13 wrze\u015bnia w Szwecji odby\u0142y si\u0119 wybory. Lewicowa koalicja zwyci\u0119\u017cy\u0142a niewielk\u0105 przewag\u0105 nad dotychczasow\u0105 koalicj\u0105 prawicow\u0105. Cztery partie lewicowe, kt\u00f3re rzuci\u0142y wyzwanie dotychczasowemu rz\u0105dowi, uzyska\u0142y 49,6 procent oddanych g\u0142os\u00f3w, podczas gdy partie prawicowe uzyska\u0142y 49,0 procent. Blok lewicowy zdoby\u0142 176 mandat\u00f3w w Riksdagu, podczas gdy blok prawicowy \u2013 173. Cztery lata temu wynik by\u0142 odwrotny: w\u00f3wczas blok prawicowy zdoby\u0142 176 mandat\u00f3w, a lewicowy \u2013 173.<\/p>\n
Preferencje wyborc\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas tylko nieznacznie \u2013 a jednak to wystarczy\u0142o, by Szwecja zyska\u0142a nowy rz\u0105d.<\/p>\n
Nie jest jednak wcale pewne, czy utworzenie lewicowego rz\u0105du nast\u0105pi szybko. Cztery partie lewicowe maj\u0105 trudno\u015bci z osi\u0105gni\u0119ciem porozumienia. Dawna Partia Komunistyczna \u2013 kt\u00f3ra od lat 90. nazywa si\u0119 \u201eParti\u0105 Lewicy\u201d \u2013 chce po raz pierwszy zasi\u0105\u015b\u0107 w szwedzkim rz\u0105dzie.<\/p>\n
Partia ta posiada nawet uchwa\u0142\u0119 kongresow\u0105, kt\u00f3ra nakazuje jej domaga\u0107 si\u0119 miejsca w rz\u0105dzie w przypadku zwyci\u0119stwa bloku lewicowego. Du\u017ca i dominuj\u0105ca Partia Socjaldemokratyczna nie jest jednak tym w og\u00f3le zainteresowana. Tymczasem ma\u0142a Partia Centrum \u2013 niegdy\u015b grupa interes\u00f3w reprezentuj\u0105ca szwedzkich rolnik\u00f3w, a obecnie neoliberalna, post\u0119powa partia zrzeszaj\u0105ca przedsi\u0119biorc\u00f3w i kobiety z miast \u2013 stanowczo odmawia zaakceptowania udzia\u0142u Partii Lewicy w rz\u0105dzie, a nawet w koalicji popieraj\u0105cej rz\u0105d. Tydzie\u0144 po wyborach perspektywy utworzenia rz\u0105du przez cztery partie lewicowe nadal wygl\u0105daj\u0105 ponuro. Partia Lewicy i Partia Centrum nie chc\u0105 ust\u0105pi\u0107, a coraz wi\u0119cej os\u00f3b powa\u017cnie zastanawia si\u0119, czy Szwecja nie stanie w obliczu przedterminowych wybor\u00f3w.<\/p>\n
Dla najwi\u0119kszej partii lewicowej, socjaldemokrat\u00f3w, zwyci\u0119stwo wyborcze okaza\u0142o si\u0119 czym\u015b w rodzaju zwyci\u0119stwa pyrrusowego. Jeszcze kilka takich zwyci\u0119stw, a partii b\u0119dzie po wszystkim.<\/p>\n
W rzeczywisto\u015bci socjaldemokraci osi\u0105gn\u0119li najgorszy wynik wyborczy od czasu wprowadzenia powszechnego prawa wyborczego w Szwecji na pocz\u0105tku lat 20. XX wieku. W okresie swojej najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci w latach 50., 60. i 70. partia ta zazwyczaj zdobywa\u0142a oko\u0142o 45 procent g\u0142os\u00f3w. Wraz z niewielk\u0105, marginaln\u0105 parti\u0105 komunistyczn\u0105 rz\u0105dzi\u0142a Szwecj\u0105 nieprzerwanie od 1932 do 1976 roku.<\/p>\n
Ale te czasy ju\u017c dawno min\u0119\u0142y. Od oko\u0142o dwudziestu lat poparcie dla partii oscyluje mi\u0119dzy 30 a 35 procentami \u2013 co w skali mi\u0119dzynarodowej wci\u0105\u017c jest wysokim wynikiem jak na parti\u0119 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w demokracji z proporcjonalnym systemem wyborczym. A teraz, w 2026 roku, straci\u0142a ona jeszcze wi\u0119cej poparcia. Partia osi\u0105gn\u0119\u0142a s\u0142abe wyniki w wyborach w 2018 roku, zdobywaj\u0105c 28,3 procent poparcia pod przewodnictwem Stefana L\u00f6fvena. W 2021 roku L\u00f6fvena zast\u0105pi\u0142a Magdalena Andersson, kt\u00f3ra w wyborach w 2022 roku uzyska\u0142a 30,3 procent poparcia, ale mimo to straci\u0142a w\u0142adz\u0119 na rzecz prawicowego bloku. Jednak po czterech latach sp\u0119dzonych przez Magdalen\u0119 Andersson w opozycji pojawi\u0142y si\u0119 oczekiwania, \u017ce socjaldemokraci mog\u0105 ponownie poprawi\u0107 sw\u00f3j wynik wyborczy \u2013 by\u0107 mo\u017ce do przedzia\u0142u 33\u201335 procent. Sonda\u017ce opinii publicznej przeprowadzone w trakcie tej kadencji sugerowa\u0142y, \u017ce partia rzeczywi\u015bcie utrzymywa\u0142a si\u0119 na tym poziomie \u2013 a\u017c do ostatnich miesi\u0119cy. Nast\u0119pnie poparcie zacz\u0119\u0142o znacznie spada\u0107, osi\u0105gaj\u0105c ostatecznie rekordowo niski poziom 28,1 procent.<\/p>\n
Pytanie brzmi: dlaczego ta partia, niegdy\u015b tak dominuj\u0105ca w Szwecji, odnotowuje obecnie sta\u0142y spadek poparcia w szwedzkich wyborach? Partia ta \u2013 klasyczna socjaldemokratyczna partia robotnicza \u2013 straci\u0142a wcze\u015bniej cz\u0119\u015b\u0107 wyborc\u00f3w na rzecz nowej prawicowej partii nacjonalistycznej, Szwedzkich Demokrat\u00f3w.<\/p>\n
To przede wszystkim m\u0119\u017cczy\u017ani z grona pracownik\u00f3w sk\u0142aniali si\u0119 ku nowej partii prawicowej. Obecna przewodnicz\u0105ca partii podj\u0119\u0142a powa\u017cn\u0105 pr\u00f3b\u0119 odzyskania cz\u0119\u015bci tych wyborc\u00f3w. Magdalena Andersson wyja\u015bni\u0142a, \u017ce partia porzuci\u0142a swoj\u0105 dawn\u0105 naiwno\u015b\u0107 w kwestiach migracji i polityki wymiaru sprawiedliwo\u015bci w sprawach karnych. Podczas kampanii wyborczej o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce partia powr\u00f3ci\u0142a do swoich korzeni. Teraz nacisk mia\u0142 by\u0107 po\u0142o\u017cony na prawo, porz\u0105dek i bezpiecze\u0144stwo rodzin robotniczych. Przez ca\u0142\u0105 kadencj\u0119 parlamentarn\u0105 socjaldemokraci prawie w og\u00f3le nie wypowiadali si\u0119 na temat praw os\u00f3b LGBTQI, a nawet r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci. Polityka klimatyczna, polityka to\u017csamo\u015bciowa i prawa mniejszo\u015bci by\u0142y bagatelizowane. Zamiast tego celem by\u0142o odzyskanie konserwatywnych wyborc\u00f3w z klasy robotniczej. Wysi\u0142ek ten okaza\u0142 si\u0119 zdecydowanie nieudany.<\/p>\n
Blok lewicowy zwyci\u0119\u017cy\u0142. Liderka socjaldemokrat\u00f3w Magdalena Andersson pr\u00f3buje obecnie utworzy\u0107 lewicowy rz\u0105d. Jednak samym socjaldemokratom idzie gorzej ni\u017c kiedykolwiek. Stracili oni m\u0119skich wyborc\u00f3w z klasy robotniczej, a grupy wyborc\u00f3w, na kt\u00f3rych obecnie polegaj\u0105, s\u0105 mniej stabilne. Nale\u017c\u0105 do nich kobiety pracuj\u0105ce w sektorze publicznym \u2013 kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze mog\u0142yby zag\u0142osowa\u0107 na Parti\u0119 Lewicy lub Parti\u0119 Zielonych \u2013 oraz starsi Szwedzi, kt\u00f3rzy g\u0142osuj\u0105 na socjaldemokrat\u00f3w z tradycji; ta grupa demograficzna kurczy si\u0119 i nie jest uzupe\u0142niana nowymi wyborcami. Obejmuje to r\u00f3wnie\u017c pewne grupy imigrant\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze mog\u0105 sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku Partii Lewicy.<\/p>\n
W wielu krajach europejskich partie socjaldemokratyczne i socjalistyczne praktycznie uleg\u0142y rozpadowi. W Szwecji nie doszli\u015bmy jeszcze do tego punktu, ale mo\u017ce to nast\u0105pi\u0107 wkr\u00f3tce.<\/p>\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
13 wrze\u015bnia w Szwecji odby\u0142y si\u0119 wybory. Lewicowa koalicja zwyci\u0119\u017cy\u0142a niewielk\u0105 przewag\u0105 nad dotychczasow\u0105 koalicj\u0105 prawicow\u0105. Cztery partie lewicowe, kt\u00f3re rzuci\u0142y wyzwanie dotychczasowemu rz\u0105dowi, uzyska\u0142y 49,6 procent oddanych g\u0142os\u00f3w, podczas gdy partie prawicowe uzyska\u0142y 49,0 procent. Blok lewicowy zdoby\u0142 176 mandat\u00f3w w Riksdagu, podczas gdy blok prawicowy \u2013 173. Cztery lata temu wynik by\u0142 odwrotny: […]<\/p>\n","protected":false},"author":85,"featured_media":62884,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2064],"tags":[3548],"editorial-positions":[],"regions":[345],"types":[419,455,445],"class_list":["post-64564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiat","tag-sweden-socialdemocrats-swedishelections26","regions-northern-europe-pl","types-news-pl","types-opinion-pl","types-surveys-pl"],"yoast_head":"\n