Cypr: 52 lata później zaginieni nadal pozostają otwartą raną

Jedną z najbardziej tragicznych konsekwencji tureckiej inwazji na Cypr w 1974 roku jest problem osób zaginionych. Pięćdziesiąt dwa lata po tym dramatycznym lecie los wielu z nich pozostaje nieznany, pomimo nieustannych wysiłków mających na celu odnalezienie i zidentyfikowanie ich szczątków.

Zgodnie z oficjalnymi danymi odnotowano 1 508 zaginionych Greków cypryjskich i Greków oraz 453 zaginionych Turków cypryjskich.

Warto zauważyć, że większość zaginionych Turków cypryjskich zniknęła w okresie przemocy między społecznościami, podczas gdy zaginięcia Greków cypryjskich i Greków są bezpośrednią konsekwencją tureckiej inwazji z 1974 roku.

W 1981 roku pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych powołano Komitet ds. Osób Zaginionych na Cyprze (CMP). W skład Komitetu wchodzi jeden przedstawiciel greckiej społeczności cypryjskiej, jeden przedstawiciel tureckiej społeczności cypryjskiej oraz trzeci członek wybrany przez Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża i mianowany przez Sekretarza Generalnego ONZ.

Niestety, ekshumacje rozpoczęły się dopiero po 2004 roku, mimo że wydarzenia te miały miejsce już w 1974 roku. W 2026 roku proces ten nadal nie został zakończony, ponieważ władze wciąż borykają się z poważnymi trudnościami. Najpoważniejszą przeszkodą jest fakt, że wielu greckich Cypryjczyków i Greków zaginionych podczas inwazji z 1974 roku jest prawdopodobnie pochowanych na terenach północnej części Cypru znajdujących się pod kontrolą tureckich sił okupacyjnych, co sprawia, że ich odnalezienie i identyfikacja są szczególnie trudne.

Najnowsze wydarzenia

Podczas niedawnego wystąpienia przed parlamentarną komisją ds. uchodźców Izby Reprezentantów Cypru, która zajmowała się analizą rozwoju sytuacji w kwestii osób zaginionych, Leonidas Pantelides, grecko-cypryjski członek Komisji ds. Osób Zaginionych, oświadczył, że zidentyfikowano 1 100 osób zaginionych z oficjalnej listy obu społeczności oraz 250 poległych żołnierzy. Ogłosił również, że szczątki dwóch osób zaginionych zostały niedawno odnalezione w Kyra Morphou, dwóch w Lapithos oraz dwóch w Lefkoniko.

Pan Pantelides wyjaśnił ponadto, że w ubiegłym roku przeprowadzono 129 wykopalisk. Obecnie działa osiem zespołów wykopaliskowych, z których siedem prowadzi prace na terytoriach okupowanych.

Zaznaczył również, że roczny budżet CMP wynosi 4 mln euro, z czego 2,6 mln euro pochodzi z Unii Europejskiej.

Komisarz prezydencki Marios Hartsiotis poinformował , że z 1 619 zaginionych Greków cypryjskich zidentyfikowano 859 osób, a 760 spraw pozostaje nierozwiązanych. Spośród 859 zidentyfikowanych osób 803 zostały zidentyfikowane przez CMP, a 56 przez Republikę Cypru.

Kolejnym istotnym wydarzeniem jest to, że zidentyfikowano już 40 spośród 77 zaginionych Greków . Ponadto zidentyfikowano również 18 spośród 40 osób, które zaginęły w latach 1963–1964.

Do tej pory zakończono 40 wykopalisk. Według Andreasa Christou, który przemawiał w imieniu CMP przed parlamentem, zespoły wykopaliskowe pracują obecnie w kilku miejscach na terytoriach okupowanych, w tym w Lapithos, Assii, Exo Metochi, Tziaos, Livadii w Famagustie, strefie buforowej Gerolakkos oraz w Choulou.

Darczyńcy na rzecz Komitetu ds. Osób Zaginionych

W latach 2006–2026 przekazano Komitetowi ds. Osób Zaginionych znaczne środki finansowe na wsparcie jego działalności, w tym na prace wykopaliskowe, ekshumacje, badania antropologiczne oraz identyfikację na podstawie DNA.

Unia Europejska była zdecydowanie największym darczyńcą, przekazując w tym okresie ponad 43,7 mln euro. Znaczący wkład finansowy wniosło również szereg innych krajów.

Największe wkłady od 2006 roku pochodziły od:

• Unia Europejska – 43 700 000 euro
• Republika Cypryjska – 4 392 700 euro
• Turcja – 1 454 225 euro
• Niemcy – 1 160 000 euro
• Szwajcaria – 1 056 875 euro
• Stany Zjednoczone – 846 840 euro
• Społeczność Turków cypryjskich – 803 000 euro
• Holandia – 672 000 euro
• Irlandia – 500 000 euro
• Grecja – 475 000 euro
• Wielka Brytania – 322 282 euro
• Belgia – 250 000 euro
• Kuwejt – 200 000 euro
• Hiszpania – 150 000 euro
• Rosja – 45 370 euro
• Portugalia – 30 000 euro
• Słowacja – 30 000 euro
• Chiny – 20 000 euro
• Węgry – 20 000 euro
• Luksemburg – 18 000 euro
• Australia – 13 300 euro
• Kanada – 4 500 euro

Warto również zauważyć, że na Cyprze rodzina Cleridesów przekazała prywatną darowiznę w wysokości 87 000 euro na wsparcie działalności Komisji.