Od lat w europejskiej debacie suwerenno\u015b\u0107 narodowa i integracja europejska s\u0105 traktowane tak, jakby by\u0142y si\u0142ami z natury sprzecznymi. Najnowsza decyzja W\u0142och w sprawie obronno\u015bci sugeruje, \u017ce rozr\u00f3\u017cnienie to staje si\u0119 coraz bardziej przestarza\u0142e. 26 sierpnia rz\u0105d Giorgii Meloni z\u0142o\u017cy\u0142 formalny wniosek o przyznanie 8 mld euro w ramach programu SAFE (\u201eSecurity Action for Europe\u201d) Unii Europejskiej o warto\u015bci 150 mld euro. W\u0142ochy mog\u0105 ubiega\u0107 si\u0119 o kwot\u0119 nawet do 14,9 mld euro, ale Rzym zdecydowa\u0142 si\u0119, przynajmniej na razie, wyst\u0105pi\u0107 o mniejsz\u0105 kwot\u0119. Minister obrony Guido Crosetto popar\u0142 wykorzystanie tego instrumentu, zwracaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na korzy\u015bci finansowe wynikaj\u0105ce z zaci\u0105gni\u0119cia po\u017cyczki w ramach mechanizmu europejskiego.<\/p>\n
Decyzja ta wywo\u0142a\u0142a sp\u00f3r w ramach koalicji rz\u0105dz\u0105cej. Liga Matteo Salviniego wykaza\u0142a si\u0119 znacznie wi\u0119kszym sceptycyzmem wobec zwi\u0119kszenia wydatk\u00f3w wojskowych i wykorzystania w tym celu funduszy europejskich. Sp\u00f3r ten odzwierciedla szersz\u0105 kwesti\u0119, kt\u00f3rej europejska prawica nie mo\u017ce ju\u017c d\u0142u\u017cej unika\u0107: czy korzystanie ze wsp\u00f3lnego instrumentu europejskiego os\u0142abia suwerenno\u015b\u0107 narodow\u0105? W tym przypadku bardziej przekonuj\u0105cy jest argument przeciwny.<\/p>\n
Program SAFE nie przewiduje utworzenia europejskiej armii kontrolowanej przez Komisj\u0119. Zapewnia on pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim po\u017cyczki w wysoko\u015bci do 150 mld euro w celu przyspieszenia inwestycji w obronno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza poprzez wsp\u00f3lne zam\u00f3wienia. Program ten powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce problem obronno\u015bci Europy polega nie tylko na tym, ile wydaje, ale tak\u017ce na tym, jak nieefektywnie te \u015brodki s\u0105 wydatkowane. Dwadzie\u015bcia siedem armii krajowych kupuj\u0105cych podobn\u0105 bro\u0144 w ramach rozdrobnionych system\u00f3w zam\u00f3wie\u0144 publicznych nie tworzy automatycznie dwudziestu siedmiu suwerennych zdolno\u015bci obronnych. Mo\u017ce to natomiast prowadzi\u0107 do powielania dzia\u0142a\u0144, wy\u017cszych koszt\u00f3w, niekompatybilnych system\u00f3w i uzale\u017cnienia od zagranicznych dostawc\u00f3w. Suwerenno\u015bci nie mo\u017cna mierzy\u0107 wy\u0142\u0105cznie tym, czy pieni\u0105dze s\u0105 po\u017cyczane w Rzymie, czy te\u017c za po\u015brednictwem instrumentu europejskiego. Nale\u017cy j\u0105 mierzy\u0107 zdolno\u015bci\u0105 do dzia\u0142ania.<\/p>\n
Je\u015bli finansowanie europejskie pozwoli W\u0142ochom na pozyskanie kapita\u0142u na lepszych warunkach, wzmocnienie si\u0142 zbrojnych, wsparcie europejskiej produkcji obronnej oraz udzia\u0142 w wi\u0119kszych programach zam\u00f3wie\u0144 publicznych, wykorzystanie tego instrumentu mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 faktyczn\u0105 suwerenno\u015b\u0107 W\u0142och, a nie j\u0105 ogranicza\u0107. Rozr\u00f3\u017cnienie to nabiera coraz wi\u0119kszego znaczenia, poniewa\u017c otoczenie strategiczne uleg\u0142o radykalnej zmianie. Podczas szczytu NATO w Hadze w 2025 r. sojusznicy zobowi\u0105zali si\u0119 do zainwestowania 5% PKB w obronno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo zwi\u0105zane z obronno\u015bci\u0105 do 2035 r.: co najmniej 3,5% na podstawowe potrzeby wojskowe oraz do 1,5% na obszary takie jak infrastruktura, odporno\u015b\u0107, cyberbezpiecze\u0144stwo i baza przemys\u0142owa sektora obronnego. Jednocze\u015bnie Waszyngton coraz wyra\u017aniej okre\u015bla swoje oczekiwania.<\/p>\n
27 sierpnia podsekretarz stanu w Departamencie Obrony USA ds. polityki Elbridge Colby poinformowa\u0142 ambasador\u00f3w pa\u0144stw cz\u0142onkowskich NATO, \u017ce Stany Zjednoczone pragn\u0105, aby obrona Europy by\u0142a w coraz wi\u0119kszym stopniu kierowana przez sam\u0105 Europ\u0119. Pentagon dokonuje obecnie przegl\u0105du swojej obecno\u015bci wojskowej na kontynencie, gdzie nadal stacjonuje oko\u0142o 80 000 ameryka\u0144skich \u017co\u0142nierzy. Europa powinna potraktowa\u0107 t\u0119 wiadomo\u015b\u0107 powa\u017cnie.<\/p>\n
Sojusz transatlantycki pozostaje kluczowy dla bezpiecze\u0144stwa Europy. Zast\u0105pienie NATO sztuczn\u0105 rywalizacj\u0105 mi\u0119dzy Europ\u0105 a Stanami Zjednoczonymi nie przynosi \u017cadnej strategicznej korzy\u015bci. Jednak atlantyzm nie mo\u017ce oznacza\u0107 oczekiwania, \u017ce ameryka\u0144scy podatnicy i \u017co\u0142nierze b\u0119d\u0105 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 bra\u0107 na siebie obowi\u0105zki, kt\u00f3rych Europejczycy sami nie chc\u0105 podj\u0105\u0107. Sojusz jest silniejszy, gdy obie strony s\u0105 zdolne do dzia\u0142ania. I w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie decyzja W\u0142och ma znaczenie wykraczaj\u0105ce poza jej warto\u015b\u0107 wynosz\u0105c\u0105 8 miliard\u00f3w euro. Podej\u015bcie Meloni uwzgl\u0119dnia rzeczywisto\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 tradycyjna retoryka suwerenistyczna czasami ma trudno\u015bci: istniej\u0105 formy suwerenno\u015bci, kt\u00f3re narody europejskie mog\u0105 zachowa\u0107 jedynie poprzez wsp\u00f3lne ich sprawowanie. Obrona w coraz wi\u0119kszym stopniu staje si\u0119 jedn\u0105 z nich.<\/p>\n
W\u0142ochy maj\u0105 oko\u0142o 59 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Niemcy maj\u0105 oko\u0142o 84 milion\u00f3w. Francja oko\u0142o 68 milion\u00f3w. Nawet najwi\u0119ksze europejskie gospodarki funkcjonuj\u0105 na zupe\u0142nie inn\u0105 skal\u0119 ni\u017c Stany Zjednoczone i Chiny. Tymczasem Rosja, w zwi\u0105zku z trwaj\u0105c\u0105 wojn\u0105 przeciwko Ukrainie, zrestrukturyzowa\u0142a znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej gospodarki wok\u00f3\u0142 produkcji wojskowej. Nierealistyczne jest przekonanie, \u017ce Europa mo\u017ce stawi\u0107 czo\u0142a tej sytuacji, stosuj\u0105c dwadzie\u015bcia siedem ca\u0142kowicie niezale\u017cnych polityk obronnych.<\/p>\n
Wsp\u00f3lne zam\u00f3wienia, kompatybilne systemy uzbrojenia, zintegrowana obrona powietrzna i przeciwrakietowa, wsp\u00f3lne inwestycje w satelity i cyberbezpiecze\u0144stwo, skoordynowana mobilno\u015b\u0107 wojskowa oraz silniejsza europejska baza przemys\u0142u obronnego nie s\u0105 ju\u017c federalistycznymi fantazjami. S\u0105 to praktyczne wymagania. Nie chodzi o to, czy Europa potrzebuje wsp\u00f3lnego wymiaru obronnego. Potrzebuje go. S\u0142uszna dyskusja dotyczy tego, jak powinien on by\u0107 zorganizowany. Silniejsza europejska obrona nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pretekstem do przekazania wszystkich strategicznych decyzji nieodpowiedzialnej biurokracji w Brukseli. Rz\u0105dy krajowe musz\u0105 pozosta\u0107 odpowiedzialne za swoje si\u0142y zbrojne, ograniczenia konstytucyjne oraz decyzje dotycz\u0105ce rozmieszczenia wojsk. Legitymacja demokratyczna nadal spoczywa przede wszystkim na poszczeg\u00f3lnych narodach. Jednak zachowanie krajowej kontroli politycznej jest w pe\u0142ni zgodne z budowaniem wsp\u00f3lnych europejskich zdolno\u015bci. W rzeczywisto\u015bci bez tych zdolno\u015bci kontrola krajowa grozi tym, \u017ce stanie si\u0119 coraz bardziej teoretyczna.<\/p>\n
Kraj mo\u017ce z dum\u0105 zachowa\u0107 formalne prawo do decydowania o tym, jak si\u0119 broni\u0107. Je\u015bli jednak brakuje mu amunicji, satelit\u00f3w, systemu obrony powietrznej, potencja\u0142u przemys\u0142owego lub dost\u0119pu do technologii o znaczeniu strategicznym, ta formalna niezale\u017cno\u015b\u0107 zapewnia jedynie ograniczon\u0105 ochron\u0119. Dlatego stanowisko przyj\u0119te przez Meloni i Crosetto jest bardziej realistyczne ni\u017c instynktowne odrzucanie ka\u017cdej europejskiej inicjatywy obronnej jako rezygnacji z suwerenno\u015bci. Istniej\u0105 uzasadnione obawy dotycz\u0105ce koszt\u00f3w. W\u0142ochy maj\u0105 jeden z najwy\u017cszych wska\u017anik\u00f3w zad\u0142u\u017cenia publicznego w Europie, a wydatki na obronno\u015b\u0107 nie mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 czekiem in blanco. Po\u017cyczki w ramach programu SAFE pozostaj\u0105 d\u0142ugiem, a nie darmowymi pieni\u0119dzmi. Ka\u017cda decyzja dotycz\u0105ca zam\u00f3wie\u0144 publicznych musi zatem by\u0107 oceniana pod k\u0105tem u\u017cyteczno\u015bci wojskowej, zwrotu z inwestycji przemys\u0142owych oraz stabilno\u015bci finansowej. Jednak odmowa inwestycji r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z kosztami.<\/p>\n
Crosetto wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce bezpiecze\u0144stwo jest obecnie bezpo\u015brednio powi\u0105zane z potencja\u0142em przemys\u0142owym, rozwojem technologicznym, energi\u0105, \u0142a\u0144cuchami dostaw i konkurencyjno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105. W czerwcu ostrzeg\u0142, \u017ce pozostawanie w tyle w dziedzinie obronno\u015bci oznacza r\u00f3wnie\u017c ryzyko pozostawania w tyle w przemy\u015ble, technologii i gospodarce. To jest sedno sprawy. Europa przez dziesi\u0119ciolecia stawa\u0142a si\u0119 gospodarczym gigantem, pozostaj\u0105c jednocze\u015bnie strategicznie zale\u017cn\u0105 od innych. Model ten by\u0142 zr\u00f3wnowa\u017cony w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym ameryka\u0144ska ochrona wydawa\u0142a si\u0119 trwa\u0142a, Rosja dostarcza\u0142a tani\u0105 energi\u0119, a Chiny stanowi\u0142y przede wszystkim szans\u0119 handlow\u0105. Ten \u015bwiat ju\u017c nie istnieje.<\/p>\n
Obecnie wyb\u00f3r nie polega na rozstrzygni\u0119ciu mi\u0119dzy suwerenno\u015bci\u0105 narodow\u0105 a Europ\u0105. Chodzi o to, czy zbudowa\u0107 wystarczaj\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 europejsk\u0105, by zachowa\u0107 suwerenno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych narod\u00f3w, czy te\u017c patrze\u0107, jak te narody stopniowo trac\u0105 na znaczeniu w \u015bwiecie zdominowanym przez mocarstwa kontynentalne. Stany Zjednoczone, Chiny i Rosja nie organizuj\u0105 swojej pot\u0119gi strategicznej w skali W\u0142och, Francji czy Polski. Europa r\u00f3wnie\u017c nie mo\u017ce liczy\u0107 na konkurowanie w tej skali. Architektura wsp\u00f3lnej obrony mo\u017ce i powinna by\u0107 przedmiotem debaty. Nale\u017cy chroni\u0107 jej demokratyczn\u0105 kontrol\u0119. Interesy narodowe musz\u0105 by\u0107 nadal reprezentowane. Nale\u017cy przeciwdzia\u0142a\u0107 marnotrawstwu, powielaniu dzia\u0142a\u0144 i biurokratycznej centralizacji. Jednak na fundamentalne pytanie odpowiedzia\u0142a ju\u017c rzeczywisto\u015b\u0107. Bez bardziej zjednoczonej Europy w dziedzinie obronno\u015bci Europejczycy nie zyskaj\u0105 wi\u0119kszej suwerenno\u015bci. Stan\u0105 si\u0119 bardziej zale\u017cni \u2013 i coraz mniej znacz\u0105cy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Od lat w europejskiej debacie suwerenno\u015b\u0107 narodowa i integracja europejska s\u0105 traktowane tak, jakby by\u0142y si\u0142ami z natury sprzecznymi. Najnowsza decyzja W\u0142och w sprawie obronno\u015bci sugeruje, \u017ce rozr\u00f3\u017cnienie to staje si\u0119 coraz bardziej przestarza\u0142e. 26 sierpnia rz\u0105d Giorgii Meloni z\u0142o\u017cy\u0142 formalny wniosek o przyznanie 8 mld euro w ramach programu SAFE (\u201eSecurity Action for Europe\u201d) […]<\/p>\n","protected":false},"author":91,"featured_media":59273,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[],"class_list":["post-63003","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"yoast_head":"\n