Subscribe
Hodowla zwierząt stanowi jeden z filarów europejskiego systemu rolno-spożywczego, generując około 40 % wartości dodanej rolnictwa UE. Sektor ten osiąga roczny obrót w wysokości około 400 mld euro, angażuje codziennie cztery miliony gospodarstw rolnych i zapewnia zatrudnienie około siedmiu milionom osób, często na obszarach wiejskich o ograniczonych alternatywnych możliwościach gospodarczych. Oprócz znaczenia gospodarczego sektor ten ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego, zapewniając dostępność wysokiej jakości białek, wspierając dodatni bilans handlowy Unii oraz zaspokajając rosnący popyt międzynarodowy dzięki standardom produkcji należącym do najwyższych na świecie. Hodowla zwierząt jest również istotnym elementem europejskiego dziedzictwa krajobrazowego, kulturowego i społecznego.
WYZWANIA STOJĄCE PRZED BRANŻĄ I POTRZEBA WSPÓLNEJ STRATEGII
W ostatnich latach sektor hodowlany boryka się z postępującym spadkiem pogłowia zwierząt gospodarskich – w porównaniu z rokiem 2005 odnotowano spadek o 10% w przypadku bydła, o 15% w przypadku świń oraz o 25% w przypadku owiec i kóz. Jednocześnie rolnicy borykają się z często niewystarczającą rentownością, rosnącymi kosztami produkcji, zmieniającymi się warunkami rynkowymi oraz coraz większym wpływem chorób zwierząt. Aby zapewnić długoterminową stabilność sektora, Komisja Europejska opracowała strategię mającą na celu wzmocnienie jego odporności poprzez promowanie zrównoważonych modeli produkcji oraz ograniczenie zależności od importu. Podejście to ma szczególne znaczenie z punktu widzenia suwerenności żywnościowej, ponieważ ma na celu zachowanie europejskich zdolności produkcyjnych oraz ochronę krajowych i europejskich rynków rolno-spożywczych przed zagrożeniami wynikającymi z nadmiernej zależności od czynników zewnętrznych.
PRIORYTETY STRATEGII NA RZECZ ODPORNOŚCI ROLNICTWA
W strategii wskazano pięć kluczowych obszarów. Pierwszy dotyczy gotowości na wypadek sytuacji kryzysowych poprzez wprowadzenie nowych narzędzi zarządzania ryzykiem, które umożliwią rolnikom skuteczniejsze radzenie sobie w sytuacjach nadzwyczajnych oraz szybkie wznowienie produkcji. W tym kontekście wzmocniono wsparcie dla państw członkowskich w zakresie zapobiegania chorobom zwierząt, ich wczesnego wykrywania i zarządzania nimi, zachęcając do skuteczniejszej współpracy transgranicznej, zwiększenia środków finansowych przeznaczonych na zapobieganie oraz przeglądu przepisów dotyczących szczepień w oparciu o najnowsze dowody naukowe i normy międzynarodowe.
Drugim celem jest wzmocnienie konkurencyjności zarówno w Unii, jak i na rynkach międzynarodowych. Strategia ta wspiera innowacje, poprawę rentowności gospodarstw rolnych oraz dostęp do finansowania w celu wsparcia przejścia na systemy hodowli bezklatkowej, a jednocześnie promuje gospodarkę o obiegu zamkniętym, biogospodarkę, wykorzystanie biomasy oraz usprawnienie procedur wydawania zezwoleń. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie rolnikom godziwego dochodu.
ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ, DOBROSTAN ZWIERZĄT I ROZWÓJ TERYTORIALNY
Zrównoważony rozwój stanowi kolejny priorytet tej strategii. Planowane są zmiany w przepisach mające na celu poprawę dobrostanu zwierząt, które początkowo będą dotyczyły kur niosek i młodych kurcząt do końca 2026 r., a następnie hodowli świń w 2027 r. Działaniom tym będą towarzyszyć odpowiednie okresy przejściowe oraz konkretne instrumenty wsparcia finansowego. Równolegle opracowane zostaną zharmonizowane metody obliczania emisji z gospodarstw rolnych, praktyki łagodzenia zmian klimatu oraz bardziej wydajne systemy gospodarowania składnikami odżywczymi. Szczególną uwagę poświęca się również równowadze terytorialnej, poprzez inicjatywy mające na celu przywrócenie zrównoważonej produkcji zwierzęcej na obszarach najbardziej narażonych. W tym celu opracowany zostanie plan działania mający na celu wspieranie rozwoju małych ubojni i mobilnych zakładów, co pozwoli ograniczyć transport zwierząt i przyczyni się do ożywienia lokalnych gospodarek.
EUROPEJSKI PLAN DOTYCZĄCY BIAŁKA A OCHRONA SUWERENNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ
Strategii towarzyszy plan działania w zakresie białka, którego celem jest wzmocnienie autonomii produkcyjnej Unii. Sektor ten zużywa obecnie około 74 milionów ton białka na paszę dla zwierząt rocznie. Europa produkuje około 67 milionów ton, głównie w postaci pasz i zbóż, z czego 9% przeznacza na eksport; nadal jednak importuje około 13,4 miliona ton surowców wysokobiałkowych. Ponadto w 2025 r. jedynie 25% roślin białkowych wykorzystywanych w paszach dla zwierząt pochodziło z produkcji unijnej. Plan ma na celu zwiększenie tego udziału do 35% do 2035 r. poprzez wspieranie uprawy roślin bogatych w białko w Europie, wzmocnienie łańcuchów dostaw produktów roślinnych od produkcji po przetwórstwo, tworzenie nowych rynków zbytu oraz dywersyfikację importu poprzez strategiczne partnerstwa z krajami objętymi polityką sąsiedztwa. Chociaż umowy te przyczyniają się do stabilności dostaw, priorytetem musi pozostać konsolidacja produkcji krajowej, co pozwoli zmniejszyć zależności strategiczne i zabezpieczyć suwerenność żywnościową. Utrzymanie wysokiego poziomu samowystarczalności produkcyjnej ma zasadnicze znaczenie dla ochrony krajowego i europejskiego rynku rolno-spożywczego, zapewnienia bezpieczeństwa oraz promowania lokalnej produkcji zgodnej z wysokimi standardami jakości, ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt.