Subscribe
1 stycznia 2026 r. był punktem zwrotnym dla Bułgarii, która oficjalnie przyjęła euro jako wspólną walutę, stając się dwudziestym pierwszym państwem członkowskim Unii Europejskiej, które przystąpiło do strefy euro. Przejście to nastąpiło prawie dwadzieścia lat po przystąpieniu kraju do UE w 2007 r. i po formalnym procesie konwergencji, który rozpoczął się w 2018 r. Dzięki tej decyzji ponad 350 milionów obywateli Europy ma teraz tę samą walutę, co jeszcze bardziej wzmacnia integrację gospodarczą kontynentu.
POŻEGNANIE Z LEWEM I JEGO SYMBOLICZNE ZNACZENIE
Wprowadzenie euro wiązało się z porzuceniem lewa, waluty narodowej, której nazwa, oznaczająca „lwa”, jest głęboko zakorzeniona w bułgarskiej historii i tożsamości. Przejście to miało również silne znaczenie symboliczne, celebrowane inicjatywami publicznymi. Jednakże, poza aspektem celebracji, ludność doświadczyła zmiany walutowej z mieszanymi uczuciami, oscylując między oczekiwaniami wzrostu a obawami o konsekwencje gospodarcze i społeczne.
EKONOMICZNE I GEOPOLITYCZNE POWODY CZŁONKOSTWA
Kolejne rządy w Sofii silnie wspierały członkostwo w strefie euro, identyfikując je jako narzędzie do stymulowania gospodarki kraju, uważanego za najbiedniejszy w Unii pod względem produktu krajowego brutto na mieszkańca w 2024 roku. Przyjęcie euro zostało również przedstawione jako sposób na wzmocnienie więzi z Zachodem i zmniejszenie geopolitycznych wpływów Rosji na Bałkanach. Bruksela i władze Bułgarii podzielają oczekiwanie, że wspólna waluta będzie sprzyjać inwestycjom, stabilności finansowej i większej integracji z rynkami europejskimi.
ZGODNOŚĆ Z KRYTERIAMI Z MAASTRICHT
Z technicznego i makroekonomicznego punktu widzenia Bułgaria spełniła cztery kryteria z Maastricht wymagane do członkostwa w strefie euro. W 2024 r. stopa inflacji wyniosła 2,7%, a dług publiczny i deficyt osiągnęły odpowiednio 24% i 3% PKB, czyli poziomy uznawane za zgodne z zasadami europejskimi. Zagwarantowano również stabilność kursu walutowego i długoterminowych stóp procentowych. W związku z tym kurs wymiany został nieodwołalnie ustalony na 1 euro równe 1,95583 lewa.
GŁÓWNE OBAWY OBYWATELI BUŁGARII
Pomimo zgodności z parametrami ekonomicznymi, znaczna część populacji obawia się euro. Zgodnie z najnowszymi sondażami, prawie połowa obywateli zadeklarowała swój sprzeciw wobec przejścia na euro. Najbardziej rozpowszechnione obawy dotyczą wzrostu cen, postrzeganego jako bezpośrednia konsekwencja wprowadzenia nowej waluty. Obawy te podsycają konkretne dane: w listopadzie poprzedzającym przyjęcie euro ceny żywności wzrosły o 5% rok do roku, ponad dwukrotnie więcej niż średnia w strefie euro. W kraju, w którym ponad 21% populacji żyje poniżej granicy ubóstwa, nawet umiarkowane zmiany cen mogą mieć znaczący wpływ społeczny.
INFLACJA, POSTRZEGANIE I PROTESTY POLITYCZNE
Strach przed inflacją został dodatkowo wzmocniony przez kampanię protestacyjną przeciwko euro, która rozwinęła się w ciągu 2025 r. i była w dużej mierze prowadzona przez grupy ekstremistyczne. Mobilizacje te wykorzystały historycznie sceptyczny pogląd na wspólną walutę, rozpowszechniony wśród dużych grup społecznych. Do tego doszła chroniczna niestabilność polityczna kraju: protesty antykorupcyjne doprowadziły do dymisji rządu w połowie grudnia, pozostawiając Bułgarię na krawędzi ósmych wyborów w ciągu pięciu lat. Wielu obywateli obawia się, że przyjęcie euro w tak niestabilnym kontekście politycznym może raczej zaostrzyć napięcia społeczne niż je złagodzić.
PRAKTYCZNE TRUDNOŚCI ZWIĄZANE Z TRANSFORMACJĄ MONETARNĄ
Oprócz obaw makroekonomicznych, w fazie przejściowej pojawiły się również problemy praktyczne. Aby ułatwić dostosowanie, władze wprowadziły podwójne wyświetlanie cen w lewach i euro począwszy od sierpnia, a w styczniu akceptację obu walut dla płatności gotówkowych. Pomimo tych środków, obawy o zamieszanie i zaokrąglenia niekorzystne dla konsumentów pozostają powszechne.
PERSPEKTYWY NA PRZYSZŁOŚĆ I OGÓLNE OCENY
Wejście Bułgarii do strefy euro zostało określone przez instytucje europejskie jako kluczowy krok w procesie integracji. Oczekiwane korzyści obejmują większą przejrzystość cen, zwiększoną mobilność obywateli i zwiększoną konkurencyjność gospodarczą. Jednak z perspektywy społecznej sukces transformacji będzie zależał od zdolności władz do powstrzymania inflacji, zapewnienia stabilności politycznej i ochrony najbardziej wrażliwych segmentów populacji. Obawy wyrażane przez obywateli Bułgarii wskazują, że przyjęcie euro to nie tylko krok techniczny, ale złożony proces, który przeplata ekonomię, politykę i zbiorowe zaufanie do instytucji.