Subscribe
Komisja Europejska przedstawiła nową strategię mającą na celu przyspieszenie elektryfikacji systemu energetycznego Unii, której celem jest stopniowe ograniczanie wykorzystania paliw kopalnych w kluczowych sektorach gospodarki, takich jak przemysł, transport i budownictwo. Inicjatywa ta stanowi część szerszego procesu transformacji energetycznej i klimatycznej Unii Europejskiej i ma na celu przekształcenie kontynentu w pierwszy na świecie system gospodarczy oparty głównie na wykorzystaniu energii elektrycznej. W ujęciu ilościowym celem jest zwiększenie udziału elektryfikacji w zużyciu energii z obecnych 23% do 46% do 2040 r., co przyniesie szacowane oszczędności w wysokości około 260 mld euro rocznie dzięki zmniejszeniu importu paliw kopalnych. Europejskie ambicje opierają się na założeniu, że szersze wykorzystanie energii elektrycznej może jednocześnie wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne, konkurencyjność ekonomiczną systemu produkcji oraz przyczynić się do osiągnięcia celów związanych z dekarbonizacją i zmianami klimatu. Z tej perspektywy elektryfikacja jest uważana za jedno z głównych narzędzi służących stopniowemu zmniejszaniu zależności od paliw kopalnych, promowaniu innowacji technologicznych oraz wzmacnianiu odporności europejskiego systemu energetycznego na kryzysy międzynarodowe i wahania na rynku energii. Podejście to nie może jednak pomijać ram instytucjonalnych Unii Europejskiej oraz zasady przyznania kompetencji. Należy zatem podkreślić, że nawet w kontekście inicjatyw promowanych przez instytucje europejskie prerogatywy konstytucyjne, kompetencje oraz suwerenność narodowa poszczególnych rządów i państw członkowskich muszą być nadal w pełni chronione. Każdy kraj zachowuje bowiem kluczową rolę w określaniu własnych strategii energetycznych oraz w wyborze najbardziej odpowiednich narzędzi służących realizacji wspólnych celów, z uwzględnieniem specyficznych cech swojego systemu gospodarczego, uwarunkowań terytorialnych, dostępności zasobów energetycznych, potrzeb społecznych oraz poziomu rozwoju infrastruktury krajowej. Z tej perspektywy koordynacja europejska powinna stanowić impuls i sprzyjać współpracy, nie osłabiając przy tym odpowiedzialności i uprawnień przyznanych państwom członkowskim na mocy traktatów w zakresie określania ich koszyka energetycznego oraz wdrażania polityk krajowych.
KORZYŚCI GOSPODARCZE, ŚRODOWISKOWE I STRATEGICZNE WYNIKAJĄCE Z ELEKTRYFIKACJI
Elektryfikacja jest uznawana za jedno z głównych narzędzi wzmacniania strategicznej autonomii Europy. Zmniejszenie zależności od importu paliw kopalnych ograniczyłoby podatność Unii na międzynarodowe napięcia geopolityczne i wahania na rynku energii, a jednocześnie poprawiłoby konkurencyjność europejskiego systemu produkcyjnego. Jednocześnie upowszechnienie energii elektrycznej ma zasadnicze znaczenie dla modernizacji infrastruktury energetycznej i stopniowej dekarbonizacji gospodarki, przyczyniając się do przyspieszenia realizacji celów zielonej transformacji. Konsumenci mogliby również odnieść znaczne korzyści ekonomiczne. Według szacunków Komisji korzystanie z samochodu elektrycznego zasilanego akumulatorem może przynieść oszczędności sięgające nawet 78% w porównaniu z pojazdem napędzanym tradycyjnymi paliwami, natomiast zastąpienie kotłów gazowych pompami ciepła może obniżyć koszty ogrzewania domów europejskich gospodarstw domowych średnio nawet o 60%.
KLUCZOWE PROBLEMY, KTÓRE NALEŻY ROZWIĄZAĆ, ORAZ NARZĘDZIA PRZEWIDZIANE W PLANIE
Pomimo korzystnych perspektyw proces elektryfikacji wciąż napotyka liczne przeszkody natury ekonomicznej, infrastrukturalnej i technologicznej. Obecnie koszt energii elektrycznej jest często około trzykrotnie wyższy od kosztu gazu, co sprawia, że zastąpienie tradycyjnych technologii jest mniej opłacalne. Do tego dochodzą długie terminy realizacji niezbędne do podłączenia do sieci energetycznych, trudności, z jakimi boryka się wiele innowacji technologicznych w zakresie wdrożenia na dużą skalę, oraz niewystarczające zachęty dla przedsiębiorstw, które miałyby skłonić je do odejścia od paliw kopalnych. Aby rozwiązać te problemy, w planie europejskim zaproponowano skoordynowany zestaw działań mających na celu zmniejszenie różnicy w kosztach między energią elektryczną a paliwami kopalnymi, przy jednoczesnym promowaniu wdrażania czystych technologii, takich jak pompy ciepła, akumulatory i pojazdy elektryczne. Wśród kluczowych przewidywanych środków znajduje się możliwość obniżenia przez państwa członkowskie opłat sieciowych nakładanych na określone kategorie odbiorców oraz zmniejszenia obciążeń podatkowych dla przedsiębiorstw energochłonnych, co w dłuższej perspektywie sprawi, że rachunki za energię elektryczną będą bardziej przystępne. Kolejne działania obejmują wdrażanie inteligentnych liczników, mających na celu promowanie bardziej efektywnego zużycia energii i obniżenie kosztów ponoszonych przez użytkowników, a także zmniejszenie początkowych kosztów technologii elektryfikacji poprzez wykorzystanie instrumentów finansowych, takich jak programy leasingu społecznego, środki z europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) oraz Społecznego Funduszu Klimatycznego. Plan przewiduje również przyspieszenie rozwoju europejskich sieci elektroenergetycznych poprzez pakiet dotyczący infrastruktury sieciowej, wspieranie wdrażania innowacyjnych rozwiązań technologicznych oraz znaczne inwestycje w szkolenia zawodowe i umiejętności specjalistyczne, co ma szansę przyczynić się do powstania setek tysięcy nowych miejsc pracy dla wykwalifikowanych pracowników.