W \u015brod\u0119 rumu\u0144ski Senat podj\u0105\u0142 dzia\u0142anie, kt\u00f3re jeszcze miesi\u0105c temu wydawa\u0142oby si\u0119 nie do pomy\u015blenia: spojrza\u0142 prosto w oczy zagro\u017ceniu ze strony dw\u00f3ch najwi\u0119kszych ugrupowa\u0144 politycznych w Parlamencie Europejskim i mimo to przeprowadzi\u0142 g\u0142osowanie. Nowa ustawa o uczciwo\u015bci zosta\u0142a przyj\u0119ta 106 g\u0142osami za i 19 przeciw, a jedynymi senatorami, kt\u00f3rzy si\u0119 jej sprzeciwili, byli przedstawiciele USR \u2013 partii burmistrza Timi\u0219oary, Dominica Fritza. Ani PSD, ani PNL, ani AUR. Tylko USR, samodzielnie, broni\u0105c stanowiska jednego cz\u0142owieka.<\/p>\n
Ustawa ta, znana oficjalnie jako \u201eLegea ANI\u201d, stanowi kamie\u0144 milowy w ramach PNRR \u2013 jest to jedno z zada\u0144 technicznych, kt\u00f3re Rumunia musi zrealizowa\u0107 do 31 sierpnia, aby uzyska\u0107 dost\u0119p do 770 mln euro z unijnych funduszy na odbudow\u0119. W tre\u015bci ustawy znajduje si\u0119 tzw. \u201epoprawka Fritza\u201d: klauzula stanowi\u0105ca, \u017ce KA\u017bDY urz\u0119dnik publiczny, w przypadku kt\u00f3rego s\u0105d ostatecznie stwierdzi\u0142 niezgodno\u015b\u0107 funkcji lub konflikt interes\u00f3w, traci mandat 30 dni po wej\u015bciu ustawy w \u017cycie, o ile nie up\u0142yn\u0105\u0142 ju\u017c trzyletni okres zakazu.<\/p>\n
To nie jest hipotetyczna sytuacja. Cztery rumu\u0144skie s\u0105dy jednog\u0142o\u015bnie orzek\u0142y, \u017ce Fritz znalaz\u0142 si\u0119 w sytuacji konfliktu interes\u00f3w, podpisuj\u0105c dokument dotycz\u0105cy planu zagospodarowania przestrzennego (PUZ), kt\u00f3ry przynosi\u0142 korzy\u015bci osobie, kt\u00f3ra wspar\u0142a finansowo jego kampani\u0119 wyborcz\u0105. 17 sierpnia w spraw\u0119 w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 Trybuna\u0142 Konstytucyjny i potwierdzi\u0142, \u017ce nowelizacja jest w pe\u0142ni zgodna z konstytucj\u0105. Tak wi\u0119c w momencie, gdy Senat g\u0142osowa\u0142 w tym tygodniu, nie by\u0142a to tak naprawd\u0119 debata na temat tego, czy Fritz z\u0142ama\u0142 przepisy \u2013 s\u0105dy rozstrzygn\u0119\u0142y t\u0119 kwesti\u0119 ju\u017c kilka miesi\u0119cy temu. G\u0142osowanie dotyczy\u0142o tego, czy rumu\u0144ski parlament pozwoli, by orzeczenie to mia\u0142o rzeczywiste znaczenie. Tak si\u0119 sta\u0142o. Projekt ustawy trafi teraz do prezydenta Nicu\u0219ora Dana w celu og\u0142oszenia, a gdy wejdzie w \u017cycie, Fritz i ponad 120 innych urz\u0119dnik\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w podobnej sytuacji prawnej b\u0119d\u0105 mieli 30 dni na zrezygnowanie ze swoich stanowisk.<\/p>\n
W tym momencie historia staje si\u0119 naprawd\u0119 interesuj\u0105ca i w\u0142a\u015bnie tu wiele utartych schemat\u00f3w politycznych zosta\u0142o zburzonych. AUR zag\u0142osowa\u0142o dzi\u015b w Senacie za ustaw\u0105 o uczciwo\u015bci. Prezes AUR George Simion wyrazi\u0142 si\u0119 w tej sprawie bez ogr\u00f3dek: AUR popar\u0142o tak zwan\u0105 poprawk\u0119 Fritza, \u201eponiewa\u017c to normalne \u2013 kto nie spe\u0142nia wymog\u00f3w, musi odej\u015b\u0107\u201d. AUR dostosowa\u0142o si\u0119 do faktycznych orzecze\u0144 s\u0105dowych \u2013 czterech wyrok\u00f3w i potwierdzenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego \u2013 jednocze\u015bnie nalegaj\u0105c, by standard ten mia\u0142 zastosowanie do wszystkich w r\u00f3wnym stopniu, a nie tylko do wygodnych cel\u00f3w. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce AUR pr\u00f3bowa\u0142o wcze\u015bniej rozszerzy\u0107 zakres ustawy, domagaj\u0105c si\u0119, by partnerzy \u017cyciowi polityk\u00f3w r\u00f3wnie\u017c byli zobowi\u0105zani do zg\u0142aszania maj\u0105tku, cho\u0107 ten element nie znalaz\u0142 si\u0119 w ostatecznej wersji tekstu senackiego.<\/p>\n
A teraz cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 trudniej jest przedstawi\u0107 w korzystnym \u015bwietle. Partia USR przez lata budowa\u0142a swoj\u0105 mark\u0119 w oparciu o jedn\u0105 obietnic\u0119: zerow\u0105 tolerancj\u0119 dla korupcji i konflikt\u00f3w interes\u00f3w, bez wzgl\u0119du na to, kto jest w nie zamieszany. To jedyny pow\u00f3d istnienia tej partii. Jednak gdy s\u0105dy stwierdzi\u0142y, \u017ce przewodnicz\u0105cy tej partii znalaz\u0142 si\u0119 w klasycznej sytuacji konfliktu interes\u00f3w, czerpi\u0105c korzy\u015bci dla darczy\u0144cy kampanii wyborczej poprzez oficjaln\u0105 decyzj\u0119 w sprawie zagospodarowania przestrzennego, senatorowie z USR byli jedynym blokiem w ca\u0142ej izbie, kt\u00f3ry zag\u0142osowa\u0142 przeciwko egzekwowaniu prawa.<\/p>\n
Partia nie poprzesta\u0142a na g\u0142osowaniu przeciwko tej propozycji na szczeblu krajowym. Sprawa przenios\u0142a si\u0119 do Brukseli. Poniewa\u017c USR nale\u017cy do grupy \u201eRenew Europe\u201d, a frakcja Bolojana w PNL nale\u017cy do Europejskiej Partii Ludowej, obie europejskie rodziny partyjne wys\u0142a\u0142y wsp\u00f3lny list z dnia 24 sierpnia, podpisany przez przewodnicz\u0105cego EPP Manfreda Webera i przewodnicz\u0105c\u0105 Renew Europe Val\u00e9rie Hayer, w kt\u00f3rym zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 do przewodnicz\u0105cej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen o wstrzymanie wyp\u0142aty 770 mln euro \u015brodk\u00f3w z PNRR, o ile Bukareszt nie wycofa tej poprawki. W li\u015bcie przedstawiono t\u0119 kwesti\u0119 jako problem zwi\u0105zany z praworz\u0105dno\u015bci\u0105, argumentuj\u0105c, \u017ce Komisja nie powinna traktowa\u0107 tej wyp\u0142aty jako sprawy \u201eczysto technicznej\u201d, lecz powinna zweryfikowa\u0107, czy rumu\u0144ska reforma jest zgodna z normami prawnymi UE.<\/p>\n
Weber pr\u00f3bowa\u0142 p\u00f3\u017aniej z\u0142agodzi\u0107 ton tego przes\u0142ania, o\u015bwiadczaj\u0105c publicznie, \u017ce EPP nie chce, by Rumunia straci\u0142a \u201eani jednego euro\u201d ze \u015brodk\u00f3w z funduszy odbudowy. Jednak sam list jest jednoznaczny: wyra\u017anie wi\u0105\u017ce te \u015brodki z uchyleniem konkretnego przepisu ustawodawczego, wymierzonego w praktyce w jedn\u0105 konkretn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3rej problemy prawne zosta\u0142y stwierdzone przez rumu\u0144skie s\u0105dy, a nie przez przeciwnik\u00f3w politycznych.<\/p>\n
Je\u015bli odrzuci\u0107 skr\u00f3ty, pozostaje naprawd\u0119 niezr\u0119czny obraz sytuacji. Rumu\u0144ski burmistrz, w sprawie kt\u00f3rego s\u0105dy jego w\u0142asnego kraju \u2013 na czterech odr\u0119bnych szczeblach oraz Trybuna\u0142 Konstytucyjny \u2013 stwierdzi\u0142y konflikt interes\u00f3w, jest chroniony nie przez rumu\u0144skie instytucje, lecz przez zagranicznych przyw\u00f3dc\u00f3w partyjnych, kt\u00f3rzy wywieraj\u0105 presj\u0119 na Bruksel\u0119, by na\u0142o\u017cy\u0142a kary finansowe na 20 milion\u00f3w Rumun\u00f3w, o ile nie zostanie zabezpieczone stanowisko jednego burmistrza. W doniesieniach prasowych odnotowano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Siegfried Mure\u0219an z PNL lobbowa\u0142 bezpo\u015brednio u Webera w imieniu Fritza, co pomaga wyja\u015bni\u0107, dlaczego partia centroprawicowa w og\u00f3le znalaz\u0142a si\u0119 w sytuacji, w kt\u00f3rej broni\u0142a burmistrza powi\u0105zanego z Renew.<\/p>\n
Sam Fritz nie milcza\u0142, nazywaj\u0105c orzeczenie Trybuna\u0142u Konstytucyjnego \u201ebrutalnym nadu\u017cyciem w\u0142adzy\u201d, kt\u00f3re trybuna\u0142 \u201eusankcjonowa\u0142\u201d, zamiast mu zapobiec, oraz argumentuj\u0105c, \u017ce zawarta w ustawie redefinicja akt\u00f3w normatywnych, takich jak PUZ, w przewrotny spos\u00f3b zaw\u0119\u017ca zakres tego, co w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie uznawane za konflikt interes\u00f3w. Jest to uzasadniony argument prawny, kt\u00f3ry mo\u017cna podnosi\u0107 przed rumu\u0144skimi s\u0105dami lub przed Trybuna\u0142em Konstytucyjnym \u2013 w obu tych instancjach Fritz ju\u017c jednak przegra\u0142. Przekszta\u0142cenie go w kampani\u0119 lobbingow\u0105 wymierzon\u0105 w fundusze unijne dla Rumunii, prowadzon\u0105 za po\u015brednictwem struktur partyjnych w Brukseli, to zupe\u0142nie inna sprawa.<\/p>\n
G\u0142\u0119bsza kwestia nie dotyczy ju\u017c tak naprawd\u0119 pozwolenia na zagospodarowanie przestrzenne dla firmy Fritz, ale tego, czy europejska rodzina polityczna mo\u017ce uniewa\u017cni\u0107 orzeczenie s\u0105du krajowego, gro\u017c\u0105c wstrzymaniem \u015brodk\u00f3w pomocowych dla danego kraju. Rumunia boryka si\u0119 z wieloma uzasadnionymi problemami zwi\u0105zanymi z praworz\u0105dno\u015bci\u0105, kt\u00f3re zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119. Egzekwowanie orzeczenia s\u0105du stwierdzaj\u0105cego, \u017ce konkretny urz\u0119dnik naruszy\u0142 zasady dotycz\u0105ce konfliktu interes\u00f3w, nie jest jednym z nich. Wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W \u015brod\u0119 rumu\u0144ski Senat podj\u0105\u0142 dzia\u0142anie, kt\u00f3re jeszcze miesi\u0105c temu wydawa\u0142oby si\u0119 nie do pomy\u015blenia: spojrza\u0142 prosto w oczy zagro\u017ceniu ze strony dw\u00f3ch najwi\u0119kszych ugrupowa\u0144 politycznych w Parlamencie Europejskim i mimo to przeprowadzi\u0142 g\u0142osowanie. Nowa ustawa o uczciwo\u015bci zosta\u0142a przyj\u0119ta 106 g\u0142osami za i 19 przeciw, a jedynymi senatorami, kt\u00f3rzy si\u0119 jej sprzeciwili, byli przedstawiciele […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":62548,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,159],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-62948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-polityka"],"yoast_head":"\n