W ostatnich miesiącach cały region, a mianowicie wschodnia część basenu Morza Śródziemnego, pozostawał w stanie gotowości w związku z wieloaspektowym projektem połączenia elektroenergetycznego między Grecją a Cyprem, podczas gdy Turcja – mimo że nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej – angażuje się w demonstracje siły i bezprawne działania, które podważają pokój i bezpieczeństwo w regionie.
Ankara, często przy przychylnym nastawieniu międzynarodowej społeczności politycznej, a w wielu przypadkach także samej Europy, nadal podejmuje bezprawne działania wobec takiego kraju jak Cypr, który od 1974 roku, po nielegalnej inwazji Turcji, pozostaje częściowo okupowany.
Ileż to już razy Cypr poniósł negatywne konsekwencje bezprawnych działań i prowokacji ze strony Turcji w procesie decyzyjnym? Ileż to już razy Europa przymykała oko na agresywne zachowanie Turcji?
Turcja nadal twierdzi, że części obszaru morskiego między Kretą a Cyprem wchodzą w skład jej szelfu kontynentalnego, powołując się na bezprawne porozumienie między Turcją a Libią oraz swoją ekspansjonistyczną doktrynę „Błękitnej Ojczyzny” (Mavi Vatan), jednocześnie nalegając, by wszelkie działania lub badania na tych obszarach wymagały jej zgody. Ponadto wielokrotnie zdarzało się, że Turcja otwarcie groziła zarówno Cyprowi, jak i Grecji.
Dlaczego ten projekt ma znaczenie
Połączenie elektroenergetyczne stanowi przełomowy projekt dla całego regionu wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i musi być wzmacniane, chronione oraz wspierane przez całą Unię Europejską, bez żadnych zastrzeżeń ani przeszkód.
Ten konkretny projekt połączenia międzysystemowego między Cyprem a Grecją ma kluczowe znaczenie. W rzeczywistości będzie on również sprawdzianem dla wiarygodności samej Unii Europejskiej, ponieważ UE jest wezwana do ochrony dwóch swoich państw członkowskich – Grecji i Cypru – przed bezprawnymi i nieuzasadnionymi działaniami.
Korzyści płynące z tego projektu połączenia międzysystemowego mają kluczowe znaczenie. Z jednej strony położy on kres izolacji energetycznej Cypru. Cypr jest ostatnim państwem członkowskim UE, które pozostaje odizolowane pod względem energetycznym, bez żadnego połączenia z europejską siecią elektroenergetyczną. Celem projektu jest połączenie Cypru z Kretą, a poprzez Kretę – z grecką siecią elektroenergetyczną na kontynencie oraz z szerszymi sieciami europejskimi.
Jednocześnie oczekuje się, że przyniesie to konsumentom oszczędności, ponieważ połączenie międzysystemowe może zapewnić coroczne oszczędności na rachunkach za energię elektryczną zarówno konsumentom w Grecji, jak i na Cyprze, dzięki obniżeniu wysokich kosztów wytwarzania energii elektrycznej.
Ponadto przyczyni się to do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego poprzez zapewnienie bardziej stabilnych dostaw energii elektrycznej w okresach szczytowego zapotrzebowania lub w przypadku awarii lokalnych obiektów wytwarzających energię elektryczną.
Projekt ten ma niewątpliwie również istotny wymiar geopolityczny, ponieważ wzmocni rolę wschodniej części basenu Morza Śródziemnego w europejskim sektorze energetycznym, a w przyszłości może doprowadzić do podłączenia Izraela do sieci.
W związku z tym wzywa się Unię Europejską do natychmiastowej i wspólnej reakcji na wszelkie próby zastraszania oraz bezprawne działania ze strony Turcji, poprzez udzielenie jednoznacznego wsparcia i zapewnienie geopolitycznej ochrony połączenia elektroenergetycznego między Grecją a Cyprem.
Przede wszystkim Europa musi zdecydowanie potępić roszczenia Turcji oraz bezprawne komunikaty NAVTEX wydane we wschodniej części Morza Śródziemnego, których celem jest utrudnienie badań podmorskich niezbędnych do ułożenia kabla.
W związku z tym należy przyjąć europejskie środki ochronne w formie oficjalnych interwencji, a także konkretne środki prawne i praktyczne, aby przeciwdziałać zagrożeniom zewnętrznym i zapewnić nieprzerwaną budowę tej infrastruktury, pomimo wszelkich nacisków ze strony Turcji.
Jak dotąd sama Unia Europejska wykazała się wybiórczością, powstrzymując się od nałożenia sankcji na Turcję w związku z jej działaniami naruszającymi wyłączną strefę ekonomiczną (EEZ) Cypru oraz suwerenne prawa Grecji, podczas gdy w innych kryzysach międzynarodowych nakładała surowe sankcje. Turcja pozostaje czynnikiem destabilizującym we wschodniej części Morza Śródziemnego i poprzez swoją agresywną taktykę dąży do kształtowania rozwoju sytuacji zgodnie z własnymi interesami.
Nie zapominajmy, że ochrona kluczowej infrastruktury energetycznej we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego stanowi wspólny obowiązek Europy i wymaga konkretnej solidarności z Cyprem i Grecją.
Projekt tej skali stanowi prawdziwy sprawdzian odporności Europy w obliczu bezprawnych działań mających na celu uniemożliwienie dwóm jej państwom członkowskim wykonywania swoich suwerennych praw.