Wyścig innowacji w dziedzinie obronności w Europie przebiega przez Wilno

Drony, obrona powietrzna i gotowość przemysłowa stanowiły ramy debaty frakcji ECR na temat przekształcania ambicji technologicznych w wiarygodny środek odstraszania w ramach NATO.

Europejskie ambicje w zakresie bezpieczeństwa stoją przed praktycznym wyzwaniem: jak szybko rządy potrafią przekształcić innowacje technologiczne w sprzęt, który siły zbrojne będą mogły wykorzystać? W Wilnie pytanie to połączyło debatę na temat wydatków na obronność z pilną kwestią przygotowania się na zagrożenia, które ewoluują szybciej niż tradycyjne cykle zamówień publicznych.

Był to również główny temat panelu III pt. „Zapobieganie wojnom przyszłości: drony, obrona powietrzna i wyścig innowacji”, który odbył się w ramach Europejskich Dni Świadomości zorganizowanych przez Partię Europejskich Konserwatystów i Reformatorów w dniach 23 i 24 października 2026 r. Pod hasłem „Pokój dzięki sile: obrona Europy” podczas wydarzenia analizowano, w jaki sposób silniejsze zdolności krajowe mogą wzmocnić zbiorowe bezpieczeństwo.

W panelu wzięli udział: Vojtěch Munzar, wiceprzewodniczący Komisji Budżetowej czeskiego parlamentu; Nikodema Rachonia, doradcy prezydenta Polski; Tomasza Szatkowskiego, sekretarza generalnego Grupy ECR i byłego ambasadora Polski przy NATO; oraz Sigutę Stankevičiūtę, dyrektorkę Mach Industries na kraje bałtyckie i Polskę. Moderatorem była Małgorzata Samojedny, prezeska Opportunity Institute.

Ich doświadczenie łączyło cztery wymiary gotowości wojskowej: finanse publiczne, procesy decyzyjne na szczeblu politycznym, strategię sojuszniczą oraz rozwój przemysłowy. W swojej prezentacji organizator położył nacisk na sprzęt sprawdzający się w warunkach operacyjnych, włączając drony, zagrożenia cybernetyczne i obronę powietrzną do dyskusji na temat dostosowywania zdolności wojskowych.

Znaczenie tego podejścia wykracza poza ramy poszczególnych technologii. Obiecujący system staje się użyteczny dopiero wtedy, gdy spełnia wymagania operacyjne, trafia do jednostek wojskowych i można go konserwować. Innowacyjność zależy zatem od relacji między żołnierzami, inżynierami, producentami oraz urzędnikami odpowiedzialnymi za zakup sprzętu.

Wilno stanowiło szczególnie wymowną scenerię. Granice Litwy z Białorusią oraz rosyjską eksklawą kaliningradzką nadają planowaniu obronnemu charakter pilności, który może zanikać w bardziej odległych stolicach europejskich. Tutaj gotowość obronna dotyczy ochrony terytorium, infrastruktury i obywateli wzdłuż wschodniej flanki NATO.

Podczas konferencji o szerszym zasięgu kwestię tę ujęto w wyraźnie atlantyckich ramach. Przewodniczący frakcji ECR Adam Bielan stwierdził, że pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę obaliła założenia, zgodnie z którymi handel, dyplomacja i tania rosyjska energia mogłyby zastąpić potencjał militarny. W swoim przemówieniu wezwał do wzmocnienia pozycji Europy w ramach NATO oraz do odnowienia zaangażowania na rzecz współpracy transatlantyckiej.

Carlo Fidanza, wiceprzewodniczący wykonawczy partii, podkreślił to stanowisko w wiadomości wideo. Jako wzajemnie się uzupełniające cele przedstawiono silniejsze siły zbrojne na szczeblu krajowym, bardziej konkurencyjny przemysł obronny oraz większą odpowiedzialność na szczeblu europejskim. Jego wzmianka o włoskich siłach powietrznych pełniących służbę na Litwie stanowiła konkretny przykład solidarności wyrażonej poprzez rozmieszczenie sił zbrojnych.

Temat panelu III wzbogacił tę dyskusję polityczną o kwestię przemysłową: czy Europa jest w stanie sprostać wymaganiom wynikającym z aktualnej sytuacji bezpieczeństwa? Ogłoszenie inwestycji stanowi początek tego procesu. Jego wartość strategiczna zależy od zdolności produkcyjnych, niezawodnych łańcuchów dostaw, wykwalifikowanego personelu oraz sprzętu dostępnego w razie potrzeby.

Dyskusje na ten temat, które miały miejsce podczas odrębnego okrągłego stołu poświęconego obronności 24 października, jeszcze bardziej uwydatniły tę perspektywę. Przedstawicielka Grupy WB, Marlena Zając, podkreśliła znaczenie przewidywalnych zamówień dla rozszerzenia produkcji. Munzar zwrócił uwagę na odporność przemysłowych łańcuchów dostaw. Wszelkie te wypowiedzi pokazały, dlaczego innowacje w dziedzinie obronności wymagają nie tylko badań, ale także stałego popytu i niezawodnej produkcji.

Wynikającym z tego wyzwaniem politycznym jest pogodzenie bieżących potrzeb z długoterminowymi możliwościami. Rządy potrzebują sprzętu, który pozwoli wyeliminować istniejące słabe punkty, pozostawiając jednocześnie pole do adaptacji. Przemysł potrzebuje wystarczającego zaufania, by inwestować w obiekty, umiejętności i produkcję. Siły zbrojne potrzebują decyzji dotyczących zamówień opartych na praktycznym doświadczeniu.

Kolejnym elementem tego równania jest poparcie społeczne. Sekretarz generalny partii ECR, Antonio Giordano, określił inwestycje w bezpieczeństwo jako fundament wolności i dobrobytu. Jego działania na rzecz odporności społeczeństwa cywilnego przyczyniły się również do poszerzenia zakresu gotowości o umiejętności potrzebne ludziom podczas przerw w dostawie prądu, katastrof i innych sytuacji kryzysowych.

W ujęciu całościowym dyskusje w Wilnie wskazują na wysokie wymagania dotyczące odstraszania. Polityczna determinacja musi być poparta sprawdzoną technologią, wytrzymałością przemysłową oraz współpracą między sojusznikami. Panel III umieścił wyścig innowacji w kontekście tej szerszej odpowiedzialności: zapewnienia, by Europa mogła reagować na tyle skutecznie, by zniechęcić do agresji. Miarą sukcesu będą osiągnięte zdolności, utrzymana gotowość oraz zaufanie, jakim sojusznicy mogą się wzajemnie obdarzać, gdy bezpieczeństwo zostanie poddane próbie.

Alessandro Fiorentino