Subscribe
Od 2 sierpnia 2026 r. Unia Europejska wkroczy w nowy etap regulacji w zakresie sztucznej inteligencji wraz z rozpoczęciem stosowania ustawy o sztucznej inteligencji (AI Act). Nadzór zostanie powierzony Biuru ds. Sztucznej Inteligencji przy Komisji Europejskiej, które będzie współpracować z właściwymi organami krajowymi w celu zapewnienia zgodności z przepisami rozporządzenia. Jednocześnie wejdą w życie nowe wymogi dotyczące przejrzystości, mające na celu wzmocnienie zaufania obywateli i przedsiębiorstw do technologii opartych na sztucznej inteligencji oraz zapewnienie bezpiecznego rozwoju i wykorzystania takich systemów w całej Unii.
WYMAGANIA DOTYCZĄCE PRZEJRZYSTOŚCI SYSTEMÓW SZTUCZNEJ INTELIGENCJI
Chatboty i inne systemy konwersacyjne będą musiały wyraźnie informować użytkowników, że rozmówcą jest system zautomatyzowany, a nie osoba fizyczna. Podobna zasada dotyczy treści multimedialnych tworzonych lub modyfikowanych przy użyciu technik sztucznej inteligencji. Obrazy, filmy i pliki audio zaklasyfikowane jako deepfake muszą być wyraźnie oznaczone jako takie. Ponadto wszystkim treściom wygenerowanym lub zmodyfikowanym przez sztuczną inteligencję muszą towarzyszyć znaczniki nadające się do odczytu maszynowego, ułatwiające ich identyfikację i rozpoznawanie. Celem tych wymogów jest ograniczenie oszustw, manipulacji i dezinformacji, umożliwiając użytkownikom dokonywanie świadomych wyborów. Jednocześnie nowe przepisy zapewniają przedsiębiorstwom jaśniejsze wytyczne operacyjne dotyczące wymogów oraz narzędzi, z których mogą korzystać w celu wykazania zgodności z rozporządzeniem.
ZARZĄDZANIE RYZYKIEM SYSTEMOWYM I ZAKAZ STOSOWANIA NAJBARDZIEJ SZKODLIWYCH PRAKTYK
Rozporządzenie wprowadza dodatkowe obowiązki dotyczące najbardziej zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji, uznanych za potencjalnie zdolne do wywołania ryzyka systemowego. Ich dostawcy będą zobowiązani do podjęcia konkretnych działań mających na celu zapobieganie szkodom na dużą skalę wynikającym z wykorzystania tych technologii. Omawiane zagrożenia obejmują między innymi wypadki chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe, utratę kontroli nad systemami sztucznej inteligencji, cyberataki, złośliwą manipulację oraz zagrożenia dla praw podstawowych. Przepisy te dotyczą również kwestii, które pojawiły się ostatnio w debacie publicznej, takich jak zagrożenia dla europejskiego cyberbezpieczeństwa oraz możliwość funkcjonowania systemów sztucznej inteligencji poza kontrolą człowieka. Jednocześnie rozpoczyna się egzekwowanie przepisów zakazujących niektórych praktyk w zakresie sztucznej inteligencji uznanych za niezgodne z podstawowymi wartościami Unii Europejskiej. Obejmują one systemy zdolne do manipulowania zachowaniami ludzi, złośliwego wykorzystywania ich słabości lub dokonywania dyskryminujących lub nieuzasadnionych ocen, które mogłyby zagrozić korzystaniu z praw podstawowych.
STRUKTURA NADZORU INSTYTUCJONALNEGO I WSPARCIE NAUKOWE
Wdrożenie nowych przepisów opiera się na podziale obowiązków między różne organy. Biuro ds. Sztucznej Inteligencji sprawuje nadzór nad systemami opracowanymi przez tego samego dostawcę, co model sztucznej inteligencji stanowiący ich podstawę, oraz nad systemami zintegrowanymi z bardzo dużymi platformami internetowymi lub dużymi wyszukiwarkami wyznaczonymi na mocy ustawy o usługach cyfrowych. Właściwe organy krajowe są odpowiedzialne za nadzór nad pozostałymi systemami sztucznej inteligencji, natomiast Europejski Inspektor Ochrony Danych sprawuje nadzór nad aplikacjami wykorzystywanymi przez instytucje, organy i agencje Unii Europejskiej. Ogólna skuteczność systemu będzie zależała również od zdolności państw członkowskich do szybkiego wyznaczenia właściwych organów oraz zapewnienia im odpowiednich zasobów organizacyjnych i finansowych. Działalność nadzorcza będzie wspierana przez panel naukowy złożony z sześćdziesięciu niezależnych ekspertów w dziedzinie sztucznej inteligencji – organ doradczy, który niedawno odbył swoje pierwsze posiedzenie. Uzupełnieniem tej struktury jest mianowanie profesora Alessandro Abate, wykładowcy na Wydziale Informatyki Uniwersytetu Oksfordzkiego, na stanowisko głównego doradcy naukowego Biura ds. Sztucznej Inteligencji. Jego rola polega na wspieraniu działań naukowych związanych z modelami sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia, ze szczególnym uwzględnieniem procesów innowacji, upowszechniania, testowania i oceny wydajności.
NARZĘDZIA DO SPRAWOZDAWCZOŚCI ORAZ HARMONOGRAM DOTYCZĄCY PRZYSZŁYCH PRZEPISÓW
Aby ułatwić egzekwowanie przepisów, Urząd ds. Sztucznej Inteligencji opracował szereg narzędzi przeznaczonych dla obywateli, przedsiębiorstw oraz specjalistów z branży. Osoby fizyczne i prawne mogą korzystać z dedykowanego systemu w celu zgłaszania domniemanych naruszeń ustawy o sztucznej inteligencji przez dostawców podlegających jurysdykcji Urzędu. Pracownicy zatrudnieni przez dostawców systemów lub modeli sztucznej inteligencji mają również do dyspozycji dedykowany kanał zgłaszania nieprawidłowości, za pośrednictwem którego mogą bezpiecznie zgłaszać potencjalne naruszenia. Ponadto utworzono dodatkowy kanał dla dostawców opracowujących systemy oparte na modelach sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia, którzy chcą zgłaszać wszelkie naruszenia popełnione przez dostawców modeli, z których korzystają. Wszystkie informacje przekazywane za pośrednictwem tych narzędzi będą traktowane jako poufne. Harmonogram wdrażania ustawy o sztucznej inteligencji został następnie zmieniony przez pakiet AI Omnibus. Przepisy dotyczące systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka wejdą w życie 2 grudnia 2027 r., natomiast przepisy dotyczące systemów wysokiego ryzyka zintegrowanych z produktami podlegającymi regulacjom będą miały zastosowanie od 2 sierpnia 2028 r. Ta sama interwencja regulacyjna wprowadza dalsze zakazy dotyczące systemów sztucznej inteligencji przeznaczonych do tworzenia treści o charakterze jednoznacznie seksualnym bez zgody oraz materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. Te nowe zakazy wejdą w życie od 2 grudnia 2026 r., stopniowo uzupełniając europejskie ramy regulacyjne mające na celu zapewnienie wykorzystania sztucznej inteligencji zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, przejrzystości i ochrony praw podstawowych.