Subscribe
Pojawienie się zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji dogłębnie zmienia krajobraz cyberbezpieczeństwa, stwarzając bezprecedensowe możliwości, ale także nowe formy ryzyka. Z jednej strony technologie te zwiększają zdolność do wykrywania luk w zabezpieczeniach, przyspieszają identyfikację zagrożeń oraz wzmacniają odporność infrastruktur cyfrowych. Z drugiej strony te same narzędzia mogą być wykorzystywane w złych zamiarach do automatyzacji cyberataków, wykrywania słabych punktów systemów oraz zwiększania szybkości i zasięgu incydentów cybernetycznych. W odpowiedzi na tę sytuację Komisja Europejska opracowała plan działania mający na celu wypracowanie skoordynowanej reakcji na zagrożenia i możliwości wynikające z zastosowania zaawansowanej sztucznej inteligencji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Inicjatywa ta angażuje państwa członkowskie, instytucje europejskie oraz sektor przemysłowy w celu wzmocnienia bezpieczeństwa europejskiego ekosystemu cyfrowego poprzez zintegrowane podejście oparte na współpracy, innowacjach technologicznych oraz wspólnych ramach regulacyjnych.
OCENA I EUROPEJSKIE RAMY PRAWNE
Jednym z kluczowych elementów strategii jest prewencyjna ocena zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji. Przepisy wprowadzone na mocy ustawy o sztucznej inteligencji (AI Act) wymagają, aby przed wprowadzeniem na rynek europejski systemy te zostały poddane analizie ryzyka oraz aby zastosowano odpowiednie środki ograniczające ryzyko. Aby skonsolidować niezależną wiedzę ekspercką w tej dziedzinie, Komisja będzie wspierać utworzenie europejskiej organizacji zajmującej się oceną modeli sztucznej inteligencji, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów cyberbezpieczeństwa. Infrastruktura ta, która ma rozpocząć działalność do 2027 r., wzmocni niezależne oceny możliwości i zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją na poziomie międzynarodowym, wspierając działania regulacyjne Biura ds. Sztucznej Inteligencji. Inicjatywa ta stanowi część już istniejących, kompleksowych ram regulacyjnych. Oprócz ustawy o sztucznej inteligencji, której przepisy dotyczące zaawansowanych modeli wejdą w fazę pełnego wdrożenia 2 sierpnia 2026 r., wraz z Kodeksem postępowania w zakresie sztucznej inteligencji, europejska strategia opiera się na ustawie o cyberodporności, która do końca 2027 r. wprowadzi zasadę „bezpieczeństwa od samego początku” w odniesieniu do sprzętu i oprogramowania; dyrektywie NIS2 dotyczącej ochrony sektorów krytycznych; ustawie o cyfrowej odporności operacyjnej dla sektora finansowego; oraz ustawie o cyber-solidarności, mającej na celu wzmocnienie zdolności Europy w zakresie zapobiegania, przygotowywania się i reagowania na cyberataki na dużą skalę.
DOSTĘP DO ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII I BEZPIECZNE PRZEPROWADZANIE EKSPERYMENTÓW
Kolejnym celem planu jest ustanowienie przejrzystych i ustrukturyzowanych warunków dostępu do najbardziej zaawansowanych systemów sztucznej inteligencji. W tym celu Komisja będzie współpracować z Agencją Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) nad opracowaniem europejskiego modelu regulującego dostęp do możliwości sztucznej inteligencji w zakresie cyberbezpieczeństwa, umożliwiającego organizacjom publicznym i prywatnym korzystanie z tych narzędzi zgodnie ze wspólnymi kryteriami. Równolegle ENISA oraz Wspólne Centrum Badawcze Komisji opracują bezpieczną platformę przeznaczoną do testowania sztucznej inteligencji stosowanej w cyberbezpieczeństwie. Symulowane środowiska umożliwią testowanie zachowania systemów oraz rozpowszechnianie wiedzy specjalistycznej na temat bezpiecznego korzystania ze sztucznej inteligencji wśród podmiotów działających w sektorach strategicznych, takich jak energetyka, transport, opieka zdrowotna, finanse i administracja publiczna.
WZMOCNIENIE ODPORNOŚCI EUROPEJSKIEJ I ROZWÓJ MOŻLIWOŚCI KRAJOWYCH
W planie położono szczególny nacisk na ochronę infrastruktury krytycznej Europy, która jest uznawana za szczególnie narażoną na zagrożenia wynikające z niewłaściwego wykorzystania sztucznej inteligencji. W związku z tym wzywa się organizacje do wzmocnienia praktyk w zakresie cyberhigieny, działań związanych z zarządzaniem ryzykiem oraz stosowania zasady „bezpieczeństwa od samego początku”. Jednocześnie zachęca się do wykorzystywania istniejących możliwości sztucznej inteligencji, w tym modeli open source, w celu przyspieszenia identyfikacji i usuwania luk w zabezpieczeniach, a także poprawy zapobiegania cyberatakom i reagowania na nie. W tym kontekście szczególnie widoczne jest znaczenie zachowania silnego potencjału krajowego pozwalającego wywierać wpływ na politykę cyfrową. Chociaż koordynacja na szczeblu europejskim ma zasadnicze znaczenie dla przeciwdziałania zagrożeniom o charakterze transgranicznym, każde państwo członkowskie musi zachować autonomiczną wiedzę specjalistyczną w zakresie technologii, zdolności decyzyjne oraz narzędzia przemysłowe służące ochronie swojego bezpieczeństwa narodowego. Dostępność wewnętrznej wiedzy specjalistycznej pozwala na ochronę infrastruktury krytycznej, ograniczenie zewnętrznej zależności technologicznej oraz szybką interwencję w przypadku kryzysu cybernetycznego. Jednocześnie inwestowanie w krajowy rozwój nowych technologii stanowi również dźwignię polityki przemysłowej, sprzyjając rozwojowi innowacyjnych przedsiębiorstw, przyciągając inwestycje, rozwijając wysoko wykwalifikowany kapitał ludzki oraz wzmacniając konkurencyjność gospodarczą. Zdolność do aktywnego współtworzenia europejskiej polityki cyfrowej jest zatem nie tylko kwestią bezpieczeństwa, ale także niezbędnym warunkiem zapewnienia długoterminowego rozwoju gospodarczego, innowacji i autonomii strategicznej.