Liban, zawieszenie broni, którego nie ma

Jest jedna kwestia, która musi zostać jasno i wyraźnie podkreślona: Izrael ma pełne prawo się bronić. W obliczu zagrożenia ze strony Hezbollahu – milicji wspieranej przez Iran i strukturalnie zaangażowanej w zniszczenie Izraela – żaden odpowiedzialny rząd nie może wybrać bezczynności. Bezpieczeństwo narodowe nie podlega negocjacjom, a Europa zbyt długo przyjmowała nieśmiałe, często obłudne podejście do tej kwestii.

Ale uznanie tej zasady nie oznacza zawieszenia osądu tego, co dzieje się dziś w Libanie. I właśnie w tym miejscu zagrożona jest wiarygodność Zachodu: w jego zdolności do rozróżnienia między uzasadnioną samoobroną a operacyjną przesadą.

Dziś, podczas gdy dyplomacja mówi o negocjacjach, a nawet o możliwości zawieszenia broni, rzeczywistość w terenie opowiada inną historię: Izraelskie bombardowania trwają, nasilają się i uderzają nie tylko w cele wojskowe, ale także w obszary cywilne. Ta sprzeczność – przywoływane zawieszenie broni, prowadzona wojna – sprawia, że sytuacja jest nie tylko niestabilna, ale także politycznie nie do utrzymania.

Wojna, która wykracza poza granice militarne

Izrael utrzymuje, że atakuje infrastrukturę Hezbollahu: składy broni, centra dowodzenia, sieci logistyczne. Jest prawdopodobne, że znaczna część tych celów ma charakter wojskowy. Jednak dowody zebrane przez międzynarodowych obserwatorów i niezależne agencje wskazują, że wpływ tych ataków jest znacznie szerszy.

Budynki mieszkalne, dzielnice miejskie, karetki pogotowia, placówki opieki zdrowotnej: teatr operacyjny rozszerzył się. To już nie jest wojna chirurgiczna, ale konflikt, który pochłania całe społeczeństwo cywilne. A to zasadniczo zmienia ocenę polityczną.

Międzynarodowe prawo humanitarne nie jest szczegółem technicznym: jest fundamentem, który odróżnia demokratyczne państwo od aktora działającego bez ograniczeń. Jeśli ta granica słabnie, słabnie również moralna legitymacja działań wojskowych.

Liczby: naród w ruchu

Liczby są jednoznaczne. Od początku ostatniej eskalacji w Libanie zginęło około 1700 osób, a ponad milion zostało przesiedlonych. W kraju liczącym nieco ponad pięć milionów mieszkańców oznacza to, że co piąta osoba została zmuszona do opuszczenia swojego domu.

To nie jest liczba, którą można zbagatelizować. To kryzys systemowy.

Liban, już zdewastowany przez lata zapaści gospodarczej, gwałtownej inflacji i paraliżu instytucjonalnego, stoi teraz na krawędzi. Szpitale znajdują się pod ogromną presją, kończą się środki medyczne, a infrastruktura jest uszkodzona lub zniszczona. To nie jest tylko wojna – to potencjalny punkt krytyczny dla libańskiego państwa.

I tu pojawia się kolejna kwestia polityczna: zdestabilizowany Liban nie jest zwycięstwem dla nikogo, nawet dla Izraela. To próżnia, którą inni aktorzy – przede wszystkim Iran – są gotowi wypełnić.

Incydent w UNIFIL: punkt krytyczny w relacjach z Włochami

Sytuacja stała się jeszcze bardziej delikatna po incydencie z bezpośrednim udziałem włoskich żołnierzy służących w misji UNIFIL. Ostrzał z izraelskich pozycji uderzył w pobliżu włoskiego konwoju, w kontekście operacyjnym, który powinien znajdować się pod międzynarodową ochroną. Włoski minister obrony Guido Crosetto określił ten epizod jako „poważny i niedopuszczalny”, domagając się natychmiastowych wyjaśnień ze strony Izraela i podkreślając, że siły ONZ nie mogą być traktowane jako drugorzędny element w terenie. Premier Giorgia Meloni nazwała incydent „wyraźnym naruszeniem” międzynarodowych zasad i nakazała wezwanie izraelskiego ambasadora do Rzymu. Jest to politycznie znaczący moment: kiedy w incydent zaangażowani są włoscy żołnierze, sprawa przestaje być czysto dyplomatyczna – staje się narodowa. Oznacza to dalsze zaostrzenie stosunków między historycznym sojusznikiem a rządem, który, pozostając blisko Izraela, nie chce tolerować działań zagrażających jego siłom zbrojnym.

Stanowisko Włoch: stanowczość i odpowiedzialność

W tym kontekście linia przyjęta przez włoski rząd kierowany przez Giorgię Meloni wydaje się jedną z najbardziej klarownych w Europie. Nie ma dwuznaczności co do prawa Izraela do samoobrony. Ale nie ma też milczenia w obliczu tego, co się dzieje.

Meloni określił ataki jako „niedopuszczalne” i wezwał do ich natychmiastowego zaprzestania, podkreślając niezrównoważoną liczbę ofiar cywilnych i przesiedleńców. To nie jest ideologiczne zerwanie, ale stanowisko politycznej odpowiedzialności: wspieranie sojusznika nie oznacza akceptowania wszystkiego, co robi.

Jest to ostatecznie różnica między sojuszem a podporządkowaniem.

Włochy, także w świetle swojej obecności wojskowej w misji UNIFIL, nie mogą sobie pozwolić na dwuznaczność. Bezpieczeństwo Izraela leży w interesie Zachodu. Podobnie jak stabilność Libanu i poszanowanie minimalnych zasad zaangażowania.

Ryzyko europejskie: migracja i niestabilność

Ci, którzy uważają, że jest to odległy kryzys, popełniają strategiczny błąd. Europa jest bezpośrednio narażona.

Milion przesiedleńców w Libanie oznacza potencjalną presję migracyjną. Oznacza to nowe szlaki przez Morze Śródziemne, nowe wyjazdy, nowe przepływy, którymi trudno zarządzać. To nie jest teoretyczny scenariusz – to wzór, który już widzieliśmy.

Jest też inny element: Liban gości setki tysięcy uchodźców, w szczególności Syryjczyków i Palestyńczyków. Jeśli system ulegnie dalszemu załamaniu, przeniesieni zostaną nie tylko obywatele Libanu, ale także te i tak już wrażliwe społeczności.

Po raz kolejny kryzys na Bliskim Wschodzie staje się kwestią europejską.

Ryzyko eskalacji: wojna, która może się rozszerzyć

Kluczowym pytaniem jest teraz to, co wydarzy się w nadchodzących tygodniach. Liban nie jest odizolowanym frontem, ale częścią znacznie szerszego systemu regionalnego. Hezbollah jest jednym z głównych instrumentów strategicznej projekcji Iranu, a jakiekolwiek osłabienie – lub niekontrolowana reakcja – może wciągnąć Teheran bezpośrednio w konfrontację.

W tym scenariuszu logika odstraszania może zawieść: im bardziej Izrael intensyfikuje swoje ataki w celu zneutralizowania zagrożenia, tym większe prawdopodobieństwo reakcji na dużą skalę. Ta dynamika była już obserwowana w innych teatrach działań, ale tutaj niesie ze sobą znacznie większy potencjał wybuchowy.

Otwarta wojna między Izraelem a Hezbollahem, z bezpośrednim lub pośrednim udziałem Iranu, nie byłaby już lokalnym kryzysem, ale regionalnym konfliktem o globalnych konsekwencjach – od rynków energii po bezpieczeństwo międzynarodowe. I właśnie w celu uniknięcia takiego scenariusza nie można pozwolić na całkowite zamknięcie okna dyplomatycznego, bez względu na to, jak kruche i sprzeczne może ono być.

Kruche, być może iluzoryczne zawieszenie broni

Paradoks tych dni jest oczywisty. Z jednej strony mówi się o negocjacjach, dyplomatycznym otwarciu, a nawet możliwym zawieszeniu broni. Z drugiej strony bombardowania trwają i nasilają się.

Zawieszenie broni to nie deklaracja – to fakt. A dziś na niebie nad Libanem nigdzie go nie widać.

Prawdziwe ryzyko polega na tym, że dyplomacja jest wykorzystywana jako polityczna przykrywka, podczas gdy rzeczywistość na miejscu zmierza w przeciwnym kierunku. Jeśli tak się stanie, okno na deeskalację szybko się zamknie, ustępując miejsca znacznie bardziej niebezpiecznemu scenariuszowi: szerszej wojnie regionalnej.

Punkt polityczny: wspieranie Izraela bez porzucania osądu

Jeśli europejska prawica chce być wiarygodna, musi wyjść poza myślenie binarne. Nie chodzi tu o wybór między Izraelem a Libanem, między bezpieczeństwem a prawami, między sojuszem a krytyką.

Chodzi o trzymanie dwóch prawd razem.

Po pierwsze: Izrael ma prawo – i obowiązek – bronić się przed Hezbollahem i terroryzmem.

Po drugie: prawo to nie jest nieograniczone. Kiedy działania wojskowe powodują milion przesiedleńców, uderzają w infrastrukturę cywilną i grożą destabilizacją całego kraju, nie można ignorować tej kwestii.

To jest właśnie kwestia poruszona przez Giorgię Meloni: nie zerwanie, ale wezwanie do ograniczeń.

Ponieważ siła demokracji leży nie tylko w jej zdolności do uderzenia wroga, ale także w jej zdolności do nie zatracenia się w tym procesie.

Dziś w Libanie granica ta wydaje się coraz cieńsza.