Subscribe
Europejska polityka migracyjna wkracza w nową fazę. W swoim orędziu o stanie Unii wygłoszonym 16 września przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen ogłosiła wprowadzenie nowych europejskich ram reagowania kryzysowego, mających na celu przyznanie państwom członkowskim UE większych uprawnień do szybkiego reagowania w sytuacjach, gdy granice zewnętrzne Unii znajdują się pod wyjątkową presją lub gdy przepływy migracyjne są celowo organizowane i wykorzystywane jako narzędzie nacisku politycznego.
Ceuta ponownie zwraca uwagę na kwestię bezpieczeństwa granic UE
Ogłoszenie to jest następstwem niedawnego kryzysu w Ceucie, który po raz kolejny sprawił, że kwestia bezpieczeństwa zewnętrznych granic Europy znalazła się w centrum debaty politycznej w UE.
Według Komisji Europejskiej wydarzenia tego lata pokazały, że obecnie dostępne narzędzia nie zawsze są wystarczające, by poradzić sobie z nagłymi i wyjątkowymi sytuacjami na granicach zewnętrznych UE.
Zgodnie z proponowanymi ramami państwa członkowskie uzyskałyby większą swobodę w stosunku do zwykłych procedur w ściśle określonych okolicznościach i na ograniczony czas.
Von der Leyen dołączyła do tego oświadczenia jasny komunikat polityczny: ochrona zewnętrznych granic Europy jest obowiązkiem całej Unii, a nie jedynie zadaniem tych państw członkowskich, które są najbardziej narażone na presję migracyjną.
Wzmocnienie agencji Frontex i przyspieszenie powrotów migrantów
Komisja Europejska planuje również wzmocnić agencję Frontex, przyspieszyć proces odsyłania osób, które nie mają prawa do pobytu w Unii Europejskiej, oraz usprawnić systemy wczesnego ostrzegania, m.in. poprzez ściślejszą współpracę z krajami spoza UE.
Podejście to zyskuje poparcie wśród coraz większej grupy posłów do Parlamentu Europejskiego. Przyjęte w 2026 r. rozporządzenie UE w sprawie powrotów wprowadziło już bardziej zharmonizowane procedury, ściślejszą współpracę między państwami członkowskimi oraz możliwość tworzenia ośrodków powrotowych w państwach trzecich.
Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy (ECR) uznali wzmocnienie granic zewnętrznych, skuteczne odsyłanie nielegalnych imigrantów oraz ściślejszą współpracę z krajami partnerskimi za swoje główne priorytety w dziedzinie migracji.
Od zarządzania sytuacjami kryzysowymi po kontrolę migracji
Obecnie wyzwaniem jest przekształcenie zobowiązań politycznych w zdolności operacyjne.
Według Komisji Europejskiej w ciągu ostatnich dwóch lat odnotowano spadek liczby nielegalnych przekroczeń granic zewnętrznych UE. Jednak nagłe kryzysy, takie jak ten w Ceucie, pokazują, jak szybko może zmienić się sytuacja na granicach Europy.
Debata nie dotyczy zatem już wyłącznie zarządzania napływem migrantów. W coraz większym stopniu skupia się ona na zapobieganiu kryzysom migracyjnym, wzmacnianiu granic zewnętrznych oraz zapewnieniu skuteczności i wiarygodności polityki w zakresie powrotów.
Wydaje się, że Europa zmierza w kierunku modelu migracyjnego, w którym solidarność między państwami członkowskimi i skuteczna kontrola granic mają iść w parze.
Bez możliwości zarządzania tym, kto wjeżdża do Unii Europejskiej, oraz określania, kto ma prawo do pobytu, każda wspólna europejska polityka migracyjna grozi tym, że pozostanie jedynie na papierze.