budz\u0105 niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d organizacji rolniczych <\/p>\n
W mediach najwi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 skutkom dla rolnictwa, ale z punktu widzenia strategii kwestia energetyczna mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119ksze znaczenie. Krytycy ostrzegaj\u0105, \u017ce surowe strefy ochronne mog\u0105 da\u0107 organizacjom pozarz\u0105dowym zajmuj\u0105cym si\u0119 ochron\u0105 \u015brodowiska narz\u0119dzie prawne do blokowania wydobycia gazu, budowy elektrowni wodnych, eksploatacji kopal\u0144 oraz morskich turbin wiatrowych na Morzu Czarnym \u2013 w\u0142a\u015bnie w momencie, gdy Rumunia stara si\u0119 zdywersyfikowa\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a energii i uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od Rosji. By\u0142y minister energii Bogdan Ivan, obecnie promuj\u0105cy poprawki PSD, uj\u0105\u0142 to bez ogr\u00f3dek: ochrona przyrody i bezpiecze\u0144stwo energetyczne nie powinny by\u0107 przedstawiane jako wyb\u00f3r typu \u201ealbo-albo\u201d, a 20 poprawek zg\u0142oszonych przez jego parti\u0119 ma na celu zapewnienie, \u017ce \u017cadna organizacja pozarz\u0105dowa nie b\u0119dzie mog\u0142a wstrzyma\u0107 wydobycia gazu, budowy elektrowni wodnych, dzia\u0142alno\u015bci g\u00f3rniczej ani tworzenia strategicznych korytarzy energetycznych pod pretekstem przepis\u00f3w dotycz\u0105cych r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej. <\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie ta kwestia stanowi prawdziwy punkt sporny w ca\u0142ej tej debacie. Rumunia potrzebuje \u015brodk\u00f3w z PNRR, potrzebuje sprawnego gruntu rolnego i musi rozbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105 \u2013 a wszystko to jednocze\u015bnie, w ramach tej samej ustawy. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rumunia w\u0142a\u015bnie przeforsowa\u0142a jeden z najbardziej kontrowersyjnych akt\u00f3w prawnych ostatnich lat: \u201eKrajow\u0105 strategi\u0119 i plan dzia\u0142ania na rzecz ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej na lata 2026\u20132030\u201d. 5 sierpnia Izba Deputowanych przyj\u0119\u0142a projekt ustawy 177 g\u0142osami za, 79 przeciw i 11 wstrzymuj\u0105cych si\u0119, cho\u0107 teraz musi on powr\u00f3ci\u0107 do Senatu, poniewa\u017c deputowani wprowadzili do tekstu istotne zmiany. Senat […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":61083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,233],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-61155","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-srodowisko"],"yoast_head":"\n