Konferencja partii ECR w Wilnie: debata na temat NATO, europejskiej obrony i przyszłych wyzwań

W dniach 25–25 października w Wilnie odbyła się konferencja „Pokój dzięki sile: obrona Europy”, zorganizowana przez Partię Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. Podczas tego dwudniowego wydarzenia odbyły się intensywne debaty, w trakcie których wybitni urzędnicy, decydenci i specjaliści ds. obronności z Włoch, Polski, Litwy i innych krajów europejskich omawiali ogromne wyzwania stojące przed Europą w nowej sytuacji bezpieczeństwa. W pierwszym panelu konferencji, moderowanym przez Zsófię Rácz, dyrektorkę ds. komunikacji w Instytucie Dunajskim, udział wzięli wysokiej rangi prelegenci z Litwy – kraju gospodarza – oraz z Włoch, zarówno ustawodawcy, jak i eksperci, którzy poruszyli niezwykle istotny, pilny i wymagający temat – „NATO i przyszłość bezpieczeństwa europejskiego”.

Nasz kontynent potrzebuje nie tylko silnego sojuszu, ale także tego, by każde państwo członkowskie wzięło na siebie odpowiedzialność. Jakie powinny być priorytety silniejszego NATO i jakie okoliczności powinny uzasadniać powołanie się na art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego? Te istotne pytania zainaugurowały konferencję ECR w Wilnie.

Deividas Matulionis, starszy doradca prezydenta Litwy i szef Grupy ds. Bezpieczeństwa Narodowego, zwrócił uwagę na pewne zdarzenia, takie jak wtargnięcie dronów czy próba podpalenia, które należą raczej do kategorii działań „ukrytych” lub „złośliwych” i nie spełniają warunków niezbędnych do uruchomienia art. 5. Według pana Matulionisa, który jest również byłym stałym przedstawicielem Litwy przy NATO, powołanie się na art. 5 w mniej poważnych przypadkach byłoby poważnym błędem. „Czasami deprecjonujemy artykuł 5” – powiedział. Jednak gdy państwo członkowskie jest atakowane, a dowody są niepodważalne, nie ma miejsca na dyskusje.

Włoska parlamentarzystka Naike Gruppioni, członkini Komisji Spraw Zagranicznych Izby Deputowanych, mówiła o tym, jak ważne jest, by ludzie zrozumieli, że wydatki na obronność mają zasadnicze znaczenie. Według włoskiej parlamentarzystki wydatki na obronność stanowią inwestycję – inwestycję o kluczowym znaczeniu – oraz źródło znaczących możliwości zarówno dla obywateli, jak i dla przedsiębiorstw. Obrona naszego kraju oznacza obronę naszej wolności. Przejrzystość i uczciwość mają kluczowe znaczenie, aby ludzie nie czuli się manipulowani i zachowali wiarę w to, że można znaleźć realne rozwiązania. Według pani Gruppioni, gorącej zwolenniczki wzmacniania potencjału europejskiego i włoskiego, „nie chodzi tylko o zakup broni”, ale prawdziwym wyzwaniem jest „przekształcenie zasobów w rzeczywisty potencjał”.

Szef Grupy ds. Bezpieczeństwa Narodowego przy Prezydencie Litwy podkreślił, że w ramach nowych ram finansowych UE jedną z kluczowych decyzji powinno być zwiększenie budżetu przeznaczonego na przemysł obronny i bezpieczeństwa. Jest to inwestycja nie tylko w naszą obronność i siłę odstraszającą, ale także w nasze gospodarki i miejsca pracy. Deividas Matulionis powiedział, że jest „naprawdę wdzięczny” za to, że rząd litewski przeznacza imponującą kwotę na obronę narodową – 5,38 procent PKB, a także 1,6 procent na inne wydatki związane z obronnością. Ponad 60% tych wydatków pozostaje w Republice Litewskiej, co stanowi godne podziwu osiągnięcie.

Aurelijus Veryga, przewodniczący Litewskiego Związku Rolników i Zielonych, zdecydowanie opowiedział się za zwiększeniem wydatków na obronność, stwierdzając jednocześnie, że kraje na wschodniej flance potrzebują więcej środków, aby ich przemysł mógł pozostać konkurencyjny. Poza tym wszystkim, zdaniem pana Verygi, prawdziwe pytanie powinno brzmieć: ile pieniędzy powinniśmy wydać, aby przetrwać?

Jednak mimo że inne kraje również podejmują znaczne wysiłki, Europejczycy muszą pogodzić się z tą rzeczywistością: nasz kontynent nie jest w stanie samodzielnie się obronić i osiągnięcie tego celu zajmie jeszcze wiele lat. Jeśli jednak pojawi się „wola polityczna, by przeznaczyć na to więcej środków”, Europa znajdzie się na właściwej drodze.

Według włoskiej posłanki Naike Gruppioni poza NATO nie istnieje żadna zbiorowa obrona, a Europa musi wziąć na siebie „rzeczywistą odpowiedzialność”. Innymi słowy, domagając się pewnej ochrony, należy zobowiązać się do wniesienia niezbędnego wkładu – niezależnie od tego, czy chodzi o technologię, infrastrukturę, czy też doskonale wyszkolone oddziały. Wybór nie powinien polegać na rozstrzyganiu między silniejszą Europą a silniejszym NATO, ale raczej na zapewnieniu obu tych elementów. Z drugiej strony włoska parlamentarzystka stwierdziła, że nie zgadza się z podsycaniem antagonizmów między UE a Stanami Zjednoczonymi, ponieważ więź transatlantycka jest – lub powinna być – „strategicznym wyborem” dla Europejczyków.

Zasadę tę podkreślił również Deividas Matulionis, były stały przedstawiciel Litwy przy NATO, który stwierdził, że Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, dzięki swojemu podejściu obejmującemu wszystkie aspekty, jest jedyną organizacją zajmującą się obroną zbiorową. UE może działać w sposób uzupełniający, ale próba zastąpienia NATO byłaby bardzo niebezpieczna. Należy jednak dalej wzmacniać europejski wymiar NATO. „Europa powinna mieć ambicje w ramach NATO” – stwierdził starszy doradca prezydenta Litwy. „Europa musi mieć większy wpływ w ramach NATO” – opinię tę podziela również włoska parlamentarzystka Naike Gruppioni.

Deividas Matulionis odniósł się do europejskiego systemu obronnego z okresu po zakończeniu zimnej wojny, który opierał się na trzech głównych filarach: Stany Zjednoczone miały nadal bronić Europy bez względu na okoliczności, współpraca gospodarcza miała ograniczać konflikty, a na naszym kontynencie nie miało już dochodzić do konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Wszystkie te fundamentalne założenia są obecnie poddawane w wątpliwość – stwierdził pan Matulionis.

Naike Gruppioni, członkini Komisji Spraw Zagranicznych we Włoskiej Izbie Deputowanych, stwierdziła, że nie uważa, by Ukraina została „zdradzona” przez obecną administrację Białego Domu, która – podobnie jak Unia Europejska – nadal utrzymuje sankcje wobec Kremla. W rzeczywistości jest to „zwykła retoryka” — prawda jest taka, że tylko Waszyngton może skłonić Moskwę do podjęcia rozmów pokojowych, podczas gdy UE jest wyraźnie odsuwana na bok w tym tak długotrwałym procesie.

Litewski eurodeputowany Aurelijus Veryga mówił o kluczowej roli geostrategicznej, jaką odgrywa jego kraj, który wielokrotnie udowodnił, że jest wiarygodnym partnerem. Według Verygi Federacja Rosyjska nie będzie w stanie zaatakować państw NATO w sposób „konwencjonalny”, ale czyni to – i będzie nadal to robić – za pomocą środków hybrydowych. Pan Veryga wspomniał o Izraelu i Finlandii – krajach, które w różnych okresach najnowszej historii stoczyły niezwykłe walki – i nadal to robią (Izrael) – w obronie swojej suwerenności i wolności. Lekcja płynąca z ich doświadczeń jest taka, że w tak burzliwych i niebezpiecznych czasach społeczeństwo musi pozostawać czujne i przygotowane na nieoczekiwane wydarzenia.

W odniesieniu do Federacji Rosyjskiej panelistom zadano pytanie, kiedy NATO powinno zareagować zdecydowanie na agresję Kremla. Deividas Matulionis odpowiedział, że z jednej strony celem Rosjan jest „psychologiczne zastraszanie”, wywieranie presji na przedsiębiorstwa oraz sianie nieufności wobec systemu politycznego. Według pana Matulionisa potrzebne są konkretne środki zaradcze, nawet jeśli czasami są to operacje tajne. Wymienił kilka działań, które by podjął, a mianowicie ograniczenie możliwości eksportu energii, unieważnienie wiz turystycznych dla obywateli Rosji oraz podjęcie próby osiągnięcia porozumienia na szczeblu europejskim w sprawie wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów.

Zapytany o to, jaki powinien być główny cel NATO na najbliższe 5–10 lat, Aurelijus Veryga odpowiedział, że organizacja ta powinna zrobić „wszystko, co w jej mocy, aby powstrzymać Rosję i zapobiec przyszłym wyzwaniom ze strony Rosji” – największego zagrożenia naszych czasów. Podczas gdy włoska posłanka Naike Gruppioni zauważyła, że zawieszenie broni byłoby pierwszym krokiem w kierunku powrotu do normalności, Deividas Matulionis wyraził nadzieję, że w dłuższej perspektywie Europa stanie się ważnym graczem na światowej scenie geopolitycznej.

Na zakończenie pierwszej sesji panelowej konferencji partii ECR w Wilnie moderatorka Zsófia Rácz zwróciła uwagę, że choć nadal polegamy na Stanach Zjednoczonych, nie powinno to powstrzymywać państw europejskich przed dalszą walką o własną suwerenność w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Kluczem do sukcesu jest ścisła współpraca oraz zdolność do pokonania poważnych wyzwań, które przed nami stoją.