Ceuta ujawnia brak doktryny europejskiej dotyczącej sytuacji kryzysowych na granicach

W ciągu dwóch dni do hiszpańskiego miasta w Afryce Północnej przedostało się ponad 50 000 osób, a co najmniej 72 zginęły. Madryt przywrócił kontrolę i odesłał większość przybyłych, ale tempo naruszenia granicy, interwencja 22 rządów UE oraz ograniczenia nowego paktu migracyjnego ujawniają rozbieżność między europejskimi przepisami granicznymi a zdolnością Europy do działania w pierwszych godzinach kryzysu.

Europa spędziła lata na negocjowaniu przepisów dotyczących migracji. Ceuta pokazała, co się dzieje, gdy wydarzenia toczą się szybciej niż mechanizmy stworzone w celu ich regulowania.

Od czwartku 30 lipca do weekendu ponad 50 000 osób przedostało się z Maroka do Ceuty drogą lądową i morską. Do niedzieli 2 sierpnia zginęło co najmniej 72 osoby, niektóre utonęły, a inne zginęły w tłoku wokół falochronu i ogrodzenia granicznego. Władze hiszpańskie podały, że w ciągu 48 godzin ponad 48 000 osób powróciło do Maroka, a ponad 1 000 osób wymagało pomocy medycznej.

Liczby te odzwierciedlają aż trzy kryzysy naraz. Doszło do katastrofy humanitarnej, ponieważ chaos na granicy często prowadzi do ofiar śmiertelnych. Doszło do kryzysu suwerenności, ponieważ granice terytorium Hiszpanii zostały przeciążone. Doszło też do kryzysu europejskiego, ponieważ Ceuta leży przy jednej z zaledwie dwóch lądowych granic Unii Europejskiej z Afryką, a wiarygodność każdej wewnętrznej otwartej granicy zależy ostatecznie od kontroli nad granicą zewnętrzną.

Prawidłowy wniosek nie polega na tym, że Hiszpania nie podjęła żadnych działań. Madryt wysłał siły zbrojne i dodatkowe oddziały policji, przyspieszył proces odsyłania nielegalnych imigrantów oraz zainstalował morską barierę o długości 500 metrów. Minister spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaska stwierdził, że współpraca z Marokiem pozwoliła Hiszpanii odwrócić sytuację w ciągu 24 godzin, i określił Rabat jako wiarygodnego partnera. Hiszpańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych podkreśliło również, że żadna z osób, które wjechały nielegalnie, nie przedostała się dalej na kontynent hiszpański ani do pozostałej części strefy Schengen.

To wszystko ma znaczenie. Poważna analiza nie powinna przekształcać rzeczywistej porażki w zakresie bezpieczeństwa w partyjną fikcję. Ujawnia ona jednak również głębszą słabość. Europa zdołała odzyskać kontrolę po załamaniu się granicy, ale nie zapobiegła temu załamaniu.

Granica, która istnieje dopiero po jej przekroczeniu, nie stanowi odpowiedniej polityki granicznej.

Prawne tło kryzysu

Sytuacja wymaga dokładnego wyjaśnienia. 8 lipca hiszpański Sąd Najwyższy potwierdził, że specjalny przepis dotyczący „odrzucenia na granicy” nie może być stosowany w celu natychmiastowego odesłania migrantów zatrzymanych na morzu podczas próby przedostania się na pływie do Ceuty lub Melilli. W takich przypadkach należy zastosować zwykłą procedurę odesłania wraz z przewidzianymi w niej gwarancjami.

Władze Ceuty oraz hiszpańscy urzędnicy wskazali później na plotki i wprowadzające w błąd informacje dotyczące tego wyroku jako jeden z czynników sprzyjających gwałtownemu wzrostowi liczby przybywających. Wyjaśnienie to jest prawdopodobne, ale nie ustalono, czy jest to jedyna, a nawet główna przyczyna. Marokańscy aktywiści, z którymi przeprowadzono wywiady w pierwszych godzinach, wyrazili wątpliwości, czy dziesiątki tysięcy osób podjęły działanie w oparciu o szczegółową wiedzę na temat orzeczenia hiszpańskiego sądu. Na ten zjawisko mogły wpłynąć jednocześnie trudności ekonomiczne, mobilizacja w mediach społecznościowych, sieci przemytnicze oraz nagłe poczucie, że na granicy pojawiła się szansa.

Taką samą ostrożność należy zachować przy omawianiu hiszpańskiego programu legalizacji na dużą skalę. Środek wprowadzony przez Madryt dotyczy osób przebywających w Hiszpanii nielegalnie, które wjechały do kraju przed 2026 r. Osoby, które przybyły podczas fali migracyjnej z Ceuty, nie kwalifikują się do tego programu tylko dlatego, że udało im się przekroczyć granicę. Nieprawdziwe byłoby zatem twierdzenie, że wydarzenia z 30 lipca stworzyły bezpośrednią, legalną drogę do uzyskania legalnego statusu.

Rządy nie mogą jednak ignorować polityki postrzegania. Decyzje dotyczące migracji są interpretowane w sposób wykraczający daleko poza techniczne brzmienie przepisów. Jeśli przemytnicy potrafią połączyć wyrok sądowy, program legalizacji pobytu i szeroko rozpowszechniane komunikaty, aby stworzyć wrażenie, że nielegalny wjazd może ostatecznie przerodzić się w legalny pobyt, to wrażenie to staje się czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo, nawet jeśli z prawnego punktu widzenia jest ono nieprawdziwe.

Właśnie dlatego 22 europejskich przywódców, którzy zabrali głos w tej sprawie, ostrzegło przed dopuszczeniem do sytuacji, w której nielegalny wjazd byłby postrzegany jako potencjalna droga do legalnego pobytu. Jak stwierdzono w ich liście, takie postrzeganie zachęciłoby do kolejnych prób, osłabiło zaufanie do wspólnego systemu migracyjnego i pociągnęłoby za sobą konsekwencje dla każdego państwa członkowskiego.

Odpowiedź nie polega ani na lekceważeniu sądów, ani na obojętności wobec prawa do azylu. Chodzi o zniwelowanie rozbieżności między gwarancjami prawnymi a kontrolą operacyjną.

Prawo do ubiegania się o ochronę nie może przekształcić się w prawo do wyboru miejsca, terminu i sposobu przekroczenia granicy poprzez masowe wtargnięcie na jej teren. Procedury muszą pozostać zgodne z prawem, ale państwo musi zachować możliwość egzekwowania granicy, od której te procedury się rozpoczynają.

Ceuta to kwestia strefy Schengen — nawet pomimo obowiązujących tam specjalnych zasad

W trakcie debaty politycznej status prawny Ceuty był często przedstawiany w sposób nieprawidłowy.

Hiszpania stosuje podwójną kontrolę: pierwszą na granicy zewnętrznej z Marokiem, a następnie drugą kontrolę w strefie Schengen przed podróżą z Ceuty na kontynent hiszpański. Nielegalny wjazd do Ceuty sam w sobie nie daje prawa do wjazdu ani przemieszczania się po pozostałej części strefy Schengen. Ten specjalny system funkcjonuje od momentu przystąpienia Hiszpanii do strefy Schengen i jest wyraźnie utrzymany w mocy na mocy kodeksu granicznego Schengen.

Taki układ wyjaśnia, dlaczego masowe przekraczanie granicy nie przerodziło się automatycznie w niekontrolowany przepływ ludności przez Europę kontynentalną. Nie oznacza to jednak, że Ceuta nie ma znaczenia dla strefy Schengen.

Jest wręcz przeciwnie.

Swoboda podróżowania bez rutynowych kontroli wewnętrznych istnieje tylko wtedy, gdy państwa członkowskie ufają sobie nawzajem w kwestii ochrony wspólnej granicy zewnętrznej i zapobiegania nieuprawnionemu dalszemu przemieszczaniu się. Gdy zaufanie to ulega zachwianiu, rządy krajowe stają w obliczu rosnącej presji, by przywrócić kontrole między krajami europejskimi.

Reakcja polityczna pokazała, jak szybko może się rozpocząć ten proces. Włochy ponownie wprowadziły ukierunkowane kontrole podróżnych spoza UE przybywających z Hiszpanii drogą lotniczą i morską. Możliwość wprowadzenia dodatkowych kontroli wewnętrznych stała się również przedmiotem szerszej debaty europejskiej. To, czy każdy środek krajowy był konieczny lub proporcjonalny, stanowi uzasadnione pytanie prawne. Trudniej jednak podważyć fakt strategiczny: gdy granica zewnętrzna wydaje się zawodna, powraca presja na wprowadzenie kontroli na granicach wewnętrznych.

Nie chroni się więc strefy Schengen, udając, że egzekwowanie przepisów granicznych jest antyeuropejskie. Strefę Schengen chroni się poprzez zapewnienie wystarczającej wiarygodności kontroli zewnętrznych, tak aby państwa członkowskie nie czuły się zmuszone do ponownego wznoszenia barier między sobą.

Swobodny przepływ osób wewnątrz Unii nie jest przeciwieństwem bezpiecznych granic zewnętrznych. Jest ich konsekwencją.

Nowa europejska większość graniczna

Najważniejsze wydarzenie polityczne nie miało miejsca wyłącznie w Madrycie czy Brukseli. Wynikało ono z inicjatywy zaproponowanej przez Włochy i Danię, którą podpisało 22 spośród 27 szefów państw lub rządów UE.

Sygnatariusze zwrócili się do irlandzkiej prezydencji Rady o zwołanie pilnej wideokonferencji ministrów spraw wewnętrznych, wspólną ocenę wydarzeń w Ceucie oraz określenie skoordynowanej reakcji na szczeblu europejskim. W swoim piśmie wezwali do zapobiegania niekontrolowanym nielegalnym przekroczeniom granicy, podjęcia bardziej zdecydowanych działań przeciwko sieciom przemytników migrantów, wyeliminowania czynników, które mogą zachęcać do nowych nielegalnych przekroczeń granicy, oraz do zjednoczonej reakcji Europy.

Znaczenie polityczne tej inicjatywy wynika nie tylko z liczby podpisów, ale także z ich rozkładu. Inicjatywa ta zgromadziła rządy z północnej, południowej, wschodniej i środkowej Europy oraz reprezentujące różne rodziny polityczne.

Nie jest to już marginalny blok znajdujący się na obrzeżach europejskiej sceny politycznej. Kwestia bezpieczeństwa granic przesunęła się z konserwatywnej peryferii w kierunku europejskiego centrum.

Inicjatywa ta pokazuje również polityczne znaczenie podejścia Giorgii Meloni. Włochy nie ograniczyły się jedynie do protestowania przeciwko skutkom kryzysu. Wspólnie z Danią przekształciły one obawy krajowe w koalicję obejmującą ponad cztery piąte rządów państw UE.

Nie oznacza to jednak, że wszyscy sygnatariusze podzielają tę samą ocenę polityki Pedro Sáncheza. Nie umniejsza to również uzasadnionego wniosku Hiszpanii o wsparcie ze strony Unii Europejskiej. Sam Sánchez wezwał do wspólnej europejskiej reakcji, argumentując, że bezpieczeństwo na granicach zewnętrznych jest wspólnym obowiązkiem wszystkich państw członkowskich, a nie tylko tych położonych na geograficznej linii frontu Unii.

Wyłaniający się konsensus ma zatem węższy zakres niż w pełni wspólna doktryna migracyjna, ale nadal ma ogromne znaczenie: nagłego naruszenia granicy zewnętrznej nie można traktować jako prywatnego nieszczęścia kraju położonego na skraju mapy.

Rada wyznaczyła termin wnioskowanej wideokonferencji poświęconej sprawom wewnętrznym na 4 sierpnia. Okazuje się, czy jej wynikiem będzie konkretny harmonogram działań, czy też jedynie kolejne wyrażenie zaniepokojenia.

Europa dysponuje strukturą prawną, ale nie ma jeszcze doktryny postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

Biorąc pod uwagę moment, w jakim to się dzieje, kryzys w Ceucie jest szczególnie wymowny.

Pakt UE w sprawie migracji i azylu wszedł w życie 12 czerwca 2026 r. Specjalne rozporządzenie dotyczące sytuacji kryzysowych i siły wyższej zaczęło obowiązywać 1 lipca, niecały miesiąc przed wtargnięciem do Ceuty. Rozporządzenie to dotyczy masowych napływów migrantów, siły wyższej oraz ewentualnego wykorzystywania migrantów do własnych celów.

Unia nie może już twierdzić, że brakuje jej odpowiednich przepisów. Problemem jest rozróżnienie między przepisami a gotowością.

Zgodnie z rozporządzeniem kryzysowym państwo członkowskie musi złożyć uzasadniony wniosek. Następnie Komisja ocenia, czy spełnione zostały warunki prawne, a wydanie decyzji może zająć jej do dwóch tygodni. Rada może następnie potrzebować kolejnych dwóch tygodni na zatwierdzenie odstępstw i ustalenie planu solidarnościowego.

Tekst nakłada na instytucje obowiązek podjęcia działań bezzwłocznych i przewiduje pewne ograniczone środki natychmiastowe. Jego głównym celem jest jednak uporządkowanie procedur azylowych, tymczasowych odstępstw oraz solidarności między rządami. Nie jest to struktura dowodzenia taktycznego na pierwsze sześć lub dwanaście godzin po fizycznym naruszeniu granicy.

W Ceucie sytuacja rozwijała się według zupełnie innego scenariusza. Tłumy przemieszczały się, granica uległa przełamaniu, ludzie tonęli, możliwości przyjmowania uchodźców zostały przekroczone, a w ciągu kilku godzin wezwano posiłki wojskowe.

Mechanizm, który może okazać się odpowiedni do rozłożenia obciążeń prawnych i administracyjnych po wystąpieniu kryzysu, nie stanowi sam w sobie planu operacyjnego mającego na celu zapobieżenie kryzysowi.

Kontrast ten jest tym bardziej uderzający, że agencja Frontex nie była nieobecna w tym regionie. W ramach operacji „Minerva 2026” udzielano już wsparcia Hiszpanii w portach Algeciras, Tarifa i Ceuta. Hiszpańskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że kraje uczestniczące w operacji wysłały 137 ekspertów, w tym specjalistów ds. dokumentów, osób przeprowadzających przesłuchania, przewodników psów służbowych, funkcjonariuszy pierwszej linii straży granicznej oraz specjalistów ds. przestępczości transgranicznej. Frontex określił tę operację jako wsparcie w związku z intensywnym letnim ruchem pasażerskim i samochodowym między Hiszpanią a Marokiem.

Masowe przekraczanie granicy miało jednak miejsce na lądowym i morskim odcinku w rejonie Tarajal, a nie przez zwykłe kanały portowe, do których statek „Minerva” był przede wszystkim przystosowany.

Nie jest to dowód na to, że agencja Frontex zawiodła. Świadczy to raczej o rozbieżności między przygotowaną misją a zaistniałą sytuacją kryzysową. Europa dysponowała personelem w pobliżu, ale niekoniecznie posiadała wcześniej uzgodnione struktury dowodzenia, sprzęt i zasady niezbędne do reagowania na tego rodzaju nagłe masowe naruszenie granicy.

Europa dysponuje agencjami granicznymi, przepisami prawnymi i procedurami kryzysowymi. Wydaje się jednak, że wciąż brakuje jej spójnej strategii, która pozwoliłaby na ich natychmiastowe powiązanie.

Co powinna zawierać konserwatywna doktryna dotycząca sytuacji kryzysowej na granicy

Poważne podejście powinno zapewnić zachowanie suwerenności krajowej, a jednocześnie przyspieszyć współpracę europejską.

Państwo narodowe dysponuje legitymacją demokratyczną, odpowiedzialnością konstytucyjną oraz znajomością lokalnych uwarunkowań niezbędnymi do kierowania operacjami na swoim terytorium. Rolą Unii Europejskiej powinno być zapewnienie natychmiastowej pomocy na żądanie – a nie zastępowanie władz krajowych po wystąpieniu sytuacji kryzysowej.

Po pierwsze, Europa potrzebuje protokołu działania w pierwszych godzinach. Rząd, który staje w obliczu wyjątkowego zdarzenia na granicy zewnętrznej, powinien mieć możliwość zainicjowania w ciągu kilku godzin wspólnej oceny sytuacji na szczeblu krajowym i europejskim, obejmującej bezpieczną wymianę informacji między organami krajowymi, agencją Frontex, Europolem, Komisją oraz odpowiednim krajem sąsiednim.

Pierwsze pytania mają charakter operacyjny, a nie biurokratyczny: Co się dzieje? Kto to organizuje? Gdzie będzie następny punkt nacisku? Jakie siły ludzkie, sprzęt i uprawnienia prawne będą potrzebne przed zapadnięciem zmroku?

Po drugie, agencja Frontex powinna dysponować gotowymi modułami szybkiego wzmocnienia, zaprojektowanymi specjalnie na wypadek masowych naruszeń granic. Moduły te powinny obejmować środki nadzoru, działania powstrzymujące na morzu, zespoły rejestrujące, tłumaczy, personel medyczny, środki transportu, tymczasowe zaplecze przyjmowania uchodźców oraz specjalistów ds. powrotów.

Nie można zakładać, że obecny personel jest wymienny. Zadanie związane z kontrolą dokumentów w porcie handlowym nie jest tym samym, co sytuacja kryzysowa wymagająca zarządzania tłumem i akcji ratownictwa morskiego na plaży, falochronie i wzdłuż ogrodzenia granicznego.

Po trzecie, współpraca z sąsiednimi państwami trzecimi musi zostać przetestowana, zanim dojdzie do kryzysu. Należy regularnie przeprowadzać ćwiczenia dotyczące kanałów readmisji, współpracy policyjnej, komunikacji w sytuacjach kryzysowych oraz praktycznego przekazywania osób powracających, zamiast improwizować po tym, jak granica zostanie już przeciążona.

Hiszpania i Maroko ostatecznie wspólnie przywróciły znaczną część kontroli granicznej. Europa powinna przeanalizować, co się sprawdziło, a jednocześnie ustalić, dlaczego granica stała się w ogóle nieszczelna.

Po czwarte, Unia i jej państwa członkowskie potrzebują działań wywiadu kryminalnego w odpowiedzi na mobilizację w sieci. Działania te powinny skupiać się na nielegalnej rekrutacji, oszukańczych roszczeniach prawnych oraz koordynacji operacyjnej nielegalnych przekroczeń granic – a nie na zgodnej z prawem wypowiedzi politycznej.

Orzeczeniom sądowym i środkom migracyjnym powinny towarzyszyć jasne, wielojęzyczne komunikaty publiczne wyjaśniające, kto kwalifikuje się do danego rozwiązania, a kto nie, oraz jakie konsekwencje prawne wiążą się z nielegalnym przekroczeniem granicy. Przestrzeń informacyjna wokół granicy stanowi obecnie część samej granicy.

Po piąte, fizyczna infrastruktura graniczna musi funkcjonować w ramach jasnych zasad prawnych i humanitarnych. Bariery, technologie nadzoru oraz punkty kontrolowanego dostępu stanowią uzasadnione instrumenty suwerenności, o ile są stosowane w sposób proporcjonalny.

Jednocześnie państwa muszą zapewnić dostęp do indywidualnej oceny sytuacji, pomocy medycznej w nagłych wypadkach oraz ochrony nieletnich i osób szczególnie wrażliwych. Porządek i humanitaryzm nie są przeciwieństwami. 72 ofiary śmiertelne w Ceucie pokazują, że brak porządku może być głęboko nieludzki.

Wreszcie, tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych powinny pozostać środkiem ostatecznym, ukierunkowanym i ograniczonym czasowo. Prawdziwym celem nie jest likwidacja strefy Schengen za każdym razem, gdy granica zewnętrzna znajduje się pod presją. Chodzi o to, by bronić granicy zewnętrznej tak skutecznie, aby kontrole wewnętrzne stały się zbędne.

Kwestia marokańska wymaga dowodów, a nie haseł

Skala, czas trwania oraz pozorna łatwość, z jaką doszło do przekroczenia granicy, uzasadniają przeprowadzenie szczegółowego śledztwa z udziałem władz hiszpańskich, marokańskich i europejskich.

Wspomnienie kryzysu w Ceucie z 2021 roku nieuchronnie budzi podejrzenia dotyczące tolerancji ze strony państwa lub ewentualnej instrumentalizacji migracji. Jednak podejrzenie nie jest dowodem.

2 sierpnia hiszpański minister spraw wewnętrznych publicznie określił Maroko jako wiarygodnego partnera i przypisał poprawę sytuacji współpracy dwustronnej. Ambasador Rabatu w Hiszpanii stwierdził również, że przekroczenia granicy miały miejsce wbrew woli Maroka.

W unijnym rozporządzeniu kryzysowym określono rygorystyczne kryteria prawne dotyczące „instrumentalizacji”. Państwo trzecie lub wrogi podmiot niepaństwowy musi zachęcać do przemieszczania się migrantów lub ułatwiać im to w celu destabilizacji państwa członkowskiego lub Unii. Rozporządzenie wyraźnie stanowi, że sama przestępczość zorganizowana i przemyt nie powinny być uznawane za instrumentalizację, jeżeli nie towarzyszy im zamiar destabilizacji.

Słuszne jest zadanie pytania, czy marokańskie służby kontrolne zawiodły, czy też środki kontroli zostały celowo złagodzone, czy też po prostu nie były w stanie sprostać sytuacji; czy za przemieszczaniem osób stały skoordynowane działania sieci przestępczych; czy informacje w mediach społecznościowych były celowo rozpowszechniane; oraz czy któryś z podmiotów państwowych lub niepaństwowych odniósł strategiczne korzyści z tego kryzysu.

W świetle obecnie dostępnych dowodów nie ma podstaw, by przedstawiać celową operację hybrydową Maroka jako fakt ustalony.

To rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ wiarygodna polityka graniczna opiera się na wiarygodnych informacjach. Przesada może na jeden dzień wzbudzić emocje odbiorców, ale osłabia argumenty przemawiające za podjęciem działań, gdy wyjdą na jaw fakty.

Wnioski z Ceuty

Przypadek Ceuty nie świadczy o tym, że każdy migrant stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa. Świadczy on natomiast o tym, że niekontrolowany masowy napływ imigrantów jest nie do pogodzenia z demokratyczną suwerennością, sprawnym przebiegiem procedur azylowych oraz zaufaniem społecznym.

Pokazuje to również, że współczucie bez kontroli nie jest współczuciem. Kiedy o funkcjonowaniu granicy decydują przemytnicy, plotki i zbiorowe przemieszczanie się ludzi, to właśnie osoby najbardziej narażone są na niebezpieczeństwo jako pierwsze.

Pierwotne sformułowanie Komisji Europejskiej było odpowiednio jasne. Ursula von der Leyen stwierdziła, że nie można zezwalać na wjazd do Unii osobom, które nie przestrzegają jej zasad. Wezwała do zaprzestania niebezpiecznych przepraw, zażądała rozbicia sieci przemytniczych i stwierdziła, że powroty muszą przebiegać szybko. Ogłosiła również podjęcie działań mających na celu wzmocnienie wsparcia operacyjnego dla Hiszpanii, w tym za pośrednictwem agencji Frontex.

Instytucje muszą teraz przekształcić te słowa w doktrynę.

Podczas posiedzenia 4 sierpnia należy uzgodnić przeprowadzenie niezależnego przeglądu operacyjnego dotyczącego naruszenia, protokół szybkiego reagowania na przyszłe sytuacje kryzysowe na granicach zewnętrznych, konkretne pakiety wsparcia dla agencji Frontex oraz harmonogram testowania współpracy z państwami trzecimi.

Należy również przeanalizować, w jaki sposób sieci przestępcze mogą wykorzystywać orzeczenia sądowe, środki regulacyjne i komunikaty publiczne, nie udając jednak, że pojedyncza decyzja może wyjaśnić wydarzenie tej skali.

Zasada konserwatywna jest prosta: Europa powinna być wspólnotą suwerennych narodów, które pomagają sobie nawzajem w obronie warunków zapewniających im wolność.

Hiszpania musi zachować kontrolę nad swoim terytorium. Nie można oczekiwać od innych rządów, by ignorowały konsekwencje niepowodzenia na wspólnej granicy zewnętrznej. Unia Europejska musi natomiast zapewnić praktyczne możliwości, a nie traktować solidarność jako substytut kontroli.

Ceuta ujawniła rozbieżność między europejskimi przepisami granicznymi a rzeczywistą władzą Europy w kwestiach granicznych.

Wypełnienie tej luki jest obecnie jedynym realnym sposobem na ochronę strefy Schengen, przywrócenie zaufania społecznego oraz zapobieżenie temu, by kolejna sytuacja kryzysowa stała się kolejnym cmentarzem.