Co się dzieje w Brazylii?

Świat - 2026-11-10

Siedem minut po ogłoszeniu, że Lula, urzędujący prezydent Brazylii, zwyciężył w drugiej turze wyborów prezydenckich, które odbyły się 25 października 2026 r., jeden z jego zwolenników zasiadający w Sądzie Najwyższym, Alexandre de Moraes (zdjęcie powyżej), wydał nakaz zakazujący pokonanemu kandydatowi, Flávio Bolsonaro, opuszczenia Brazylii oraz zobowiązujący go do oddania paszportu w ciągu 24 godzin.

Uchylenie wyroku skazującego Lulę i zawieszenie X

Moraes od kilku lat atakuje rodzinę Bolsonaro. W 2021 roku, przy poparciu niektórych swoich kolegów, Moraes unieważnił wyrok skazujący Lulę na karę więzienia za korupcję z przyczyn formalnych (sędziowie uznali, że nie został on postawiony przed właściwym sądem). W rezultacie Lula mógłby startować w wyborach w 2022 roku i pokonać ojca Flávio, urzędującego prezydenta Jaira Bolsonaro. W trakcie kampanii wyborczej Moraes zawiesił działanie platformy medialnej X w Brazylii, częściowo dlatego, że niektóre konta krytykowały jego unieważnienie wyroku skazującego Lulę. Ostatecznie Moraes i X osiągnęli kompromis, w wyniku którego zablokowano niektóre konta.

Skazanie Bolsonaro seniora

Moraes skazał później Jaira Bolsonaro za próbę unieważnienia wyników wyborów oraz zorganizowanie zamieszek 8 stycznia 2023 roku. Bolsonaro przebywał jednak wówczas w Stanach Zjednoczonych i nie przedstawiono żadnych przekonujących dowodów potwierdzających bezpośredni związek między nim a zamieszkami (chociaż tuż po wyborach w najbliższym otoczeniu Bolsonaro toczyły się nieformalne dyskusje na temat tego, co należy zrobić w przypadku oszustwa wyborczego). Moraes skazał siedemdziesięcioletniego Bolsonaro na 27 lat więzienia. Sędzia Luiz Fux napisał przekonującą opinię odrębną.

Skazanie Bolsonaro Juniora

Syn Bolsonaru, Eduardo, uciekł do Stanów Zjednoczonych, podczas gdy Moraes i jego koledzy uznali Eduarda winnym nakłaniania Stanów Zjednoczonych do nałożenia ceł na Brazylię oraz sankcji na Moraesa. Chociaż Moraes był jednym z rzekomych celów działań Eduarda (i w związku z tym powinien był zostać wyłączony z postępowania), skazał Eduarda na cztery lata i dwa miesiące więzienia. Było to zatem nie jest to zaskakujące że trzeci członek rodziny, Flávio, uciekł do Stanów Zjednoczonych, gdy Moraes nakazał mu oddanie paszportu. Jego los był prawdopodobnie już przesądzony: „Dajcie mi tego człowieka, a ja dam wam sprawę przeciwko niemu”. Podczas burzliwej debaty przed wyborami Lula zasugerował, że Flávio powinien trafić do więzienia.

Gwałtowny wzrost poparcia dla Luli

W pierwszej turze wyborów prezydenckich Flávio uzyskał 47 procent głosów, a Lula 45 procent, natomiast w drugiej turze Flávio uzyskał 48 procent, a Lula 52 procent. Chociaż jeden z sędziów, Cristiano Zanin – sojusznik Luli i jego były osobisty prawnik – w kontrowersyjny sposób samodzielnie zezwolił w niektórych miejscach na przedłużenie głosowania o dwie dodatkowe godziny, nie przedstawiono żadnych wiarygodnych dowodów na to, że same wybory były sfałszowane. W okresie między dwiema turami Lula odnotował gwałtowny wzrost poparcia. Biedniejsze warstwy brazylijskiego społeczeństwa identyfikują się z Lulą, byłym hutnikiem: na przykład moja gospodyni i portierzy w moim osiedlu w Rio de Janeiro wszyscy głosowali na niego. Poparły go również lewicowe elity w mediach i na uniwersytetach.

Lula: skrajny lewicowiec

To Lula, a nie Flávio, jest ekstremistą: jako przyjaciel irańskich mułłów oraz byłych dyktatorów Castro i Maduro, Lula w pełni angażował się w wysiłki Putina i Xi zmierzające do utworzenia sojuszu antyzachodniego, choć jak dotąd ogranicza go brak większości w brazylijskim Kongresie. Rzeczywiście, w pierwszej turze wyborów prawica zdobyła wiele mandatów i obecnie kontroluje Kongres. To Lula, a nie Flávio, jest również populistą: podczas kampanii obiecywał chleb i igrzyska. W przyszłości może jednak nie być w stanie liczyć na poparcie Moraesa, który jest zamieszany w największy skandal w najnowszej historii Brazylii: upadek banku Master Bank Daniela Vorcaro. Nie jest on jedynym: Flávio Bolsonaro przyjął kiedyś dotację od Vorcaro na realizację filmu dokumentalnego o swoim ojcu. Jednak żona Moraesa, prawniczka, zawarła z Vorcaro umowę na doradztwo prawne o wartości nie mniejszej niż 25 milionów dolarów. Sam Moraes wydaje się pozostawać w bliskim kontakcie z Vorcaro, który kiedyś zapytał go, czy powinien uciekać z kraju. Odpowiedź nie została ujawniona, ale Vorcaro rzeczywiście próbował uciec i został zatrzymany na lotnisku w São Paulo. Moraes jest powszechnie zdyskredytowany, a historia Brazylii pokazuje, że czasami łowca staje się ofiarą.