{"id":65967,"date":"2026-10-12T11:35:23","date_gmt":"2026-10-12T11:35:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.theconservative.online\/moje-przeslanie-skierowane-do-towarzystwa-mont-pelerin"},"modified":"2026-10-12T11:38:03","modified_gmt":"2026-10-12T11:38:03","slug":"moje-przeslanie-skierowane-do-towarzystwa-mont-pelerin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.theconservative.online\/pl\/moje-przeslanie-skierowane-do-towarzystwa-mont-pelerin","title":{"rendered":"Moje przes\u0142anie skierowane do Towarzystwa Mont Pelerin"},"content":{"rendered":"

Towarzystwo Mont Pelerin<\/a> zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w Szwajcarii w 1947 roku przez Friedricha A. von Hayeka<\/a>, Miltona Friedmana<\/a>, Ludwiga von Misesa<\/a>, Franka H. Knighta<\/a>, Karla R. Poppera<\/a>, George\u2019a J. Stiglera<\/a>, Maurice\u2019a Allaisa<\/a> i Luigiego Einaudiego<\/a> oraz innych wybitnych ekonomist\u00f3w i filozof\u00f3w jako mi\u0119dzynarodow\u0105 akademi\u0119, a nie ruch spo\u0142eczny. Cz\u0142onkowie spotykaj\u0105 si\u0119 regularnie, by omawia\u0107 problemy i perspektywy wolnego spo\u0142ecze\u0144stwa. W 1980 roku Hayek zaprosi\u0142 mnie na spotkanie MPS w Stanfordzie, a w 1984 roku zosta\u0142em jej cz\u0142onkiem. Spotkanie w Indianapolis (zdj\u0119cie powy\u017cej), kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w dniach 11\u201316 pa\u017adziernika 2026 roku, skupia\u0142o si\u0119 na dw\u00f3ch wydarzeniach sprzed 250 lat: publikacji dzie\u0142a Adama Smitha Bogactwo narod\u00f3w<\/em> oraz rewolucja ameryka\u0144ska z 1776 roku. Zosta\u0142em zaproszony do wyg\u0142oszenia przem\u00f3wienia na tym spotkaniu i w swoim wyst\u0105pieniu poruszy\u0142em dwie kwestie. Po pierwsze, \u017ce klasyczny liberalizm John Locke<\/a>, David Hume<\/a> oraz Adam Smith<\/a> trzyna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej sytuacja uleg\u0142a zmianie wraz z wybuchem rewolucji francuskiej w 1789 roku. Po drugie, wielkie idee anglosaskie z 1776 roku znalaz\u0142y swoje zapowiedzi w krajach skandynawskich.<\/p>\n

Konserwatyzm a socjalliberalizm<\/h3>\n

Edmund Burke<\/a>, bliski przyjaciel Hume\u2019a i Smitha, niemal natychmiast zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 przeciwko rewolucji francuskiej. Nie postrzega\u0142 jej jako obrony i rozszerzenia tradycyjnych wolno\u015bci, jak mia\u0142o to miejsce w przypadku rewolucji angielskiej z 1688 roku i rewolucji ameryka\u0144skiej z 1776 roku, lecz jako pr\u00f3b\u0119 przebudowy spo\u0142ecze\u0144stwa zgodnie z zasadami wymy\u015blonymi przez filozof\u00f3w pozbawionych praktycznego do\u015bwiadczenia i szacunku dla tradycji \u2013 pr\u00f3b\u0119 skazan\u0105 na katastrof\u0119, co faktycznie mia\u0142o miejsce: najpierw okres terroru, a nast\u0119pnie wojskowa dyktatura Napoleona. Kiedy Burke opublikowa\u0142 Rozwa\u017cania o rewolucji we Francji <\/em>W 1790 roku jego rodak Thomas Paine napisa\u0142 odpowied\u017a, Prawa cz\u0142owieka, <\/em>w 1791 roku. Zar\u00f3wno Burke, jak i Paine wierzyli w wolno\u015b\u0107. Jednak dla Burke\u2019a by\u0142a to zas\u0142uga tradycji, umiej\u0119tno\u015b\u0107 wzajemnego dostosowywania si\u0119, podczas gdy dla Paine\u2019a stanowi\u0142a abstrakcyjny idea\u0142, o kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142o walczy\u0107, a nast\u0119pnie wprowadza\u0107 w \u017cycie. To w\u0142a\u015bnie zaznaczy\u0142o rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy liberalizm konserwatywny<\/a> Burke\u2019a, Alexisa de Tocqueville\u2019a, Carla Mengera, Hayeka, Michaela Oakeshotta i Roberta Nozicka oraz spo\u0142eczny liberalizm Paine\u2019a, Johna Stuarta Milla, Bertranda Russella, Johna Maynarda Keynesa i Johna Rawlsa. Problem z liberalizmem spo\u0142ecznym polega jednak na tym, \u017ce nie jest on wystarczaj\u0105co solidny. Chwali on indywidualn\u0105 swobod\u0119 wyra\u017cania siebie, ale ignoruje stabilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. W obliczu wyzwa\u0144 wycofuje si\u0119, oferuj\u0105c tolerancj\u0119 wobec nietolerancyjnych.<\/p>

RELATED<\/span>