Ruch protestacyjny odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo w wyborach. Teraz musi udowodni\u0107, \u017ce potrafi utrzyma\u0107 zaufanie spo\u0142ecze\u0144stwa w obliczu trudnych decyzji. Zwyci\u0119stwo Listy Studenckiej w wyborach parlamentarnych 25 pa\u017adziernika zamyka d\u0142ugi rozdzia\u0142 rz\u0105d\u00f3w Aleksandara Vu\u010dicia i otwiera nowy etap, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na uwag\u0119 \u2013 bez automatycznego entuzjazmu, ale i bez z g\u00f3ry przyj\u0119tych podejrze\u0144. Demokratyczne przekazanie w\u0142adzy to dobra wiadomo\u015b\u0107. Decyduj\u0105cym pytaniem pozostaje jednak to, co zwyci\u0119zcy zamierzaj\u0105 zrobi\u0107 z t\u0105 w\u0142adz\u0105.<\/p>\n
Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w Nowym Sadzie od zawalenia si\u0119 zadaszenia dworca kolejowego w listopadzie 2024 roku: szesna\u015bcie ofiar \u015bmiertelnych \u2013 tragedia, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 symbolem zarzut\u00f3w o korupcj\u0119, tajemniczo\u015b\u0107 i brak odpowiedzialno\u015bci rz\u0105du. Z tej rany wyros\u0142 ruch, kt\u00f3ry zdo\u0142a\u0142 wyj\u015b\u0107 poza kampusy uniwersyteckie i zdoby\u0107 poparcie w ca\u0142ym kraju. Vu\u010di\u0107 przyzna\u0142 si\u0119 do pora\u017cki. Ruch ten zapewni\u0142 sobie mandat, o kt\u00f3ry zabiega\u0142: zmian\u0119 sposobu funkcjonowania pa\u0144stwa.<\/p>\n
Jednak b\u0142\u0119dem by\u0142oby interpretowanie tego wyniku przez pryzmat zapo\u017cyczonych kategorii politycznych. Studenci niekoniecznie s\u0105 lewicowcami. Protest nie oznacza automatycznie post\u0119powo\u015bci. Lista zjednoczy\u0142a r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy polityczne wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnych cel\u00f3w: zwalczania korupcji, przywr\u00f3cenia niezale\u017cno\u015bci instytucji oraz zapewnienia sprawiedliwych warunk\u00f3w wyborczych. Jej si\u0142a polega\u0142a w\u0142a\u015bnie na zdolno\u015bci do od\u0142o\u017cenia na bok podzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby doprowadzi\u0107 do roz\u0142amu w opozycji wobec rz\u0105du. Skuteczna strategia wyborcza musi teraz przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w program rz\u0105dowy.<\/p>\n
Konserwatywny obserwator mo\u017ce zatem dostrzec warto\u015b\u0107 tej zmiany, nie daj\u0105c przy tym zwyci\u0119zcom carte blanche. Domaganie si\u0119 przejrzysto\u015bci w zam\u00f3wieniach publicznych, niezale\u017cnego s\u0105downictwa i prawa do pokojowych protest\u00f3w oznacza domaganie si\u0119 wiarygodnych instytucji. Silny rz\u0105d musi odpowiada\u0107 za swoje decyzje. Suwerenno\u015b\u0107 narodowa traci sens, gdy zaczyna si\u0119 j\u0105 myli\u0107 z immunitetem przed kontrol\u0105 dla sprawuj\u0105cych w\u0142adz\u0119.<\/p>\n
W tych kwestiach istniej\u0105 jasne stanowiska europejskie. Grupa Europejskich Konserwatyst\u00f3w i Reformator\u00f3w przyczyni\u0142a si\u0119 do przed\u0142o\u017cenia rezolucji Parlamentu Europejskiego z pa\u017adziernika 2025 r., pot\u0119piaj\u0105cej represje w Serbii i domagaj\u0105cej si\u0119 poci\u0105gni\u0119cia do odpowiedzialno\u015bci za wydarzenia w Nowym Sadzie. W tek\u015bcie wezwano do uwolnienia zatrzymanych pokojowych demonstrant\u00f3w oraz do osi\u0105gni\u0119cia wymiernych post\u0119p\u00f3w w zakresie praworz\u0105dno\u015bci. Takie podej\u015bcie wspiera konkretne gwarancje demokratyczne, nie sugeruj\u0105c przy tym \u017cadnego politycznego powi\u0105zania mi\u0119dzy konserwatystami a ruchem studenckim.<\/p>\n
Te zabezpieczenia musz\u0105 teraz chroni\u0107 r\u00f3wnie\u017c stron\u0119 pokonan\u0105. Prawdziwym sprawdzianem dla tej zmiany w\u0142adzy b\u0119dzie stworzenie instytucji, kt\u00f3re przetrwaj\u0105 kolejn\u0105 zmian\u0119 rz\u0105du. Wymaga to rygorystycznych dochodze\u0144, przejrzystych procedur oraz indywidualnej odpowiedzialno\u015bci ustanowionej w ramach nale\u017cytego procesu prawnego. Obietnica uwolnienia pa\u0144stwa od kontroli politycznej zostanie poddana pr\u00f3bie w zakresie nominacji, relacji z mediami oraz niezale\u017cno\u015bci s\u0105downictwa. Ka\u017cda transformacja polityczna niesie ze sob\u0105 ryzyko zast\u0105pienia jednego systemu lojalno\u015bci innym.<\/p>\n
Nast\u0119pnie pojawia si\u0119 kwestia polityki zagranicznej. Ruch ten utrzymywa\u0142 w tle kilka budz\u0105cych kontrowersje zagadnie\u0144, w tym stosunki z Moskw\u0105, Kosowem oraz integracj\u0119 europejsk\u0105. Sprawowanie w\u0142adzy pozostawi mniej miejsca na niejasno\u015bci. Serbia b\u0119dzie musia\u0142a wyja\u015bni\u0107, jakich relacji oczekuje od Brukseli oraz w jaki spos\u00f3b zamierza kszta\u0142towa\u0107 swoje stosunki z Rosj\u0105 i Chinami. Walka z korupcj\u0105 stanowi wa\u017cn\u0105 podstaw\u0119, ale sama w sobie nie jest w stanie rozwi\u0105za\u0107 strategicznych sprzeczno\u015bci w kraju.<\/p>\n
Unia Europejska musi r\u00f3wnie\u017c unika\u0107 pochopnych rozwi\u0105za\u0144. Z zadowoleniem przyj\u0119cie wynik\u00f3w wybor\u00f3w nie uprawnia do wydawania os\u0105d\u00f3w na temat reform, zanim jeszcze zostan\u0105 one wprowadzone. Przyst\u0105pienie do Unii wymaga konkretnych wynik\u00f3w, niezawodnych instytucji oraz odpowiedzialnych stosunk\u00f3w z krajami s\u0105siednimi. Grupa ECR podkre\u015bli\u0142a r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 rozliczenia odpowiedzialno\u015bci za wojny z lat 90. oraz okazania szacunku ich ofiarom. Kwestie te pozostan\u0105 otwarte niezale\u017cnie od tego, kto zostanie kolejnym premierem.<\/p>\n
Gospodarka b\u0119dzie wymaga\u0142a takiego samego powa\u017cnego podej\u015bcia. Mobilizacja ust\u0105pi miejsca bud\u017cetom, inwestycjom, us\u0142ugom publicznym i oczekiwaniom spo\u0142ecznym. Koalicja utworzona w opozycji do systemu b\u0119dzie potrzebowa\u0142a pozytywnego powodu, by pozosta\u0107 zjednoczona. Jej przyw\u00f3dcy b\u0119d\u0105 musieli ustali\u0107 priorytety, wyja\u015bni\u0107 koszty i pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce niekt\u00f3rzy wyborcy mog\u0105 si\u0119 z tym nie zgodzi\u0107. Wiarygodno\u015b\u0107 zmian b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c zale\u017ca\u0142a od oparcia si\u0119 pokusie obiecania wszystkiego wszystkim.<\/p>\n
Studenci odnie\u015bli zwyci\u0119stwo, domagaj\u0105c si\u0119 przejrzysto\u015bci, sprawiedliwo\u015bci i odpowiedzialno\u015bci. Teraz to oni b\u0119d\u0105 odpowiedzialni za ich zapewnienie. Musz\u0105 ustali\u0107 prawd\u0119 o Nowym Sadzie, zaj\u0105\u0107 si\u0119 problemem korupcji oraz wyja\u015bni\u0107, jak\u0105 rol\u0119 przewiduj\u0105 dla Serbii w Europie. Wyborcy powierzyli im mandat do wprowadzania zmian. Ich zadaniem jest teraz prze\u0142o\u017cenie go na konkretne wyniki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ruch protestacyjny odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo w wyborach. Teraz musi udowodni\u0107, \u017ce potrafi utrzyma\u0107 zaufanie spo\u0142ecze\u0144stwa w obliczu trudnych decyzji. Zwyci\u0119stwo Listy Studenckiej w wyborach parlamentarnych 25 pa\u017adziernika zamyka d\u0142ugi rozdzia\u0142 rz\u0105d\u00f3w Aleksandara Vu\u010dicia i otwiera nowy etap, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na uwag\u0119 \u2013 bez automatycznego entuzjazmu, ale i bez z g\u00f3ry przyj\u0119tych podejrze\u0144. Demokratyczne przekazanie w\u0142adzy to […]<\/p>\n","protected":false},"author":91,"featured_media":67427,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[],"editorial-positions":[],"regions":[],"types":[419],"class_list":["post-67852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","types-news-pl"],"yoast_head":"\n