Subscribe
8 sierpnia 1956 roku w kopalni Bois du Cazier w Marcinelle w Belgii pożar, który wybuchł na głębokości 975 metrów, pochłonął życie 262 górników. Wśród nich było 136 Włochów.
Siedemdziesiąt lat później pamięć o tej tragedii nie wyblakła. Tak jak co roku instytucje, stowarzyszenia i społeczności lokalne organizują konferencje, uroczystości upamiętniające oraz odczyty teatralne, aby podtrzymać tę pamięć. Marcinelle to jednak nie tylko smutna kartka przeszłości: to bolesny filar, na którym opiera się historia włoskiej emigracji i budowa współczesnej Europy.
Porozumienie „Broń za węgiel”
W okresie po II wojnie światowej Włochy były zubożałym krajem pozbawionym zasobów, podczas gdy Belgii brakowało siły roboczej niezbędnej do wydobycia paliwa niezbędnego do ożywienia gospodarczego i przemysłowego. W ten sposób narodziło się tragiczne i słynne porozumienie dwustronne z 23 czerwca 1946 r. – tzw. pakt „człowiek-węgiel”.
Włochy zobowiązały się do wysyłania co miesiąc do Belgii tysięcy młodych, zdrowych robotników; w zamian Bruksela zagwarantowała dostawy ton węgla po obniżonych cenach.
Pracownicy przybywali z kartonowymi walizkami i wielkimi nadziejami, by wkrótce zmierzyć się z wyczerpującymi zmianami, czarnym pyłem w tunelach i lodowatymi barakami — często będącymi dawnymi obozami jenieckimi z czasów II wojny światowej.
UMOWA MIĘDZY LUDŹMI A PRZEMYSŁEM WĘGLOWYM (1946)
- WŁOCHY: Wysyłano 2 000 pracowników tygodniowo (młodzi i zdrowi <, w wieku 35 lat)
- BELGIA: Zapewniono 200 kg węgla dziennie na pracownika
Niewidoczny wkład w powstanie Wspólnoty Europejskiej
Włoscy górnicy nie dążyli do sławy, lecz do codziennego chleba. A jednak ich praca pod ziemią była siłą napędową, która pozwoliła nowo utworzonej EWWiS (Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali, założonej w 1951 roku) postawić pierwsze kroki.
Gdyby nie ten węgiel, wydobywany kosztem ogromnych ofiar ludzkich, odbudowa przemysłowa kontynentu oraz integracja gospodarcza Europy uległyby poważnym opóźnieniom. Ci mężczyźni, przybywający ze wszystkich regionów Włoch, byli pod każdym względem jednymi z pierwszych prawdziwych budowniczych zjednoczonej Europy.
Od „obcokrajowców i osób niepożądanych” do ludzi
Przed 1956 rokiem życie włoskich emigrantów w Belgii charakteryzowało się surową dyskryminacją. Na tabliczkach przed lokalami widniały nawet napisy: „Wstęp wzbroniony dla psów i Włochów”. Imigrantów postrzegano jedynie jako tanią siłę roboczą, wymienne trybiki w obojętnej maszynie przemysłowej.
Katastrofa w Marcinelle wstrząsnęła opinią publiczną w Belgii i na całym świecie. Obrazy desperackich prób ratunkowych oraz łzy włoskich i belgijskich wdów, połączonych tym samym rozdzierającym bólem przed bramami kopalni, nagle zburzyły wszelkie bariery i uprzedzenia.
W obliczu śmierci i godności poświęconej pracy społeczeństwo belgijskie musiało zmierzyć się ze swoim sumieniem: włoscy emigranci przestali być jedynie liczbą w statystykach wydobycia węgla i w końcu zostali uznani za ludzi.
Dziedzictwo Marcinelle
Ta tragedia doprowadziła do zawieszenia umów emigracyjnych z Włochami i skłoniła Wspólnotę Europejską do wprowadzenia pierwszych rzeczywistych dyrektyw i rozporządzeń dotyczących bezpieczeństwa w miejscu pracy.
Upamiętnienie tragedii w Marcinelle 70 lat później oznacza uhonorowanie poświęcenia tych, którzy cierpieli pod ziemią, oraz potwierdzenie fundamentalnej zasady: żadnego wzrostu gospodarczego ani projektu politycznego nie można budować kosztem godności ludzkiej, bezpieczeństwa i praw podstawowych.