Subscribe
W 2024 r. system elektroenergetyczny UE osiągnął historyczny kamień milowy w przechodzeniu na odnawialne źródła energii. Prawie połowa zużycia energii elektrycznej brutto została pokryta ze źródeł odnawialnych, z udziałem 47,5%. Wynik ten stanowi znaczny wzrost o 2,1 punktu procentowego w porównaniu z rokiem poprzednim i odzwierciedla transformację strukturalną, która rozpoczęła się ponad dwadzieścia lat temu. W rzeczywistości w 2004 r. energia elektryczna ze źródeł odnawialnych stanowiła zaledwie 15,9% całkowitego zużycia, wzrastając do 28,6% w 2014 r. i odnotowując szczególnie szybki wzrost w ciągu następnej dekady. Ogólny wzrost o około 30 punktów procentowych podkreśla zaangażowanie polityki europejskiej w dekarbonizację oraz bezpieczeństwo i stabilność energetyczną.
STRUKTURA EUROPEJSKIEGO KOSZYKA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII
Obecny skład źródeł odnawialnych w sektorze energii elektrycznej Unii Europejskiej charakteryzuje się silną koncentracją na kilku dojrzałych technologiach. Dane opublikowane przez Eurostat 14 stycznia ilustrują ewolucję i rozprzestrzenianie się zielonej energii, pokazując, że energia wiatrowa ma największy udział, stanowiąc 38% całkowitej produkcji energii odnawialnej, a zaraz za nią plasuje się energia wodna z udziałem 26,4%. Łącznie te dwa źródła odpowiadają za prawie dwie trzecie produkcji zielonej energii elektrycznej. Energia słoneczna zajmuje coraz bardziej znaczącą pozycję, z udziałem 23,4%, podczas gdy biomasa stała i inne źródła odnawialne zapewniają odpowiednio 5,8% i 6,4%. Dynamika wzrostu energii fotowoltaicznej jest szczególnie znacząca: w 2008 r. jej udział był marginalny, na poziomie 1%, przy produkcji 7,4 terawatogodzin, podczas gdy w 2024 r. osiągnął 304 terawatogodziny, stając się technologią o najszybszym tempie wzrostu.
PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE O NAJWYŻSZYM WYKORZYSTANIU ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH
Analiza porównawcza – oparta na danych Eurostatu – między państwami członkowskimi pokazuje znaczne zróżnicowanie poziomów wykorzystania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Austria prowadzi w rankingu, produkując ponad 90% energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w 2024 r., dzięki wysoko rozwiniętemu systemowi hydroelektrycznemu opartemu na szesnastu głównych elektrowniach. Zaraz za nią plasuje się Szwecja, z udziałem wynoszącym około 88%, napędzanym głównie przez integrację energii wodnej i wiatrowej. Dania zajmuje trzecie miejsce z udziałem wynoszącym prawie 80%, co można przypisać powszechnemu wdrażaniu zarówno lądowych, jak i morskich farm wiatrowych. Tuż za czołówką plasują się Portugalia, Hiszpania i Chorwacja, z udziałami przekraczającymi 50%, wynoszącymi odpowiednio około 66%, 60% i 58%. Na kolejnych miejscach plasują się Łotwa, Finlandia, Niemcy, Grecja i Holandia, z wartościami pomiędzy 50 a 56%. Kraje te reprezentują pośrednią, ale zaawansowaną grupę, w której źródła odnawialne stanowią obecnie większość krajowego koszyka energii elektrycznej.
KRAJE ŚREDNIE I PÓŹNE
Kilka dużych państw członkowskich zajmuje dolną połowę rankingu. Włochy znajdują się w okolicach średniej europejskiej, zajmując osiemnastą pozycję (40,7%), podczas gdy Francja plasuje się niżej, na dwudziestym pierwszym miejscu (31,3%), co podkreśla większą zależność od źródeł nieodnawialnych lub innych technologii niskoemisyjnych. Na drugim końcu skali znajdują się kraje, w których udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych wynosi mniej niż 25%. Malta ma najniższy wskaźnik, nieco ponad 10% (10,7%), a następnie Republika Czeska z mniej niż 18%. Luksemburg, Węgry i Cypr plasują się na poziomie około 20-24%, podczas gdy Słowacja jest bliska 25%. Należy zauważyć, że te wartości procentowe obejmują również importowaną odnawialną energię elektryczną, podkreślając strukturalne opóźnienie w produkcji krajowej.
PERSPEKTYWY NA PRZYSZŁOŚĆ I STRATEGICZNA ROLA ENERGII SŁONECZNEJ
Przyszła ewolucja europejskiego systemu elektroenergetycznego wydaje się coraz bardziej ukierunkowana na wzmocnienie energii słonecznej. Chociaż energia wiatrowa pozostaje obecnie głównym źródłem odnawialnym, a energia wodna utrzymuje główną rolę w niektórych krajach, szybki rozwój fotowoltaiki sugeruje możliwość jej wyprzedzenia w perspektywie średnioterminowej. Pomimo dużego uzależnienia od importu paneli słonecznych z Chin, Unia Europejska ma złożony przemysłowy łańcuch dostaw, ze 166 firmami aktywnymi w sektorze fotowoltaicznym. Pomaga to złagodzić ryzyko strategiczne i wzmacnia potencjał energii słonecznej jako kamienia węgielnego europejskiej transformacji energetycznej, w czasie, gdy cel konsekwentnego przekraczania progu 50% odnawialnej energii elektrycznej wydaje się być w zasięgu ręki.