Pragmatyczne przywództwo Włoch wzmacnia europejską ścieżkę w sprawie Mercosuru i rolnictwa

Równoważąc wolny handel, ochronę rolników i zrównoważony rozwój, Włochy stają się konstruktywną siłą w negocjacjach UE.

W miarę jak Unia Europejska zbliża się do sfinalizowania długo dyskutowanej umowy o wolnym handlu z Mercosurem, rola Włoch w negocjacjach wyróżnia się pragmatyzmem, równowagą i długoterminową wizją. Wraz z Francją, Włochy zwróciły się do Komisji Europejskiej o wyłączenie importowanych nawozów z unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla (CBAM), co nie miało na celu osłabienia ambicji środowiskowych, ale ochronę konkurencyjności i stabilności europejskiego rolnictwa w delikatnej fazie przejściowej.

Dyskusja nad umową UE-Mercosur, potwierdzona przez cypryjską prezydencję w Radzie UE, odbywa się w krytycznym momencie dla europejskich rolników. Sektor rolny stoi w obliczu rosnącej presji: niestabilnych cen towarów, wstrząsów związanych z klimatem, rosnących kosztów produkcji i rosnącej złożoności regulacyjnej. W tym kontekście Włochy konsekwentnie promują podejście, które łączy otwartość na globalny handel z konkretnymi zabezpieczeniami dla tych, którzy są najbardziej narażeni na jego konsekwencje.

Proponowane zwolnienie nawozów z granicznego podatku węglowego odzwierciedla ten konstruktywny sposób myślenia. Nawozy są niezbędne do utrzymania żyzności gleby, plonów i ostatecznie bezpieczeństwa żywnościowego. Jednak ich produkcja jest energochłonna, a zgodnie z zasadami CBAM import stałby się znacznie droższy. Francja szacuje wzrost cen nawet o 25%, co stanowiłoby obciążenie bezpośrednio dla rolników, którzy już teraz działają na niskich marżach. Poparcie Włoch dla tymczasowego wyłączenia lub zawieszenia nie jest zatem odwrotem od polityki klimatycznej, ale odpowiedzialnym wysiłkiem na rzecz zapobiegania niezamierzonym wstrząsom gospodarczym, które mogłyby osłabić odporność sektora rolnego.

Co ważne, Włochy nie zakwestionowały ogólnej ważności CBAM. Wręcz przeciwnie, władze włoskie uznają jego rolę jako kluczowego instrumentu zapobiegającego ucieczce emisji i zapewniającego uczciwą konkurencję z krajami trzecimi. Włochy opowiadają się za proporcjonalnością i terminowością: dając rolnikom i łańcuchom dostaw czas na dostosowanie się, jednocześnie utrzymując presję na import wysokoemisyjny w perspektywie średnio- i długoterminowej. To zniuansowane stanowisko wzmacnia, a nie osłabia wiarygodność działań UE w dziedzinie klimatu.

Stanowisko Włoch było również spójne z szerszymi europejskimi środkami mającymi towarzyszyć porozumieniu z Mercosurem. Nadzwyczajne spotkanie ministrów rolnictwa UE doprowadziło do podjęcia konkretnych zobowiązań: stabilnego wsparcia dochodów rolników, obniżenia ceł na nawozy, ściślejszej kontroli importowanych produktów i silniejszych gwarancji dotyczących norm. Alokacja prawie 294 miliardów euro w ramach krajowych i regionalnych planów partnerstwa, wraz z rezerwą kryzysową w wysokości 6,3 miliarda euro i zwiększonym finansowaniem rozwoju obszarów wiejskich, pokazuje, że UE poważnie traktuje obawy rolników. Włochy z zadowoleniem przyjęły te kroki jako dowód na to, że liberalizacja handlu może i musi iść w parze z ochroną społeczną i gospodarczą.

Z perspektywy Rzymu umowa z Mercosurem stanowi strategiczną szansę. Jak podkreślił minister spraw zagranicznych Antonio Tajani, umowa stworzyłaby strefę wolnego handlu obejmującą prawie 800 milionów ludzi, wzmacniając globalne wpływy gospodarcze UE i dywersyfikując jej partnerstwa handlowe w czasach niepewności geopolitycznej. Włochy konsekwentnie wspierały zawarcie umowy, jednocześnie nalegając na solidne zabezpieczenia dla wrażliwych sektorów. Ta konsekwencja zwiększyła wiarygodność Włoch jako mediatora między zwolennikami wolnego handlu a bardziej ostrożnymi państwami członkowskimi.

Równie istotna jest dbałość Włoch o jakość i standardy. Włoskie instytucje i organizacje rolnicze podkreślają potrzebę skutecznych kontroli celnych w celu zapewnienia, że importowane produkty są zgodne z przepisami UE dotyczącymi bezpieczeństwa żywności, ochrony środowiska i zakazanych substancji. Koncentracja ta odzwierciedla długą włoską tradycję obrony wysokiej jakości rolnictwa o wartości dodanej, nie poprzez protekcjonizm, ale poprzez sprawiedliwe zasady i przejrzyste egzekwowanie przepisów.

Debata na temat nawozów dodatkowo podkreśla realizm Włoch. Biorąc pod uwagę, że około 50% dostaw nawozów w UE pochodzi z krajów trzecich, a obecne zapasy pokrywają jedynie około 60% przyszłorocznych potrzeb, nagły wzrost kosztów może zakłócić łańcuchy dostaw i zagrozić produkcji żywności. Wzywając do tymczasowego zawieszenia wpływu CBAM na nawozy i zniesienia ceł importowych, Włochy pomagają ustabilizować rynek, podczas gdy opracowywane są szersze rozwiązania – takie jak bardziej ekologiczna produkcja krajowa i alternatywne środki produkcji.

W erze spolaryzowanych debat, postępowanie Włoch w negocjacjach Mercosur stanowi pozytywny przykład europejskiego przywództwa. Pokazuje, że możliwe jest pogodzenie odpowiedzialności za środowisko, konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej. Zamiast przeciwstawiać się zmianom, Włochy kształtują je, zapewniając, że ekologiczne i handlowe ambicje Europy pozostają zakotwiczone w realiach tych, którzy zasilają kontynent.

Alessandro Fiorentino