{"id":64220,"date":"2026-09-18T09:41:47","date_gmt":"2026-09-18T09:41:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.theconservative.online\/wieloryb-makrela-i-ronald-coase"},"modified":"2026-09-18T09:41:47","modified_gmt":"2026-09-18T09:41:47","slug":"wieloryb-makrela-i-ronald-coase","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/wieloryb-makrela-i-ronald-coase","title":{"rendered":"Wieloryb, makrela i Ronald Coase"},"content":{"rendered":"

W latach 1952\u20131975 Islandia rozszerzy\u0142a swoj\u0105 stref\u0119 ryback\u0105 z trzech do 200 mil w czterech etapach, za ka\u017cdym razem tocz\u0105c \u201ewojn\u0119 o dorsza\u201d przeciwko Wielkiej Brytanii, kt\u00f3rej rybacy od pocz\u0105tku XV wieku po\u0142awiali r\u00f3\u017cne gatunki ryb na wodach islandzkich. Trzykrotnie wysy\u0142ano Kr\u00f3lewsk\u0105 Marynark\u0119 Wojenn\u0105 na wody islandzkie, aby chroni\u0107 brytyjskie trawlery przed islandzk\u0105 stra\u017c\u0105 przybrze\u017cn\u0105. Pod presj\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych, bior\u0105c pod uwag\u0119 strategiczne znaczenie Islandii w okresie zimnej wojny, Brytyjczycy w ko\u0144cu, cho\u0107 niech\u0119tnie, uznali granic\u0119 200 mil. Od tego czasu w wodach islandzkich pojawi\u0142y si\u0119 spory dotycz\u0105ce dw\u00f3ch gatunk\u00f3w zwierz\u0105t morskich: wieloryb\u00f3w \u2013 ze Stanami Zjednoczonymi oraz makreli \u2013 z Uni\u0105 Europejsk\u0105. By\u0107 mo\u017ce analiza ekonomiczna, zw\u0142aszcza ta autorstwa laureata Nagrody Nobla Ronalda H. Coase\u2019a (1910\u20132013), jednego z najwybitniejszych ekonomist\u00f3w XX wieku, mo\u017ce rzuci\u0107 \u015bwiat\u0142o na te spory.<\/p>\n

Szkodliwe transakcje?<\/h3>\n

Tradycyjna teoria ekonomiczna g\u0142osi, \u017ce transakcje maj\u0105 miejsce, gdy obie strony odnosz\u0105 korzy\u015bci. A co z transakcjami, kt\u00f3re szkodz\u0105 osobom trzecim? Przyk\u0142ad\u00f3w jest mn\u00f3stwo. Fabryka sprzedaj\u0105ca myd\u0142o zadowolonym klientom odprowadza odpady przemys\u0142owe do pobliskiego jeziora, szkodz\u0105c tamtejszym \u0142owiskom s\u0142odkowodnym. My\u015bliwi z afryka\u0144skiej wioski zabijaj\u0105 s\u0142onie, aby sprzeda\u0107 ko\u015b\u0107 s\u0142oniow\u0105 rze\u017abiarzom, co prowadzi do wyczerpania populacji s\u0142oni w regionie. Sam Coase podaje obrazowy przyk\u0142ad: lokomotywa wyrzuca iskry, kt\u00f3re podpalaj\u0105 pobliskie stogi siana na farmach. Jego g\u0142\u00f3wna odpowied\u017a na pytanie o szkodliwe skutki dla os\u00f3b trzecich brzmi: skutki takie mo\u017cna zazwyczaj rozwi\u0105za\u0107 za pomoc\u0105 transakcji, o ile koszty transakcyjne nie s\u0105 zbyt wysokie, a koszty te mo\u017cna obni\u017cy\u0107 poprzez zdefiniowanie praw w\u0142asno\u015bci do zasob\u00f3w lub przypisanie podmiotom gospodarczym jasnej odpowiedzialno\u015bci za ich dzia\u0142ania. Gdyby jezioro by\u0142o w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105, jego w\u0142a\u015bciciele nie pozwoliliby fabryce myd\u0142a na zrzucanie do niego \u015bciek\u00f3w. Populacje s\u0142oni w Afryce s\u0105 wyczerpane, poniewa\u017c nikt nie jest ich w\u0142a\u015bcicielem, wi\u0119c nikt ich nie chroni. Gdy iskry podpalaj\u0105 stogi siana, w\u0142a\u015bciciel lokomotywy mo\u017ce wyp\u0142aci\u0107 odszkodowanie rolnikom lub rolnicy mog\u0105 przenie\u015b\u0107 swoje stogi siana w inne miejsce, w zale\u017cno\u015bci od obowi\u0105zuj\u0105cych zasad.<\/p>

RELATED<\/span>