Subscribe
Gdyby producent ubiegał się o publiczne dofinansowanie, powołując się na swoje strategiczne znaczenie, poprosiłbym go o wyjaśnienie, co by się stało, gdyby jego fabryka została jutro zamknięta. Kto pozostałby bez jego produktów, gdzie można by je kupić i ile czasu zajęłoby ich zdobycie? Dopiero gdy uzyskamy odpowiedzi na te pytania, będziemy mogli zacząć rozmawiać o pieniądzach.
Uważam, że jest to bardziej przydatne kryterium niż to, które zazwyczaj stosuje się w debatach dotyczących przemysłu. Obecnie słowo „strategiczny” jest wykorzystywane do uzasadnienia niemal każdej działalności. Budżet zmusza jednak do dokonywania wyborów. Kiedy rząd przeznacza środki na utrzymanie jednego rodzaju produkcji, przestaje je wykorzystywać w innych obszarach. Powinien być w stanie wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje.
Aby lepiej zrozumieć ten wybór, proponuję pewne ćwiczenie. Wyobraźmy sobie, że przez trzy miesiące mamy poważne problemy z pozyskiwaniem określonych dostaw z zagranicy. Może to być ograniczenie eksportu lub zaprzestanie działalności przez kluczowego dostawcę. Okres ten jest dowolny, ale pomaga dostrzec, co się dzieje, gdy wyczerpią się zapasy, a znalezienie zamiennika zajmuje więcej czasu niż oczekiwano.
Hiszpania musiałaby ustalić, co zawiedzie jako pierwsze: samo policzenie fabryk nie daje odpowiedzi na to pytanie. Wyobraźmy sobie zakład farmaceutyczny, wraz z maszynami i personelem, który musi importować substancję czynną do leku. Dopóki dostawy te docierają, wszystko działa bez zakłóceń. Jeśli jednak dostawy zostaną wstrzymane i nie ma alternatywy, zakład nadal istnieje, ale produkcja zostaje wstrzymana. Nasza zależność tkwiła wewnątrz zakładu, mimo że w księgach widniała jedynie inwestycja w Hiszpanii.
W branży farmaceutycznej należy skupić się na dobrze znanych, powszechnie stosowanych lekach. Niektóre z nich praktycznie nie mają alternatyw, a ich brak mógłby spowodować poważny problem w opiece zdrowotnej. Cena produktu nie odzwierciedla tego, co oznaczałoby życie bez niego.
AEMPS już teraz określa leki strategiczne na podstawie ich niezbędności w opiece medycznej oraz ryzyka wystąpienia niedoborów. Prace te stanowią podstawę do analizy czynników, od których zależy branża: zakładów produkujących substancję czynną, wykorzystywanych przez nie surowców oraz możliwości pozyskania ich z innych źródeł.
Osiągnięcie tego punktu ma kluczowe znaczenie. Nabywca może sądzić, że jest zabezpieczony, ponieważ współpracuje z trzema różnymi firmami. Jeśli jednak wszystkie te firmy zaopatrują się w tym samym zakładzie, ryzyko pozostaje w tym samym miejscu. Nazwy na fakturach się zmieniają, ale problem ma swój początek w tym samym miejscu.
W rolnictwie często niezauważana pozostaje pewna zależność. Do produkcji nawozów azotowych wykorzystuje się gaz ziemny zarówno jako surowiec, jak i źródło energii. Jeśli sytuacja na rynku energii ulegnie zmianie, koszty ponoszone przez rolników mogą wzrosnąć. Komisja Europejska wspomina o tej zależności w swojej analizie dotyczącej nawozów.
Dlatego właśnie, jeśli wspieramy hiszpańską produkcję żywności, musimy również zwrócić uwagę na branże, które ją wspierają. Rolnik może dysponować gruntami, doświadczeniem i klientami, ale jeśli niezbędne dostawy spóźniają się lub są tak drogie, że zagrażają realizacji kampanii, pojawią się problemy. Świadomość tego, gdzie leżą te słabe punkty, pomaga zdecydować, gdzie należy podjąć działania.
Dodałbym jeszcze sektor wodny w Hiszpanii, który wymaga szczególnej uwagi ze strony przemysłu. Kiedy ludzie mówią o dystrybucji wody, często zapominają o sprzęcie, który umożliwia jej wykorzystanie. Zakład odsalania lub oczyszczania wody wymaga konserwacji przez wiele lat. Aby zachować tę wydajność, należy dbać zarówno o jego elementy, jak i o ludzi, którzy potrafią go obsługiwać.
Podobny problem dotyczy również energii elektrycznej. Zanim zaufam infrastrukturze, chcę wiedzieć, ile czasu zajmuje wymiana sprzętu, który najtrudniej jest zdobyć. Planowanie szybkiej naprawy niewiele pomaga, jeśli część dotrze dopiero po kilku miesiącach. Przechowywanie części zamiennych kosztuje; brak ich również generuje koszty, ale wydatek ten pojawia się dopiero w momencie awarii.
W związku z tym w umowie zakupu należy jasno określić, w jaki sposób sprzęt będzie konserwowany przez cały okres jego użytkowania. Amunicja i naprawy stanowią część nabywanej zdolności operacyjnej. Odłożenie tych kwestii na później może doprowadzić do powstania kosztownej i uciążliwej zależności.
Moja propozycja wiąże się z wyraźnym ryzykiem: że każdy sektor będzie wykorzystywał swoje powiązania, by domagać się ochrony. Aby tego uniknąć, musimy określić, co będziemy finansować i co otrzymamy w zamian.
Rezerwa jest przydatna, jeśli produkt można przechowywać i zastąpić bez ponoszenia wysokich kosztów. W przeciwnym razie najlepiej jest mieć rzeczywiście niezależnych dostawców. Aby utrzymać moce produkcyjne przy wsparciu publicznym, potrzebujemy uzasadnienia. Należy wykazać, że utrata tych mocy narażałaby nas na ryzyko, którego nie da się w inny sposób odpowiednio zabezpieczyć.
Przedsiębiorstwo będące beneficjentem musi podjąć możliwe do zweryfikowania zobowiązania. Na przykład zapewnienie określonego wolumenu produkcji lub utrzymanie możliwości jego zwiększenia w wyznaczonym terminie. Administracja musi dokonać przeglądu obiektów, zasobów i terminów. Powinna również wycofać wsparcie, jeśli nie ma już powodu, by je utrzymywać.
Podatnik ma prawo wiedzieć, jakie gwarancje otrzymał w zamian za swoje pieniądze. Deklaracja dobrych intencji nie wystarczy, nawet jeśli towarzyszy jej raport dotyczący autonomii strategicznej.
Współpraca europejska pomaga w podziale tych zadań. Hiszpania nie musi dysponować wszystkimi zdolnościami przemysłowymi swoich partnerów, ale musi wiedzieć, które z nich pozostają w rękach innych krajów i na jakich warunkach można z nich skorzystać w sytuacji kryzysowej. Aby wynegocjować takie porozumienia, musimy wcześniej przeprowadzić własną analizę.
Na początek poprosiłbym o sporządzenie mapy kluczowych zależności we współpracy z przedsiębiorstwami. Pokazałaby ona, które dostawy spowodowałyby poważne problemy w przypadku ich przerwania, oraz pozwoliłaby oszacować, ile czasu zajęłoby ich zastąpienie. Niektóre informacje muszą pozostać poufne. Parlament będzie musiał zapoznać się z wydatkami i wynikami.
To trzymiesięczne przedsięwzięcie może pomóc w ukierunkowaniu debaty branżowej na uzyskanie weryfikowalnych odpowiedzi. Na koniec powinniśmy być w stanie zidentyfikować konkretną zależność, określić, jak długo bylibyśmy w stanie ją znosić, jakie rozwiązanie wybraliśmy i ile to kosztuje. Jeśli kolejny plan przemysłowy osiągnie ten cel, będzie to oznaczało znaczący postęp, nawet jeśli obejmie mniej sektorów i pozwoli na ogłoszenie mniejszej liczby dotacji.